null Beeld

De donkere toekomstvisioenen van bestsellerauteur Dan Brown

Dan Brown is voor eeuwig en één dag de man van ‘De Da Vinci Code’, de bejubelde én bekritiseerde roman waarvan tot op heden 81 miljoen exemplaren zijn verkocht. Bij de verschijning van zijn nieuwe roman, ‘Oorsprong’, treedt de teruggetrokken schrijver even uit de schaduw.

'Dankzij genetische manipulatie kunnen mensen met geld hun kinderen straks slimmer, sterker, gezonder en knapper maken. Voor je het weet, creëer je twee verschillende rassen'

De ergste dag van zijn leven, zo omschrijft Dan Brown die ontluisterende winterdag van 27 februari 2006. Hij ziet zichzelf nog in zijn Londense hotelkamer zitten, na het begin van het plagiaatproces tegen ‘De Da Vinci Code’. Geflankeerd door lijfwachten had de publiciteitsschuwe schrijver de trappen van het gerechtsgebouw moeten beklimmen, waar hij een lens in zijn oog kreeg. Na eindeloze uren op de voorste rij in de rechtbank mocht hij, achtervolgd door paparazzi op scooters, terug naar zijn hotelkamer. Daar zag hij nieuwsbeelden van het proces. ‘Een vent op de trap van het gerechtsgebouw had een grote kale plek op zijn achterhoofd. Ik dacht: ‘Die kerel heeft precies hetzelfde jasje aan als ik.’ Ineens drong het tot me door: ‘Die man ben ik. Ik ben kaal. Ik stond vandaag voor de rechter wegens plagiaat, ik botste tegen een camera aan, en ik ben káál. The worst day ever.’’ Nu kan hij er wel om lachen.

Dan Brown «Op ‘De Da Vinci Code’ werd fanatiek gereageerd. Door beide kampen. Het ene deel van de lezers vond het briljant, het andere afschuwelijk. Het werd zowel een belangrijk als een zeer gevaarlijk boek genoemd. Als ik het allemaal had geloofd, was ik nu gestoord. Maar ik kon afstand nemen: het ging over het boek, niet over mij.»

Humo ‘De Da Vinci Code’ is één van de meest gelezen boeken ter wereld. Hoe voorkom je dat je in de war raakt door dat succes?

Brown «Door me te realiseren dat ik niet het geneesmiddel tegen kanker heb uitgevonden, of de mysteries van het universum heb ontrafeld. Ik bedoel: ik ben doodernstig over de inhoud van het boek, maar ik vind dat je jezelf niet te serieus mag nemen.

»Gaandeweg heb ik geleerd: wees wie je bent. Schrijf het boek dat je zelf wilt lezen. Als iemand denkt dat het briljant is: prima. Als een ander vindt dat je de slechtste schrijver ter wereld bent: ook goed. De enige leidraad is je eigen smaak.»

Humo Gemakkelijk gezegd, voor iemand die succes heeft.

Brown «Ik ben het voorbeeld van iemand die succes heeft, terwijl een hoop lezers mijn boeken vreselijk vinden. Maar ik spreek kennelijk toch genoeg anderen aan die er wel van houden.»

Dan Brown heeft vandaag kunnen uitslapen, zegt hij opgewekt: tot halfvijf ’s morgens. Normaal staat de Amerikaan om vier uur op om te schrijven, zeven dagen per week, in zijn kasteelachtige huis in de bossen van New Hampshire. Er is weinig over hem bekend: hij geeft zelden interviews. Vorige week verscheen zijn nieuwste boek, ‘Oorsprong’. De vertalers werkten traditiegetrouw in een afgesloten bunker en moesten hun smartphones inleveren; de computers hadden geen verbinding met het internet.

Brown «Als ik vier jaar geleden had verteld dat ik was begonnen aan een mysterie rond moderne kunst in Barcelona, waren er in de tussentijd vier andere boeken verschenen over een mysterie rond moderne kunst in Barcelona. Getiteld: ‘De Galerie Code’.»


