De comeback van Lieven Verstraete: het openhartige interview

Terzake-anker Lieven Verstraete verdween drie maanden geleden opeens uit beeld om een openhartoperatie te ondergaan, maar zie: volgende week staat hij er weer. 'Ik voel nu dat ik ouder en kwetsbaar ben: sterfelijk.'

Een maand voordien had hij ook al gehoord dat ‘Terzake’ – dat hij het hele gesprek echt zijn programma zal noemen – drastisch zou worden hervormd en naar de late avond zou verdwijnen. Dat kwam aan.

Lieven Verstraete «Het is natuurlijk niet zo dat dat mijn hartprobleem heeft veroorzaakt. Maar ik denk wel dat ik toen al aan het einde van mijn krachten was gekomen en daardoor de onzekerheid die er toen gerezen is veel te veel heb opgeblazen – wat natuurlijk voor dat hart niet zo goed was. Ik kon al een tijd niet veel meer verdragen, was fysiek en ook mentaal aan het eind van mijn Latijn.»

'Voor de operatie had ik het gevoel: 'Ik ben onsterfelijk.' Dat ben ik kwijt. Ik voel nu dat ik ouder en kwetsbaar ben'

HUMO Je wist dat er iets mis was.

Verstraete «Eigenlijk wist ik dat al twee jaar, maar ik wou het gewoon niet aan mezelf toegeven. Ik heb altijd veel aan sport gedaan – lopen, fietsen, fitnessen – maar steeds vaker voelde ik als ik begon te joggen zo’n spanning op mijn hart dat ik soms echt dacht: ‘Dat hart gaat ontploffen.’ Maar dan dacht ik daarna altijd snel: ‘Doorzetten! Niet flauw doen. Het komt gewoon doordat je niet genoeg traint.’

»Ik liet me wel jaarlijks helemaal medisch controleren en, eerlijk gezegd, begrijp ik niet goed hoe het komt dat de dokters niet eerder iets hebben opgemerkt. Vorig jaar in december ging ik ook weer op controle. Een maand voordien had mijn broer een hartaanval gehad. Mijn vader is twee jaar geleden gestorven door een hartprobleem. Dat heb ik toen verteld. En ook dat ik de zondag daarvoor op een bepaald ogenblik al mijn pyjama had gepakt en had gezegd: ‘Ik moet naar het ziekenhuis, want het gaat slecht aflopen.’ De spanning op mijn hart was ondraaglijk. Ik dacht echt dat ik op het punt stond een hartaanval te krijgen. Maar dat ging over. Ik ben thuisgebleven, ben zelfs op maandag nog gaan fitnessen, op de loopband, traag maar wel een halfuur. Mezelf weer willen bewijzen, hè: ik ga mezelf herpakken, ik ga opnieuw meer beginnen te sporten.

»De dokter heeft me toen aan de monitor gelegd en ik zag meteen: ‘Hier klopt iets niet.’ De bloedtoevoer naar alle vier de kamers was aan het dichtslibben. Er was een ader die al voor 90 procent toe was. Ik heb echt geluk gehad dat we er net op tijd bij waren. Ik ben onmiddellijk opgenomen en ben twee dagen later al geopereerd. Zo acuut was het.»


Eindigheid in zicht

HUMO Wat dacht je toen je hoorde dat je meteen onder het mes moest? ‘Ik ben versleten?’

Verstraete «Ik dacht: ‘Mijn vader was 56 toen hij zijn eerste overbrugging kreeg, hij is gestorven op zijn 78ste en ik ben nog maar 52.’ Opeens kwam mijn eindigheid in zicht.

»En ik dacht ook: ‘Het is mijn eigen schuld. Ik heb mezelf niet goed genoeg verzorgd, heb niet gezond genoeg gegeten, te veel wijn gedronken, nog niet genoeg gesport.’»

HUMO Zo streng.

