De comeback van Derek Smalls, de bassist van Spinal Tap

Derek Smalls (75) is terug! Bijna vijfendertig jaar na de release van de cult-mockumentary ‘This Is Spinal Tap’ maakt de bassist van de luidste groep van Groot-Brittannië een comeback. Met een solodebuutplaat, een tournee en een beperkt aantal interviews in Electric House, een posh gentlemen’s club in West-Londen. ‘Smalls Change’ verzamelt veertien songs over een universeel onderwerp: ouder worden. ‘Vertrouw niemand onder de 40!’

'In 99 procent van de concert zalen vonden we moeiteloos onze weg naar het podium. Maar wat toont die film? Die keer dat we verloren liepen'

‘This Is Spinal Tap’ werd uitgebracht in 1984, maar blijft relevant. Rockgroepen trappen anno 2018 nog steeds in dezelfde valkuilen die de film toen zwaar in de verf zette: de egoclashes, de uitspattingen, de poses, de pompeuze decors. Veel van de klassieke momenten uit de film zijn cultureel erfgoed geworden: de versterker die tot 11 gaat, de band die verloren loopt in de catacomben van een concertzaal, de drummer die het presteert te stikken in andermans braaksel, de gehaaide manager, de nutteloze labelman, Derek Smalls’ zelfgemaakte dildo (een komkommer in zilverpapier) en het tegenvallend kleine Stonehenge-podiumrekwisiet.

De acteur achter Derek Smalls is Harry Shearer, die ‘The Simpsons’ al dertig jaar van tientallen stemmen voorziet. Hij is Mr. Burns, Ned Flanders, Waylon Smithers, Scratchy, Dr. Hibbert, Kent Brockman én schoolhoofd Seymour Skinner, wiens timbre het dichtst bij dat van Shearer zelf ligt. Shearer verdient 300.000 dollar per ‘Simpsons’-aflevering en herlanceert Smalls dus niet voor het geld.

Vandaag is dat irrelevant, want Shearer blijft tijdens het interview een uur lang in character. We mogen enkel vragen stellen aan de fictieve Smalls, met pruik op en een waardig grijze truckerssnor onder de neus. In de opvallend rijk gestoffeerde wereld van Smalls is ‘This Is Spinal Tap’ geen speelfilm, maar een gênante documentaire die het dieptepunt van zijn band op beeld vatte.

HUMO Op ‘Smalls Change’ zing je over ouderdomsverschijnselen als MRI-scans, valse tanden en haarstukjes. Zijn er ook voordelen aan een gevorderde leeftijd?

Derek Smalls «Diepere inzichten over de menselijke soort. Zoals: ‘Vertrouw niemand onder de 40.’ Je kunt zakendoen met jongeren, er misschien zelfs vrienden mee worden, maar wees altijd voorzichtig. Mensen onder de 40 denken dat mannen als ik oud, zwak en overbodig zijn. (Mompelt) Bastards.»

HUMO Opmerkelijk dat je op je 75ste nog steeds weet te vernieuwen. Bij mijn weten is de song ‘Memo to Willie’ het allereerste symfonische rocknummer waarin de frontman zijn eigen lul toespreekt.

Smalls «Je hebt wellicht gelijk. Maar dat nummer gaat niet over mij. Ik richt me vooral tot de Amerikanen. In de Verenigde Staten zie je op televisie om de haverklap reclamespots waarin een jonge, aantrekkelijke man op date gaat met een jonge, aantrekkelijke vrouw. Ze varen kano, beklimmen rotsen, ravotten met hun honden – en net wanneer je denkt: ‘Nú gaat het gebeuren,’ hoor je een voice-over: ‘Zul jij er klaar voor zijn, als het moment straks daar is?’ Ze verkopen hun erectiepillen niet alleen aan oude zakken als ik, maar aan iedereen die ouder is dan 20. Amerika is dus een land vol mannen die de hele dag lopen te denken: ‘Zal ik er wel klaar voor zijn?’

»Tegen hen – en tegen jou – zeg ik: neem geen pilletje, maar spreek Mr. William daarbeneden berispend toe. ‘Kijk, jongen, je hebt twee jobs. De eerste doe je prima, zorg dat de andere ook in orde is.’»

HUMO Je hebt Donald Fagen van Steely Dan kunnen overtuigen om in dat nummer in het achtergrondkoor te zingen.