Mislukte zanger

Volgens de laatste cijfers heeft de thrillerauteur ruim 200 miljoen boeken verkocht in 56 landen. Van ‘De Da Vinci Code’, zijn doorbraak in 2003, werden er 81 miljoen verkocht. Jezus zou volgens het boek niet celibatair zijn geweest, maar getrouwd met Maria Magdalena, en kinderen met haar hebben gekregen. ‘Blasfemisch,’ oordeelde het Vaticaan. Wereldwijd gingen katholieken de straat op. Nog jaren nadat de thriller was uitgekomen, verschenen er artikelen, websites en studies die de inhoud van ‘De Da Vinci Code’ probeerden te bewijzen of te ontkrachten.

Brown «Toen ik aan een nieuw boek begon, realiseerde ik me bij elke zin die ik schreef: ‘Miljoenen mensen zullen dit lezen. Is deze zin wel goed genoeg? Delete, delete, delete.’ Dodelijk voor de creativiteit. Tot ik besefte: ‘Mijn leven mag dan dramatisch veranderd zijn sinds ‘De Da Vinci Code’, het schrijfproces blijft precies hetzelfde.’»

Humo U houdt er niet van over uzelf te praten.

Brown «Schrijvers blijven liever op de achtergrond. Daarom schrijven we. Ik heb er niet voor gekozen om acteur of zanger te worden en om op te treden voor een publiek.»

Humo Maar vóór u ging schrijven, was u wel zanger.

Brown «Dat is grappig, ja. Toen ik nog in Los Angeles optrad, kwam ik erachter dat optreden niets voor mij was. Juist omdat ik meer op mezelf ben. Ik was er ook niet echt goed in. Ik denk dat niemand ervan houdt om dingen te doen waarin hij niet echt goed is. Bij ons thuis werd vroeger altijd muziek gemaakt, en ik schreef graag liedjes. Toen ik van de universiteit kwam, waar ik Engelse literatuur heb gestudeerd, dacht ik: ‘Ik weet nog niet precies wat ik wil doen met mijn leven, maar ik wil wel creatief zijn. Ik wil een blanco blad papier kunnen pakken en iets máken.’ Toen dacht ik nog dat muziek maken veel leuker was dan schrijven. Dus ging ik naar Hollywood, waar ik twee elpees heb opgenomen. Die allebei geflopt zijn. En als ik ze nu beluister, vind ik dat ze móésten floppen (lacht).»

Humo U hebt zowaar een nummer over telefoonseks geschreven.

Brown «Mijn lijk in de kast, haha. Ik zat in L.A. in de glorietijd van Madonna en George Michael. Bijna alle songs gingen toen over seks. Ik probeerde geld te verdienen als songwriter, maar de platenmaatschappij vond mijn teksten veel te diepzinnig, met te veel historische verwijzingen – naar Dante, bijvoorbeeld. ‘Dat kunnen we niet verkopen. Luister eens naar de radio.’ Dus schreef ik een nummer over telefoonseks dat me de rest van mijn leven zal blijven achtervolgen.»

In Hollywood ontmoette Dan Brown begin jaren 90 zijn latere echtgenote, die heel belangrijk zou worden voor de verdere ontwikkeling van zijn carrière. Blythe Newlon was toen nog directeur bij de nationale academie voor songwriters, en een machtige vrouw in de muziekindustrie. Wonderbaarlijk genoeg had hij een afspraak met haar kunnen regelen. Helaas: de nerdy Dan Brown, die als leraar de eindjes aan elkaar probeerde te knopen, kwam te laat.

Brown «Ze was woedend. Ik stapte haar kantoor binnen in een colbert en met een stropdas aan, en ze zei: ‘Wie ben jij? Je ziet eruit een verkoper van tweedehandsauto’s.’ Het was vrijdagmiddag vijf uur en ik kon haar nog net een bandje met mijn muziek geven.»