Verstraete «Misschien. Het is voor een stuk ook mijn eigen schuld, maar ik ben ook erfelijk belast. Ik had al gigantisch hoge cholesterolwaarden toen ik 28 was. Vlak nadat mijn vader zijn eerste overbrugging kreeg, heb ik mezelf eens van top tot teen laten onderzoeken, en toen mijn huisarts de resultaten binnenkreeg, zei hij: ‘Dit heb ik nog nooit gezien, iemand die zo jong is en zo sportief en toch zo’n hoog percentage cholesterol heeft.’ Ik heb dan een tijdje heel verantwoord gegeten. Maar dat was niet vol te houden. Ik eet te graag lekker. Drink te graag een glaasje erbij. Maar nu let ik op, hoor. ‘Mijn vader is vier jaar later geopereerd dan ik en hij is er al niet meer!’ Dat zit nu de hele tijd in mijn achterhoofd. Dat houdt me op restaurant van de lekkere sausjes en dat derde glas wijn af.

»Ik heb ook gezien wat mijn ingreep heeft gekost, hoe weinig ik zelf moest betalen en wat er overbleef voor de sociale zekerheid. Ik voel me echt verplicht tegenover de maatschappij om me niet meer te laten gaan.»

HUMO Weer die strengheid voor jezelf! ‘Alles kan en moet altijd beter,’ zei je me vorige keer al. ‘Na bijna elke uitzending van ‘Terzake’ rijd ik naar huis met het knagende gevoel dat het niet goed genoeg was.’

Verstraete «Ja, mijn karakter heeft er vast ook toe bijgedragen dat mijn hart het zo te verduren heeft gekregen: altijd onrustig, te weinig echt helemaal ontspannen. Maar wat doe je daaraan? Het is hoe ik ben.»

HUMO Stress is niet gezond.

Verstraete «Nee, en dan ben ik drie jaar geleden met mijn vriendin ook nog eens die koffieshop gestart. We houden heel veel van die zaak, maar ik heb wel geleerd dat ik het ondernemerschap niet in mijn genen heb. Ik ben niet gemaakt om veel van dat soort risico’s te nemen. Elke keer als we een goeie maand hadden gehad, haalde ik opgelucht adem. Tot de rekeningen in de bus vielen en ik al het geld weer als sneeuw voor de zon zag verdwijnen. Dan deed ik geen oog dicht.»

HUMO Je bent echt een piekeraar, hè.

Verstraete «Tja. Het eerste wat ik dacht toen ik na de operatie wakker werd, was: ‘Ah, het is blijkbaar gelukt.’ (lacht) Overbruggingen leggen is tegenwoordig natuurlijk een routineoperatie. Het gebeurt in België tientallen keren per dag. Maar het blijft heel ingrijpend voor je lichaam en je weet natuurlijk nooit zeker hoe het afloopt. Je moet je lot ervoor uit handen geven. Nu, dat heb ik uiteindelijk toch met voor mijn doen veel vertrouwen gedaan, gesterkt door de belofte van de artsen dat ik na de operatie alles nog beter zou kunnen doen dan ervoor.»

HUMO En?

Verstraete «Aan dat meer kunnen ben ik in ieder geval nog niet toe. Dat is ook normaal. Mijn ribben zijn allemaal doorgezaagd geweest. Mijn zenuwen ook. Je hele borst wordt opengelegd, je hart wordt afgekoppeld. Je lichaam reageert daarop door in een spontane coma te gaan. Daar moet het daarna, zeg maar, weer helemaal uit ontwaken. Vóór de operatie testen ze je longen met een blaasapparaat waarin je een balletje naar boven moet blazen. Dat vloog naar boven. Maar na de ingreep kreeg ik er geen beweging in. Je lichaam kan echt geen enkele inspanning meer aan. Je moet echt helemaal van nul beginnen. Dan denk je toch: ‘Ik ben wel oud opeens.’ Maar twee dagen later moet je van de kinesist de trappen op en af, en de fiets op. Verplicht.»

'Ik heb gezien wat mijn operatie heeft gekost, hoe weinig ik zelf moest betalen. Ik voel me verplicht tegenover de maatschappij om me niet meer te laten gaan'

HUMO Move to cure!