Smalls «Voor het refrein van ‘Memo to Willie’ had mijn producer het zinnetje ‘Willie, don’t lose that lumber’ bedacht (vrij vertaald: ‘Willie, laat je niet zo hangen’, red.). Toevallig lijkt die zin van ver een beetje op ‘Rikki Don’t Lose That Number’, een Steely Dan-titel. Dus zei iemand: ‘Bel voor de zekerheid toch Donald eens op.’ Aan de telefoon bleek hij heel charmant: ‘Welnee, ik ga geen proces tegen je aanspannen, mate. Ik heb al genoeg aan mijn hoofd. En voor je het vraagt: ja, ik zou graag meezingen.’

»Op deze plaat staan twee van ’s werelds meest legendarische brompotten: Fagen en David Crosby. Maar ik had geen enkel probleem om hen in het gareel te houden. In acht genomen dat de enige reden waarom al die muzikanten – ook Richard Thompson, Dweezil Zappa en Steve Vai – aan ‘Smalls Change’ hebben meegewerkt, eigenlijk het muzikale equivalent van een pity fuck is.»

HUMO Van zanger David St. Hubbins en gitarist Nigel Tufnel, met wie je een paar decennia in Spinal Tap zat, is er geen spoor. Heb je hen gevraagd?

Smalls «Ja. Maar ze zijn er niet op ingegaan.»

HUMO Wanneer zag je hen voor het laatst?

Smalls (denkt na) «In 2009. Net na ons reünieconcert in de Wembley Arena. Ik zei: ‘Good show.’ Nigel zei: ‘Good show.’ En David: ‘Good show.’ Daarna omhelsden we elkaar als vrienden. Toen viel er een akelige stilte. Sindsdien heb ik hen nooit meer gezien.»

HUMO Is dat geen gemiste kans?

Smalls «Als ze wél hadden meegedaan, stond ik nu vermoedelijk weer in hun schaduw. Door weg te blijven gaven ze me de kans om open te bloeien als een mooie bloem.»

HUMO ‘Smalls Change’ hebben we te danken aan het Britse Fonds voor Ouder Wordende Rockers.

Smalls «Ze hebben me een uitkering gegeven, maar daarvoor moest ik aan drie voorwaarden voldoen. Eén: je moet weten dat ze bestaan. Heel weinig mensen kennen het fonds. Ze verzorgen hun marketing niet zo goed. Twee: je moet oud zijn. Drie: je moet een gepast concept bedenken voor je plaat. Het mijne – en de uiteindelijke ondertitel van deze plaat – was: ‘Meditations Upon Ageing’, bespiegelingen over ouder worden.

»Ouder worden: jij dóét het op dit moment. Iedereen doet het, alleen de doden niet. Er zijn dus twee soorten mensen: zij die ouder worden, en zij die dood zijn. Die laatsten gaan mijn plaat sowieso niet kopen, dus ik heb gekozen voor een maximaal bereik.»

'Derek Smalls: 'De Spinal Tap-vloek is een zegen geworden. Bij mij spelen is voor een drummer het equivalent van een verblijf in een kuuroord.''

HUMO Ik ging ervan uit dat je, na al die jaren in Spinal Tap en enkele succesvolle reünieconcerten in 2009, allang rijk genoeg zou zijn om geen uitkering meer nodig te hebben.

Smalls «Daar ging ik ook van uit, mate. Maar onze oude manager Ian Faith en een paar ex-vrouwen hebben daar een stokje voor gestoken.»

HUMO Hoe gaat het nog met Ian Faith, de voormalige en volstrekt onbetrouwbare manager van Spinal Tap?

Smalls «Ian? Ian?! Ian is de man die zijn eigen dood in scène heeft gezet om ons op te zadelen met al zijn onbetaalde rekeningen. Ian is een door en door verrotte mens. Liegen, bedriegen, stelen... All the fine arts.

»Ik heb een song aan hem gewijd op mijn plaat, ‘Faith No More’, maar ik weet niet waar hij nu is. Vermoedelijk druk bezig iemand anders zijn carrière naar de zak te helpen. Als hij ooit echt sterft, zal Satan zelve hem de deur wijzen. ‘Sorry, vol is vol. Probeer hierboven eens.’»

HUMO Heb je sindsdien meer geluk gehad met managers?

Smalls «Ik heb meer geluk gehad zónder managers. Muzikanten stelen hun eigen geld niet.»

HUMO Heb je ‘This Is Spinal Tap’ recent nog gezien?

Smalls (kijkt me dreigend aan) «Spreek de naam van die klotefilm niet uit. The hatchet job, de slachtpartij. Zo noemen we het.»

HUMO Hoezo?