Humo En toen had u geluk.

Brown «Blijkbaar. Mijn bandje lag bovenaan op een berg andere bandjes in haar auto. Twee uur later kreeg ik een telefoontje: ‘I love your music. Ik wil jouw manager worden.’»

Humo Ze vertelde iedereen dat u de nieuwe Prince zou worden.

Brown «Ik kreeg een platencontract en werd aan een bekende producer gekoppeld, die dat jaar een elpee had gemaakt met Billy Joel en Jefferson Airplane, allemaal grote namen.»

undefined

null Beeld

undefined

'In 2017 hoef je maar één generatie terug te gaan om een antieke cultuur te onderzoeken: onze ouders groeiden op zonder internet, zonder smartphone, zonder satellieten.'

Humo U had ook dezelfde bassist als Madonna. Kortom, het kon niet mislukken.

Brown «Maar uitgerekend toen, van de ene op de andere dag, veranderde de popmuziek: de hiphopscene had de macht gegrepen. De platenmaatschappij zei: ‘Tien jaar geleden zou je plaat records hebben gebroken, nu is het te laat: nobody wants to hear a white guy singing love songs.’ En ze hadden gelijk: niemand kocht mijn plaat, behalve mijn moeder.

»Ik was een nobody in de rock-’n-rollbusiness die moest doen alsof hij heel wat voorstelde, om zijn carrière van de grond te krijgen. Dat paste niet bij me. Ik was iemand van de oostkust, ik had altijd een sober leven in een ontwikkeld milieu geleid. Ik had bijvoorbeeld op de campus van de Phillips Exeter Academy in New Hampshire gewoond, mijn vader was daar leraar wiskunde. En mijn moeder was organist in de kerk.»

Humo Een bevoorrechte omgeving: het is de beste kostschool van Amerika.

Brown «Absoluut. Mijn familie was niet rijk, maar we woonden daar wel in een prachtig gebouw. In L.A. voelde ik me niet op mijn plaats. In mijn flatgebouw zat het vol heavymetalmuzikanten en vrouwen die wellicht prostituee waren.

»(Denkt na) Leren is voor mij altijd erg belangrijk geweest. Ik was een braaf kind. Ik dronk niet, van drugs moest ik niks hebben… Ik heb nog nooit een sigaret opgestoken, nooit cocaïne van dichtbij gezien, marihuana alleen in de lucht geroken. Het leven is zo al opwindend en prachtig, ik wil er niets van missen door met een mistig hoofd rond te lopen. Ik ben erg… saai.»

Humo Uw verblijf in Los Angeles heeft indirect wel tot uw schrijverscarrière geleid, toch?

Brown «Klopt. Het tijdschrift van mijn vroegere school vroeg me om een artikel te schrijven over mijn leven als academische nerd in L.A. Ik schreef al mijn frustraties van me af: ‘Drugs en tattoos, afschuwelijk.’ Een andere oud-leerling, inmiddels een literair agent in New York, las het en greep meteen zijn telefoon. Hij zei: ‘Jij bent een schrijver.’ Die man was George Wieser, de agent die ook de filmrechten van Mario Puzo’s ‘The Godfather’ had gekocht. Een jaar later schreef ik mijn eerste thriller.»

Humo Intussen had u een relatie met uw manager: ingewikkeld.

Brown «Niemand mocht het weten. Bij de uitreiking van de Grammy Awards namen we allebei iemand anders mee en liepen we de hele avond naar elkaar te loeren. Mijn producer, die gescheiden was, zag Blythe en zei: ‘Wat een mooie vrouw, met haar wil ik weleens uit. Wat weet je van haar?’ We waren toen al een jaar bij elkaar en woonden praktisch samen. Ik zei: ‘Jammer voor je, ze is lesbisch.’ Drie jaar later nodigden we hem uit voor onze bruiloft (lacht).»

Humo Wat trok u in haar aan?

