- De Broekzakbibliotheek van Uitgeverij Cossee: David Grossman, J.M. Coetzee en Jane Gardam in pocketformaat

Uitgeverij Cossee uit Amsterdam brengt vijftien jaar boeken uit en viert dat met een Broekzakbibliotheek. Drie dunne boekjes met kortverhalen van de grootste kleppers van het huis, die – komt-ie! – nooit eerder in het Nederlands werden vertaald. Geen geschenk – ze komen het niet gratis in uw zakken duwen – maar wel een fraaie geste. Het gaat namelijk om kleingoed van J.M. Coetzee, Jane Gardam en David Grossman – drie topschrijvers, drie continenten, drie volslagen verschillende schrijftradities en samen goed voor naar schatting 93% van alle literaire prijzen – en er komt niet elke dag oud goud uit de lucht gevallen.

Noblesse oblige, en dus beginnen we met J.M. Coetzee. De Zuid-Afrikaan won de Nobelprijs en twee Man Bookers, en die staan op zijn schouw netjes naast de titel die Humo en een panel van veertig Nederlandstalige schrijvers hem in 2015 gaven: Grootste Schrijver van Deze Tijd. Maar de Grootste levert meteen de poverste oogst op: drie microverhalen, waarvan twee helaas wat teleurstellend. ‘Een huis in Spanje’ is een vingeroefening, een vluchtige mijmering over een pruttelaar en zijn relatie met vastgoed: ik herken er Coetzee in, maar toch vooral de contouren en de tics nerveux. ‘Hij en zijn man’ onderzoekt wat er van de mens Robinson Crusoe is geworden wanneer hij, weg van zijn eiland, in de bewoonde wereld probeert te aarden. Geinige premisse die – gulle, warm aanzwellende volzinnen ten spijt – alweer niet kan beklijven. Online vat één Coetzee-fan de twee verhalen kernachtig samen met: ‘a bit shit’. Het titelverhaal intrigeert gelukkig wél: ‘Nietverloren’ is een poëtische verkenning van zijn relatie met de Karoo, de halfwoestijn waar Coetzee, die al jaren in Australië woont, nog diepe wortels heeft.

Nee, dan plukte de bloemlezer raker bij Jane Gardam, op haar 89ste de Great Old van de Britse naoorlogse literatuur. Haar broekzakboekje bevat twee mooie, statige verhalen. ‘De mensen van Privilege Hill’ komt uit een collectie die in 2007 meedong naar de National Short Story Award. Sir Edward Feathers, een stokoude ex-rechter en geliefd Gardam-personage, figureert in een slimme, smakelijk vertelde sketch over een sociale nachtmerrie: wanneer op een lunchfeestje de beloofde eregast niet opdaagt, gaat het gezelschap aan de geestelijke gezondheid van de gastvrouw twijfelen. Minder dan veertig pagina’s, goed voor drie lachstuipen: not miss! In Gardams ‘De geheime brieven’ (oorspronkelijk: ‘The Sidmouth Letters’) is Shorty Shenfold een beruchte literaire wetenschapper die een lot ongeopende brieven van Jane Austen aan een onbekende minnaar op het spoor komt en de scoop van het jaar ruikt. Flinterdunne premisse, maar Gardam kan er mooi uitgeronde personages in kwijt, een fijngeborstelde ode aan Austen én – oorspronkelijk gepubliceerd in 1980, maar aanstekelijk actueel – een (beschaafd) vlammend hekelschrift aan de moderne tijd en zijn stuitende gebrek aan sense and sensibility. De twee Gardamverhalen zijn – van de double-breasted pakken tot de thee met Christmas pudding-smaak – Britser dan the Queen’s knickers, en twee keer a damn good read.

Het overkoepelende thema van alle verhalen tot dusver: nostalgie, een knagend gevoel van vergankelijkheid, het besef nergens thuis te horen – het minst van al in de tegenwoordige tijd. Alsof Cossee zich, amper vijftien, al opmaakt voor de midlifecrisis. De algehele toon kleurt wel mooi bij het weer buiten. Ook David Grossman duikt droefgeestig het grauwe verleden in. In ‘Nacht in Jeruzalem’ liggen de jongeren Ora, Avram en Ilan – verzwakt, ziek, misselijk, ijlend – in isolement in een ziekenhuis in Jeruzalem. Wanneer plots – door ‘de brallerige verklaringen van de vervloekte Nasser en de snode plannen van kabouter Hoessie’ – de Zesdaagse Oorlog losbrandt, worden ze overvallen door de vrees dat de buitenwereld hen vergeten is. Op een eiland van bedpannen komen ze nader tot elkaar, en hun afspraakjes worden afwisselend met humor en tederheid op papier gezet. De auteur beperkt zich grotendeels tot dialogen, maar puurt daar een literaire pralinedoos met verhalen-in-verhalen uit. Grossman haalt hier veruit het meeste uit de hem toebedeelde vierkante centimeter. Als het u bekend voorkomt: ‘Nacht in Jeruzalem’ is een meer dan rijkelijk aangedikte versie van het eerste hoofdstuk van Grossmans ‘Een vrouw op de vlucht voor een bericht’. Die eveneens succulente roman heeft u al gelezen, maar ‘Nacht’ is toch een bloedmooie, essentiële aanvulling voor uw bibliotheek.

Twee keutels, enkele opgeviste parels én een ongeslepen diamant: wij zijn na een verjaardag weleens met kariger gevulde handen achtergebleven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234