Verstraete «Inderdaad, terwijl je zelf liever in je bed zou blijven liggen. Ook al omdat je niet goed durft te bewegen, bang bent: straks slaat dat hart tilt. Nu fitness ik drie keer in de week. En ik heb, zoals alle oude mensen, bij het ziekenfonds een hometrainer gehuurd. Daar fiets ik nu al 25 kilometer op in een uur. Buiten fietsen durf ik nog maar net. Daarvoor heb ik nu geïnvesteerd in een hartslagmeter. Als ik straks voor het eerst écht alleen de baan op ga, zal ik mijn hart heel erg in de gaten houden. Ik voel me toch nog onzeker. Dat is waar ik het meest last van heb.

»Voor de operatie had ik nog het gevoel: ‘Ik ben onsterfelijk.’ Dat gevoel ben ik kwijt. Ik voel nu dat ik ouder en kwetsbaar ben: sterfelijk.

»De eerste weken knaagde die onzekerheid echt aan me. Hele nachten lag ik te piekeren: ‘Wat zal ik nog kunnen? Zal ik nog kunnen wat ik vroeger kon?’ Ook intellectueel. Ik had me voorgenomen veel te lezen, had een hele stapel boeken klaargelegd, maar lezen ging niet. Zelfs een krant lezen niet. Aan het einde van elk artikel dacht ik: ‘Wat heb ik nu gelezen?’ en dan wist ik het niet. ‘Hoe moet dat als ik straks weer ga werken?’ dacht ik. Dan moet ik scherp zijn. Zeker nu met al die veranderingen bij Canvas. Ik zal er straks echt moeten staan!»

HUMO Hoe kalmeerde je jezelf?

Verstraete «Ik heb hele nachten televisie gekeken. De herhalingen van ‘Terzake’, ‘Het journaal’, ‘Reyers laat’ of ‘Nieuwsuur’, maar ook duffe soaps als ‘Sturm der Liebe’. In het weekend zet Vitaya alle afleveringen van de week achter elkaar en daar keek ik dan naar. Echt waar (lacht).

»Eén van de bijwerkingen van een hartoperatie, dat zeggen ze je ook in het ziekenhuis, is dat je er emotioneler uitkomt. Dat is waar: je raakt sneller ontroerd. Opeens merkte ik dat ik bij scènes op tv tranen in mijn ogen kreeg. Bij de warme reportages in ‘Iedereen beroemd’, bijvoorbeeld, en ik denk dat het me ook tijdens ‘Sturm der Liebe’ overkomen is.

»De eerst maand was ik alleen maar met mezelf bezig, maar op den duur heb ik me weer op het nieuws gestort en schreef ik af en toe weer eens een mail met tips naar de redactie. Werken is deel van de revalidatie: praten met mensen, geprikkeld worden. Daarom sta ik nu al elke zaterdag in de koffieshop. Dan train je je brein en heb je minder tijd om te piekeren.»

HUMO Je hebt nu ook echt tijd om naar ‘Terzake’ te kijken. Wat vind je ervan?

Verstraete «Om te beginnen vind ik dat ‘Terzake’ nog altijd een boeiende mix brengt van binnenlandse en buitenlandse actualiteit. Het trof me ook dat mijn vervanger Stef (Meerbergen, red.) het ongelofelijk goed gedaan heeft. Het heeft me wel verbaasd dat ik dat kon denken, dat ik het eigenlijk wel een geruststellende gedachte vond dat iedereen vervangbaar is. Ik had gedacht dat ik daar niet tegen zou kunnen, dat ik zou denken: ‘Ik zou daar toch liever in zijn plaats staan.’ Maar, neen. Ik kon dat kennelijk loslaten en denken: ‘Het belangrijkste is nu dat ik mezelf rust gun en weer sterker word.’»


Björn-outs

HUMO Maar aan het vernieuwde ‘Terzake’ werk je straks niet meer mee. Net nu ze beloven weer diepgaander te worden.