Brown «Zoveel. Blythe was de enige Californische vrouw die me deed denken aan een vrouw van de oostkust.»

Humo Leg dat eens uit.

Brown «Aan de oostkust begroeten ze je met: ‘Leuk je te ontmoeten, op welke school heb je gezeten?’ Aan de westkust zeggen ze: ‘Leuk met je kennis te maken, met wat voor auto rijd je?’ Blythe is resoluut en zit vol energie. Ze is invloedrijk, maar ook bescheiden. Ze heeft niet de neiging om uit te bazuinen hoe goed ze het doet. En we brengen elkaar aan het lachen.»

Humo Wat waardeert zij in u?

Brown «Dezelfde eigenschappen, denk ik. Mijn creativiteit, dat ik zo hard werk, het enthousiasme waarmee ik alles doe.»


Geluksfactor

Het duurde nog drie slecht verkochte boeken voor ‘De Da Vinci Code’ uitkwam. De hoofdrol is voor de op Dan Brown lijkende professor Robert Langdon, de hoogleraar religieuze symboliek met een kuiltje in zijn kin. In alle boeken van Brown kraakt hij de ingewikkeldste codes en lost hij de onmogelijkste puzzels op, terwijl hij doceert over kunstgeschiedenis, wetenschap, religie en architectuur.

Humo Wat heeft de roem met u gedaan?

Brown «De buitenwereld kijkt anders naar mij, maar ik kijk niet anders naar de buitenwereld. Ik vergeet vaak dat ik ‘De Da Vinci Code’ heb geschreven – je wilt je in het gewone leven niet te bewust zijn van jezelf. Ik wil niet dat mensen met me omgaan alleen omdat ik de auteur van ‘De Da Vinci Code’ ben.

»Eén ding is zeker veranderd: ik besef veel beter hoe belangrijk de factor geluk is en hoe dankbaar je daarvoor moet zijn. Ik ga niet beweren dat het boek geen succes verdiende, het is een goed boek. Maar zoveel succes? Ik had het grote geluk dat ‘De Da Vinci Code’ een snaar raakte. Het verscheen uitgerekend op het moment dat het pedofilieschandaal in de katholieke kerk losbarstte, en dat de autoriteit van de kerk overal ter discussie werd gesteld.»

Humo U wilde niet dat Blythe getuigde in het proces wegens plagiaat in ‘De Da Vinci Code’. Zij heeft nochtans een groot deel van de research voor haar rekening genomen.

Brown «Ik wilde haar al die toestanden niet aandoen. Het was idioot. In ‘De Da Vinci Code’ verwijs ik naar drie geschiedenisboeken. Van twee auteurs kreeg ik bedankbriefjes: hun boeken werden herdrukt en massaal verkocht. Toen mijn advocaat belde om te vertellen dat de auteurs van het derde boek contact hadden opgenomen, vroeg ik: ‘Wat krijgen we deze keer? Bloemen of chocolade?’ Mijn advocaat zei: ‘Een rechtszaak.’ (Kwaad) Chantage, dat was het. Ze hoopten dat we een vette cheque zouden uitschrijven om van hen af te raken. Dat vertikte ik. ‘Niemand mag denken dat ik plagiaat heb gepleegd,’ zei ik. ‘We gaan dat aanvechten.’ Het heeft me een jaar van mijn leven gekost, maar ik heb de zaak gewonnen.»

undefined

'Voor ik begon te schrijven, heb ik het als zanger geprobeerd. Ik heb twee elpees gemaakt, die allebei flopten. En als ik ze nu beluister, vind ik dat ze móésten floppen'

Humo Hoe kijkt u erop terug?

Brown «Ik zie het nu als een enorme leerervaring, die me sterker heeft gemaakt. Ik heb altijd geloofd dat de waarheid je zal bevrijden, maar ik heb toen geleerd dat het ook écht zo is.