Smalls «Regisseur Marty DiBergi, die lul-de-behanger, had een verborgen agenda! ‘Een fan’ noemde hij zichzelf. Hij dacht dat hij onze carrière hielp door ons tot het mikpunt van spot te maken. (Windt zich op) In 99 procent van de concertzalen waar we optraden, vonden we onze weg naar het podium zonder problemen. Wat toont hij in zijn film? Die ene keer dat we verloren liepen.»

HUMO In de nieuwe song ‘Rock and Roll Transplant’ beweer je dat rockmuziek het geneesmiddel is voor elke ziekte. ‘Ask Dr. Derek!’

Smalls «De helende kracht van muziek is al eeuwen bekend. Waarom denk je dat zoveel ziekenhuizen een papegaai houden? Er zit muziek in vogelgezang.»

HUMO Papegaaien zingen niet zo vaak.

Smalls «Wél als je hun eerst iets voorzingt. En het is niet evident om een merel te houden in een ziekenhuis. ‘Rock and Roll Transplant’ gaat over het besef dat het verval is ingezet, maar dat rockmuziek het einde op een afstand houdt.»

HUMO Is het omgekeerde ooit voorgevallen? Heeft de rock-’n-roll je in de loop van de jaren vieze ziektes gegeven?

Smalls «Ik ben geen heilige, laten we duidelijk zijn. Maar ik heb niets met excessen. Nooit de H-drug uitgeprobeerd, nooit de C-drug. Wel veel M- en A-drugs, maar bassisten zijn van nature gematigde zielen. We zijn de aarding en het stabiele fundament van elke band. Een levensstijl als gevolg van de keuze voor een instrument. Of omgekeerd. Waarom hoor je in het nieuws nooit over bassisten met een overdosis?»

HUMO Euh, omdat ze gematigd van nature zijn?

Smalls «Dat, of omdat weinig bassisten een goed publiciteitsteam hebben, je weet het nooit.»

HUMO In de jaren 80 had je aan elke vinger drie groupies. Hoe doorstaan de groupies in 2018 de vergelijkende test?

Smalls «Het zijn andere tijden, mate. Ik weet niet of het met progressieve opvoeding of met zware studentenleningen te maken heeft, maar vrouwen hebben geen tijd meer voor zorgeloos vertier. In een tourbus stappen, honderd kilometer rijden, een snelle wip met een langharige vreemdeling en vervolgens weer uit de bus gezet worden langs de kant van een eenzame kleiweg: in 2018 is dat blijkbaar geen aantrekkelijk vooruitzicht meer voor jonge vrouwen. (Haalt de schouders op) Een generatiekwestie, wellicht.»

HUMO De volgende vraag moet je al honderden keren gehoord hebben: hoeveel drummers zijn er overleden tijdens het maken van deze plaat?

Smalls «Geen enkele. Nul. Ik heb alle drummers – van Chad Smith van de Red Hot Chili Peppers tot Taylor Hawkins van de Foo Fighters – na de opnames nog eens opgebeld. Iedereen is gezond en gelukkig. Enkelen zeiden dat ze zich nooit beter hadden gevoeld. Mijn theorie is dat de vloek die jarenlang op elke Spinal Tap-drummer rustte, enkel werkzaam was toen Nigel, David en ik nog sámen in een groep zaten. Vanaf het moment dat onze band opgeheven werd, hield ook de vloek op. Beter nog: the curse did a 180. De vloek is een zegen geworden. Met mij samenwerken is voor een drummer nu het equivalent van een verblijf in een kuuroord.»

HUMO Primus-bassist en fulltime mafketel Les Claypool heeft een tatoeage van jouw gezicht op zijn arm...

Smalls «Nog steeds? Heeft hij ze dan niet laten verwijderen?»

HUMO Waarom zou hij?

Smalls «Ik weet niet eens waarom hij er één zou laten zetten. Maar het is een eer, veronderstel ik.»

HUMO Wiens gezicht zou jij eventueel ooit op je lichaam laten zetten?

Smalls «Ik heb het niet zo voor tattoos, mate. Ik ben van de overtuiging dat, als mijn tijd gekomen is en ik mezelf onderwerp aan het oordeel van the Supreme Evil One, hij mijn lichaam het liefst zo onbevlekt mogelijk wil, zodat hij ermee kan doen wat hem schikt. Het laatste wat ik wil, is dat Satan zou zeggen: ‘Right, Derek. Voor we eraan beginnen, stuur ik je nog even langs het lasercentrum om die vieze tattoos te laten verwijderen.’»

HUMO Volgens je Wikipedia-pagina heb je na de split van Spinal Tap enkele maanden gewerkt als klaar-over aan een lagere school.