Verstraete «Ik vind dat natuurlijk jammer. ‘Terzake’ is echt wel mijn programma. Bij de overstap van de radio naar de televisie heb ik getwijfeld, en ook toen ze me vroegen ‘Het journaal’ te presenteren, maar toen Kris Hoflack me negen jaar geleden vroeg of ik anker van ‘Terzake’ wilde worden, heb ik zonder aarzelen ja gezegd. Ik doe het nog altijd graag. Maar toen ‘Terzake’ in september twintig jaar bestond, maakten we een speciale uitzending en moest ik in het archief duiken. Opeens besefte ik dat ik bijna de helft van die twintig jaar de presentatie had gedaan. Toen de hoofdredacteur duiding Carl Voet even daarna aankondigde dat alles anders zou worden, ben ik hem meteen gaan zeggen: ‘Als ‘Terzake’ grondig verandert, denk ik dat het beter is dat ik daar niet aan meedoe.’ Niet om ze voor te zijn als ze hadden willen beslissen om me niet meer te vragen, maar omdat ik dat écht vind: als je een nieuwe versie van ‘Terzake’ maakt, moet je dat niet doen met de persoon die dat programma al het langst presenteert. Ik heb ‘Terzake’ ook mee gemaakt tot wat het nu is. Dus als er iets mis mee is, heb ik er mee schuld aan en is het niet meer dan logisch dat ik er nu uitstap.

»Nu, de knop is nog niet helemaal omgedraaid. Vanaf volgende week ga ik weer presenteren, tot het einde van het seizoen. Ik heb wel tegen Carl gezegd dat ik de allerlaatste ‘Terzake’ in de huidige formule wil presenteren.»

HUMO Canvas heeft wel een probleem.

Verstraete «Ja. De gemiddelde leeftijd van de kijkers, 57 jaar, is te oud. Als die verder vergrijzen en je trekt geen jonge mensen aan, hou je geen kijkers meer over. Dat is een algemeen probleem, hè. Eén heeft ook een vrij oud kijkersprofiel. Zelfs VTM heeft dat. Mijn kinderen van 15 en 18 kijken nog nauwelijks lineair televisie, en als ze kijken, is het naar National Geographic en Discovery Channel: populaire wetenschap en avontuur. Daar zul je jongeren mee moeten lokken, denk ik, door dat op te nemen in je nieuwsduiding.

»Canvas staat voor een heel moeilijke oefening. Ze moeten jonge mensen aantrekken en er tegelijk voor zorgen dat ze hun oude publiek niet verliezen. Die oefening heeft ‘Terzake’ al proberen te maken in de negen jaar dat ik presenteer, maar wat we hebben gemerkt? Dat je géén jonge kijkers wint door te verbreden, en dat de oudere kijker afhaakt omdat die de programma’s niet diep genoeg vindt. Nu zie ik in opiniestukken al maanden het woord verkleutering opduiken. Maar netmanager Paul Peyskens kun je toch moeilijk van een verlangen naar verkleutering verdenken, integendeel zelfs. De verandering richt zich ook niet op verbreden, maar op verjongen, met jongere presentatoren zoals Siska Schoeters, Thomas Vanderveken, Stijn Van de Voorde, Karolien Debecker – dertigers met een urban-uitstraling. Maar de mensen van mijn generatie blijven – Phara, Ivan De Vadder, Kathleen Cools, Rudi Vranckx. We moeten ook af van het idee dat je niet oud kunt worden op tv.»

HUMO Op de plaats van ‘Terzake’ zou toch een breed programma komen dat ‘De wereld’ moet heten?

Verstraete «Er staat nog niks vast. Ik hoop dat de leiding van Canvas snel de knoop doorhakt, want iedereen op de vloer snakt daar naar.»

HUMO Ondertussen is wel besloten dat journalist Bart Schols dat 8 uurprogramma, dat iets zou worden als ‘De wereld draait door’, zal presenteren.

Verstraete «Ja, en ik vind dat een goeie keuze.»

HUMO En wat ga jij doen?

Verstraete «Er zijn een aantal mogelijkheden. ‘Het journaal’ is daar één van – niet als anker, maar naar het schijnt kunnen de economie- en de Europa-redactie nog versterking gebruiken. Maar ik zou ook wel terug naar de radio, mijn oude liefde, willen.»