»Blythe is een stillere persoonlijkheid, zij blijft liever achter de schermen. Mijn bekendheid is moeilijk voor haar. Vroeger ging ze mee op reis, maar dat doet ze niet meer. Ze weet dat ik van de boekentournees hou – ik wil mijn fans ontmoeten. Ik werk in mijn eentje, en dan is het fijn om te zien hoe een boek wordt beleefd. Maar voor haar zijn die reizen erg vermoeiend en saai, omdat ik het zo druk heb. Bovendien: ze heeft thuis een geweldig leven.»

Humo Wat voor leven?

Brown «Ze schildert, ze beeldhouwt en ze naait kostuums. We hebben ook Friese paarden, geïmporteerd uit Nederland. Blythe heeft de luxe te kunnen doen wat ze wil, in de natuur, tussen de dieren, en dat doet ze goed. Voor hetzelfde geld zou ze de hele dag bezig kunnen zijn met haar nagels of zoiets (lacht). Van die dingen voor rijke vrouwen die zich vervelen.»

Humo In uw vorige boek, ‘Inferno’, was het centrale thema overbevolking. Is uw bezorgdheid daarover de reden dat u geen kinderen hebt?

Brown «Nee. Blythe is elf jaar ouder dan ik. We moesten snel beslissen en we hielden van ons leven zoals het was. Mijn vader vond het wel verschrikkelijk. Jaren later vroeg hij me: ‘Vind je het jammer dat je geen kinderen hebt?’ Ik zei: ‘Soms wel. Maar tegenover die ene keer dat ik ze mis, heb je honderd keer dat ik denk: ‘Goddank hebben we geen kinderen.’’»

Humo Wat zijn die momenten?

Brown (aarzelt) «Als ik kinderen had gehad, waren mijn boeken wellicht nooit verschenen. Dan had ik voor 100 procent vader willen zijn. Ik ken genoeg mensen met kinderen die heel goede boeken schrijven, maar het slokt mij zo op en de research kost me zoveel tijd, dat ik niet weet hoe ik het had kunnen combineren.»

Humo U bent erg betrokken bij de toekomst van de samenleving, zei Esther Ritman van de Amsterdamse Bibliotheca Philosophica Hermetica, waar u geregeld inspiratie opdoet.

Brown «Alles verandert zo snel. Om de oude Grieken te bestuderen, moest je eeuwen en eeuwen terug in de geschiedenis. Nu, in 2017, hoef je maar één generatie terug te gaan om een antieke cultuur te onderzoeken: onze ouders groeiden op zonder internet, zonder smartphone, zonder satellieten. Mijn vader zat bij de marine, en zijn brieven naar mijn moeder deden er weken over. Nu mail je gewoon: ‘Geef je de kinderen een nachtkus van me?’ De vraag is of onze ethiek, moraliteit en persoonlijkheden zich snel genoeg ontwikkelen om alle veranderingen aan te kunnen, van kernenergie tot stamceltechnologie. Mijn moeder had leukemie, en volgens de prognoses had ze tien jaar geleden al overleden moeten zijn. Ze is net gestorven.»

undefined

null Beeld

undefined

'De rechtszaak over 'De Da Vinci Code' was niets meer of minder dan chantage. Ze hoopten dat we een vette cheque zouden uitschrijven, maar ik vertikte het.'

Humo Hoelang geleden?

Brown «Vier weken en twee dagen. Mijn nieuwe boek is aan haar opgedragen. Ik bel mijn vader elke dag, en het is hartverscheurend: ze was de liefde van zijn leven.

»Onlangs nam hij niet op tijd op en kreeg ik, zonder dat ik het had verwacht, het antwoordapparaat te horen... met de stem van mijn moeder. Het was alsof ik door een vrachtwagen werd overreden. Je kunt je niet voorstellen hoe ingrijpend het overlijden van een ouder is, tot het jou overkomt.