Smalls «Ik ben graag in de buurt van jonge kinderen. De mensen kijken raar op als je dat zegt: ‘Really?’ Maar ik wilde gewoon mijn jaren van onschuld opnieuw beleven. De kindertijd is wonderlijk, en in mijn geval goddank allang voorbij.»

HUMO Je hebt je ook twee keer laten opnemen in een ontwenningskliniek, voor een zware internetverslaving. Hoe is dat begonnen?

Smalls «Na al die intense jaren in een band had ik even genoeg van andere mensen. I was embracing my aloneness. Ik zag mijn computer en dacht: ‘Nu gaat het alleen nog om jou en mij.’ De computer vond dat prima. Hij was er voor mij. Hij zou me nooit verlaten, in tegenstelling tot oude bandmaats die de telefoon niet meer opnamen. Alleen: de computer líjkt een goede vriend, maar is dat natuurlijk niet. Hij sleurde me mee de dieperik in. Als mijn toenmalige vriendin me een warme maaltijd kwam brengen, stond die daar twee uur later nog steeds onaangeroerd. Mijn vriendin kon niet erg goed koken, maar toch.»

'Vroeger schreden rockers over de aarde als kolossen, piramides bouwend in de muzikale woestijn. Die tijd komt niet meer terug ''

HUMO Je weet dat de mensen zullen denken dat het om een pornoverslaving ging.

Smalls «Nee, nee, het ging om vriendschap en gezelschap. De computer was de broer die ik nooit heb gehad en de zus die ik nooit heb gewild. Nu mag ik van mijn therapeut niet meer in de buurt komen van een computer. En mijn telefoon schakelt zichzelf uit als ik er meer dan tien minuten per dag mee bezig ben geweest.»

HUMO Waren de mensen verrast toen je hun vertelde dat je plannen had voor een soloplaat?

Smalls «‘Verbijsterd’ is een beter woord. ‘Jij?’ zeiden ze. Ze dachten: ‘Het rockleven is voorbij voor jou, mate.’ Terwijl ik toch nooit lang ben gestopt met spelen.»

HUMO Met deze plaat ga je straks ook op tournee in de Verenigde Staten. De ‘Lukewarm Water Live’-tour, naar één van je bekendste uitspraken: ‘David en Nigel zijn als Shelley en Byron, twee totaal verschillende types genieën. Zoals vuur en ijs. Ik zit daar zo’n beetje tussen, als lauw water.’

Smalls «Niet zomaar een tournee. Een symphony orchestra tour, mate. Met echte symfonische orkesten in echte symfonische concertzalen.»

HUMO Zie je nog veel verwante geesten in de rockmuziek die vandaag wordt gemaakt?

Smalls «Ik zie om te beginnen al niet veel mensen die muziek maken. Vooral lawaai en geluiden van zwaar gereedschap.»

HUMO Ben je de laatste der Mohikanen?

Smalls «Nee. Rock-’n-roll zal er altijd zijn. Daarom heb ik ‘When Men Did Rock’ geschreven. Vroeger schreden rockers over de aarde als kolossen, piramides bouwend in de muzikale woestijn. Die tijd komt niet meer terug, maar er zullen altijd nostalgici zijn. Mensen zullen zeggen: ‘Wij kunnen doen wat Nigel en David en Derek ooit deden,’ en ze zullen er nog grotere zalen mee vullen ook. Zo gaat het altijd: Elvis-imitatoren zijn populairder dan Elvis ooit is geweest.»

HUMO Ik denk niet dat dat klopt.

Smalls «Kijk naar de cijfers. Er zijn veel meer imitatoren dan er echte Elvissen waren.»

HUMO Is ‘Smalls Change’ de enige soloplaat die je in je hebt? Of volgen er meer?

Smalls «Ik wist niet eens dat ik deze plaat in me had. Een mens weet doorgaans pas wat hij in zich heeft nadat het eruit gekomen is. Elke goede dokter kan je dat vertellen.»

HUMO Welke Spinal Tap-song vat je leven en carrière het best samen?

Smalls «‘Gimme Some Money’. Iedereen denkt dat muziek gratis is. ‘Je hebt toch plezier als je muziek maakt, wat is dan je probleem?’ Het probleem is: ik moet mijn huur betalen. Daarom heb ik voor mijn nieuwe plaat ‘Gimme Some (More) Money’ geschreven. Tijd en technologie hebben veel veranderd, maar kleingeld – small change – zullen we altijd nodig hebben.»

‘Smalls Change’

is uit bij BMG.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234