HUMO Ah? Je vindt het niet erg om helemaal van het scherm te verdwijnen?

Verstraete «Ik zou ook wel op één of andere manier iets willen bijdragen aan de vernieuwing van Canvas: ik werk nog steeds heel graag voor televisie. Ik heb ook al tegen de hoofdredactie gezegd: ‘Kijk wat er in Nederland is gebeurd. Iemand als Paul Witteman, met het imago van de überserieuze journalist, wat ik ook een beetje heb, heeft toch samen met Jeroen Pauw een heel ander soort programma kunnen maken. Dan denk ik: dat nieuwe programma, wie weet is dat óók een mogelijkheid.’ Dat het breed moet zijn, is geen punt. Ik ben in veel geïnteresseerd. Dat is geen eis van mij, hè. ‘Het journaal’ is ook een optie.»

'Ik heb 'Terzake' mee gemaakt tot wat het nu is. Dus als er iets mis mee is, heb ik er mee schuld aan en is het niet meer dan logisch dat ik er nu uitstap'

HUMO Is ‘Het journaal’ geen gevaarlijk gebied? De ene na de andere krijgt er een burn-out: eerst Goedele Devroy, daarna Yves Borms en nu ook Jan Holderbeke. Hoofdredacteur Björn Soenens zou de oorzaak zijn van die epidemie van wat nu al björn-outs worden genoemd.

Verstraete «Ik vind het journalistiek en menselijk beneden alle peil dat er in die termen wordt geschreven over de problemen van goede collega’s. En wat Björn Soenens betreft: ‘Het journaal’ is een heel competitieve omgeving en Björn is iemand met ideeën, die hij ook erg graag wil doorvoeren. Ik heb veel respect voor hem, hij is enorm gedreven. Het is niet voor niks dat zowel de redactieraad als het college van hoofdredacteurs pal achter Björn blijft staan. Er is ook een generatiewisseling aan de gang en een oudere generatie ondervindt daar de gevolgen van.»

HUMO De hoofdredacteur komt graag zelf in beeld.

Verstraete «Ik zou niet snel met komkommers op mijn ogen poseren, maar ik heb ook al rare dingen gedaan. Er werden bijvoorbeeld vragen gesteld bij het feit dat ik als dj muziek ben gaan draaien. Iedereen die een beetje boven het maaiveld uitkomt, krijgt nu eenmaal snel kritiek. En dat we niet aanwezig waren bij de vliegramp in Oekraïne, is een oud verhaal. We hebben al lang toegegeven dat dat een fout was.»

HUMO Ook in Gaza waren jullie niet. Is het ‘VTM Nieuws’ op het ogenblik niet gewoon beter?

Verstraete «Het ‘VTM Nieuws’ was één keer in Gaza, op een moment dat wij de grens met Israël niet over raakten. Maar ik kan de keren niet opsommen dat wij wél, en VTM níét in het Midden-Oosten waren. Dat we momenteel onder vuur liggen, bewijst dat het publiek, de mediawatchers en de politiek veel van ons verwachten, en terecht. »Wat het ‘VTM Nieuws’ wel voor heeft op ‘Het journaal’, is dat ze soms meer aandacht hebben voor de goede vorm, zoals tijdens de persconferentie over de antiterreuractie in Verviers. Bij ons stond er gewoon een camera en dat was het, weliswaar met uitstekend commentaar van Peter Verlinden. VTM heeft daar toen echt een nieuwsuitzending gemaakt, met Stef Wauters en een gast in de studio en iemand ter plekke. Die vorm bracht afwisseling en was daarom aantrekkelijker om naar te kijken. Ik ben toen óók bij hun uitzending blijven plakken.»

HUMO En Björn Soenens zijn voorliefde voor de positieve, constructieve journalistiek, de keuze om ‘Het journaal’ niet te laten inzoomen op de zelfmoord van Lars Declercq en geen beelden te tonen van de terreur van IS: ontzeg je de kijker daarmee geen relevante informatie?