»(Zwijgt) Ik was erbij toen ze stierf. Het was de indringendste ervaring van mijn leven. Ik kon me niet voorstellen dat mijn moeder ooit zou overlijden. Ze is er altijd geweest. Ik had een moeder vanaf het moment dat ik werd geboren tot ze haar laatste adem uitblies, en ineens had ik geen moeder meer. Je wordt ook geconfronteerd met je eigen sterfelijkheid.

»Dankzij een proef met genetische manipulatie hebben we haar tien jaar langer bij ons kunnen houden. Dat was geweldig, maar genetische manipulatie kan ook onvoorstelbaar gevaarlijk zijn. Het zal de mensheid de komende tien jaar nóg meer verdelen in haves en havenots. De mensen met geld, mooie huizen en gezond eten kunnen hun kinderen straks slimmer, sterker, gezonder en knapper maken. Als we daar niet voorzichtig mee omspringen, creëer je twee verschillende rassen.»

Humo Angstaanjagend.

Brown «Ik acht het niet onmogelijk.»

Humo Ik mocht ‘Oorsprong’ nog niet lezen, maar is dat de boodschap van het boek?

Brown «Het is niet het centrale thema, maar ik schrijf er wel over. Het boek draait om waar we vandaan komen en waar we heen gaan, en de verschillende manieren waarop religie en wetenschap daartegen aankijken.»

Humo De paradoxale verhouding tussen wetenschap en religie is een thema dat telkens opnieuw terugkeert in uw werk. Uw vader is een bekroonde wiskundige en een wetenschapsman, maar uw moeder was zeer religieus.

Brown «En toch klikte het tussen die twee. Ze accepteerden het dat ze het niet eens waren met elkaar.»

Humo U klinkt als iemand die onbevangen is opgevoed.

Brown «Zeer onbevangen. Ik was een religieuze jongen, vroeger geloofde ik alles. Tot ik ging studeren en dacht: ‘Adam en Eva, wat is dat voor een verhaal? Belachelijk.’ Op latere leeftijd nam mijn moeder zelf steeds meer afstand van de kerk, en haar opvattingen begonnen te botsen met de politiek van het instituut. Haar beste vriendin wilde zo graag priester worden, bijvoorbeeld, maar dat mocht niet.»

Humo U komt uit New Hampshire. Het motto van die staat is...

Brown «...‘Live free or die’. New Hampshire is erg onafhankelijk: we hebben het recht om te doen wat we willen.»

Humo En u bent een onafhankelijke denker.

Brown «Ja. Ik leer graag van andermans opvattingen, vooral als ik het er totaal mee oneens ben. Maar ik wil gerust toegeven dat religie veel mensen in veel situaties helpt het leven aan te kunnen. Ik betrapte mezelf ook op de gedachte: ‘Wat zou het fijn zijn om te kunnen geloven dat mama vanuit de hemel op me neerkijkt, tussen alle andere overleden familieleden.’ Ik ben er niet helemaal uit: soms denk ik dat ze nu deel uitmaakt van het kosmische bewustzijn, op andere momenten geloof ik dat alles verdwijnt als je sterft. Het is alleen zo moeilijk om je voor te stellen dat al je hoop, je dromen en je liefde zomaar in het niets oplossen. Ik heb het gevoel dat het toch ergens heen moet gaan. Op een dag zal ik het wel te weten komen – ik hoop alleen dat het nog even duurt voor het zover is (lacht).»

Humo Voorlopig blijft u elke dag om vier uur opstaan om te schrijven.

null Beeld

Brown «Yeah. Maar toch. Ik heb geen idee hoe de toekomst er zal uitzien. Vóór ‘De Da Vinci Code’ had ik me nooit kunnen indenken hoe het zou zijn om veel succes te hebben, en tot een maand geleden had ik me nooit een leven zonder moeder kunnen voorstellen. Elk jaar kijk ik terug en denk ik: ‘Really? Dat had ik niet zien aankomen.’»

© De Volkskrant

Dan Brown, ‘Oorsprong’, Luitingh-Sijthoff

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234