null Beeld

'De bril van Martin' op Vier

En nu hopen dat hij 'm niet te veel omhoog laat staan.

''De bril van Martin' was een portret van de Vlaming in zijn natuurlijke biotoop, en van de vreemde sprongen die hij maakt als die biotoop in zijn ogen niet langer helemaal aan hem toebehoort'

In de eerste aflevering van 'De bril van Martin' was dat - hout vasthouden - alvast niet het geval. Martin Heylen, de fluwelen handschoen van de Vlaamse journalistiek, verborg een camera in z'n kijkglazen en ging de hort op in Sijsele: een dorp in West-Vlaanderen zoals er alleen in West-Vlaanderen nog dorpen zijn. De winkels dragen er nog namen die in een plaatselijk patois bedacht zijn, de vergrijzing is er net iets zichtbaarder dan in de doorsnee verkaveling, 'graag traag' is er de leuze.

Niet lang geleden daverde Sijsele op zijn grondvesten: er streken 400 vluchtelingen neer in het plaatselijke asielcentrum. Weg peis, klonk het bij de bevolking, en met de vree was het sindsdien naar verluidt ook maar pover gesteld. Heylen ging poolshoogte nemen, maar wie dacht dat daar een documentairereeks over het leed van de nieuwkomers uit zou volgen, had de opzet niet goed begrepen. Heylen was immers gekomen om de golven op te meten die de vluchtelingenboten gemaakt hadden, tot in Sijsele toe. Een plaatselijke krantenwinkel zag naar eigen zeggen de verkoop van telefoonkaarten spectaculair de hoogte ingaan door de vele vluchtelingen die het thuisfront probeerden te bereiken, maar eens Heylen even alleen in de winkel stond, keerde de toon plots. 'Binnen tien jaar draagt mijn vrouw hier een hoofddoek en spreken we allemaal Arabisch.' Heylen voelde nattigheid en vroeg aan de uitbaters de enige vraag die er toen toe deed: 'Vindt u dat ze weer terug naar huis moeten?' Maar de monden klemden plots toe: 'Ik heb een winkel die moet blijven draaien, meneer.' De Vlaamse ondernemersgeest, weet u wel.

Het was niet de enige keer dat Heylen doorheen zijn brilglazen een gemeenplaats wist op te tekenen. 'Ik doe tegenwoordig mijn deur op slot, ja. Niet dat ik die mensen niet vertrouw, maar ge weet het niet, hè. Ja maar. 't Is just, hè?' Er werd erg vaak weinig gezegd in veel woorden, en het meeste werd gezegd met geladen stiltes. Af en toe kreeg Heylen ook zo'n beruchte asielzoeker tegenover hem, waarop ook die zijn verhaal deed. Er kwam vaker wel dan niet oorlog in voor, en herinneringen aan families die zich nog ergens overzee bevonden. Het waren verhalen die je dezer dagen wel vaker hoort of leest, en die misschien net daardoor dreigen doordeweeks te worden.

Nee, dan was het meest memorabele moment misschien wel net dat waarin er binnen de muren van het asielcentrum gekeken werd: op een zonnige zondagmiddag werden de deuren opengezet voor de lokale bevolking, die mondjesmaat kwam afgezakt - wellicht ergens een uurtje tijd gevonden tussen het recreatief fietsen en het kleurenwiezen door. Ook de uitbaatster van de krantenwinkel was afgezakt om poolshoogte te nemen, en trok linea recta naar de drankautomaat die ze in een hoekje zag staan - om de prijs van de cola te controleren. Die vlaamse ondernemersgeest, weet u wel. De drank was er goedkoper dan bij haar. 'En toch komen ze tot bij mij om hun drank te kopen?!' Ze gooide er net geen 'Verdacht!' achterna.

'De bril van Martin' was, in tegenstelling tot wat het vooraf leek, geen relaas van de vluchteling die zijn heil elders ging zoeken. Het was een portret van de Vlaming in zijn natuurlijke biotoop, en van de vreemde sprongen die hij maakt als die biotoop in zijn ogen niet langer helemaal aan hem toebehoort. Martin Heylen laat zijn kenschetsende verwondering daarbij gelukkig vooral achterwege, en waagt zich voornamelijk op het voorplan als er een fluwelen handschoen nodig blijkt om één en ander luidop te zeggen. Sluwer dan hij eruitziet met z'n knullige bril. Want een fluwelen handschoen kan ook een vuist maken.

Vreemd wel: naast Heylen stond ook telkens een gewone camera opzichtig de boel te filmen. Het ondermijnde de eigen opzet een beetje, en toch: weinigen leken door die voelbare aanwezigheid ook écht hun woorden in te slikken. Als 'De bril van Martin' ons iets leert, dan is dat vooral omdat de glazen van spiegelglas zijn. Duimen dat hij 'm niet vergeet af te zetten wanneer hij een plaspauze neemt.


Tweet

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234