Verstraete «Aanvankelijk vond ik dat we wel iets van de praktijken van IS moesten tonen. Die beelden van Jihadi John die in Cockney staat te roepen terwijl hij met een mes zwaait, zeggen zoveel over de waanzin en de barbarij waar IS voor staat. Ik heb daar toen een lang gesprek over gehad met algemeen hoofdredacteur Luc Rademaekers. Die heeft me overtuigd. En het feit dat Rudi Vranckx de beslissing steunde om dergelijke beelden niet te tonen, heeft me helemaal over de streep getrokken. Het is de bedoeling van IS om te choqueren en tegelijk propaganda te maken, en daar moet je niet aan meewerken. Onthoofdingen tonen is zeker uit den boze, ook omdat je daarmee de menselijke waardigheid van de slachtoffers aantast.»


Een mooier litteken

HUMO Je analyses zijn weer even scherp als vanouds, je hebt je gedrevenheid terug. Wil je graag nog naar oorlogsgebied? Wil je nog iets bewijzen?

Verstraete «Dat idee om ooit oorlogscorrespondent te worden heb ik ondertussen laten varen. Om te beginnen wil ik mezelf bewijzen dat ik weer gezond kan worden, en dat mijn hartoperatie me professioneel niet minder bekwaam heeft gemaakt, dat ik integendeel beter ben dan ervoor. Toen ik achteraf de laatste tv-beelden van mezelf zag, ben ik echt geschrokken. Nu durven mensen me dat ook te zeggen: ‘Je zag er slecht uit.’ En ze hebben gelijk.

»Ik hoop dat ik een stukje van mijn gedrevenheid kan terugvinden en dat ik straks tijdens het sporten mijn jeugdige kracht weer voel. Ik ga me in ieder geval niet laten kennen.»

HUMO Je ziet er in ieder geval goed uit.

Verstraete «We zullen zien wat het op televisie geeft. Ik ben in ieder geval goed uitgerust en ik ben 5 kilo kwijt. Ik geloof dat ik ook meer van dingen geniet dan vroeger. Van het werken in de koffiebar, bijvoorbeeld.»

'Onze koffiebar heeft mijn vriendin en mij dichter bij elkaar gebracht'

HUMO. Je bent afgestudeerd als barista.

Verstraete «Ja, net als Thomas Vanderveken. Wist je dat koffie het meest verhandelde product ter wereld is, op aardolie na? Mensen kunnen niet zonder koffie. Koffie is zelfs het Verre Oosten aan het veroveren. Het is zo dankbaar om mensen koffie te serveren. Ik ben dan echt benieuwd wat ze ervan vinden, en ik vind het altijd spijtig als iemand er meteen suiker en melk in gooit zonder eerst te proeven.»

HUMO Ik weet nog dat je de vorige keer zei: ‘Ik weet niet of ik al ooit echt gelukkig ben geweest.’ Je lijkt het nu toch even te zijn.

Verstraete «De bar heeft mijn vriendin en mij dichter bij elkaar gebracht. Dat doet me goed.»

HUMO Die bar heeft wel veel heen-en-weergeloop gekost, las ik in de gespecialiseerde pers.

Verstraete «Ik zei je al dat ik niet goed ben in risico’s nemen. Dat mijn huwelijk is mislukt, heb ik lang met me meegedragen. Daarna wou ik lang niet het risico lopen op nog een mislukking. Maar die angst is weg.»

HUMO Herinner je je nog de foto in Humo van Frank Raes na zijn hartoperatie? Jij hebt ook zo’n mooi litteken.

Verstraete «Ja, maar mijn litteken is mooier (lacht).»

HUMO Sta je er soms naar te kijken?

Verstraete «Ja, maar het is niet mijn favoriete bezigheid, en het heeft ook een tijdje geduurd voor ik mijn vrouw toeliet om ernaar te kijken. Zij wilde het met crèmes verzorgen, maar ik heb me toch ergens overheen moeten zetten voor ze dat mocht. Ik vind het een teken van oud zijn. Ik ben ook benieuwd of ik in de zomer aan zee of aan het zwembad zonder T-shirt zal durven te zitten. Ik denk dat ik daar toch net iets te ijdel voor ben.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234