null Beeld

'De drank is Lou fataal geworden.' Cherchez la Femme: Laurie Anderson, de weduwe van Lou Reed

Drie jaar na de dood van Lou Reed praat muzikante/kunstenares Laurie Anderson voor het eerst over de man met wie ze twintig jaar lief en leed deelde.

'Lou liep nooit weg van oprechte emoties. Hij huilde vaak en schaamteloos, ook al strookte dat niet met zijn imago van cynische straatvechter'


Lees gratis online:

'Lou Reed, Rock and Roll Heart', het verzameld werk van Humo

Ik heb Laurie Anderson twee keer eerder geïnterviewd, voor ze samen was met Lou, en herinner me haar als een klein, beleefd, warm vrouwtje met een alerte oogopslag die suggereerde dat er met haar niet te sollen viel. Nu ontmoet ik haar in het Royal Monceau, een poepchic hotel waar Lou en zij altijd verbleven als ze in Parijs waren. Dat zegt iets over hen, want het is een hotel voor rijkelui die houden van onderdanige kelners en maîtres d’ die je naam onthouden. Als Lou hier was, stond zijn zware motor steevast voor de deur, als contrast met het hoge Hyacinth Bouquet-gehalte van het hotel. Het meest ongewild revelerende moment van het gesprek vindt plaats als Laurie een volle drie minuten schwärmt over haar hondjes en hoe ook Lou die verafgoodde, zonder te beseffen dat ze daarmee het cliché bevestigt van het kinderloze koppel dat alle kinderliefde op het huisdier richt.

HUMO Je bent zelf kunstenares en muzikante. Heeft Lou’s dood je eigen kunst bevrucht, of net op pauze gezet?

Laurie Anderson «Ik denk dat het te vroeg is om me daarover uit te spreken. Ik keek er niet naar uit om in het openbaar over Lou te moeten spreken, in de verleden tijd. Maar nu ik hier zit, voelt het juist.»


Lees ook: Lou Reed: 'The RCA & Arista album collection 1972 - 1986 ★★★★

HUMO Ik herinner me zijn gevoel voor humor. Heel droog. Grapjes gedebiteerd met een pokerface.

Anderson «Lou was hilarious. Hij imiteerde vaak operazangers. Dan paradeerde hij uit volle borst zingend door het huis, alsof hij op het podium van the Met stond.»

HUMO Een mannelijke Florence Foster Jenkins!

Anderson «Yes (lacht). Hij had ook een vracht alter ego’s, die hij vaak uitteste op nietsvermoedende vrienden en kennissen. Dan nam hij de telefoon op als ‘Dr. Oliver Hummingbird’ of ‘Eustace Breakneckspeed’. Lou was in de eerste plaats een schrijver en een dramaturg. Hij maakte toevallig rock-’n-roll, en zette z’n kortverhalen om in songteksten. Maar hij schreef, hij bedacht personages. En die testte hij ook in het dagelijkse leven uit.»

HUMO Ik herinner me dat hij het altijd op z’n heupen kreeg als iemand wilde weten of deze of gene songtekst autobiografisch was.

Anderson «Omdat het een vraag was die naar anekdotes hengelde. En omdat het niet terzake deed: de kracht van de vertelling telt, niet of het ‘echt gebeurd’ is.»

HUMO Het was natuurlijk ook een manier om pottenkijkers op afstand te houden. Je kreeg de indruk dat er heel wat te verbergen viel.

Anderson «Elke schrijver verbergt zich achter zijn personages: Little Joe, Caroline, Crazy Nancy, Holly, Sally, Charley’s girl… Zelfs in de songs over de kleurrijke figuren in Warhols Factory stopte hij iets van zichzelf. Lou was shakespeareaans, hij zong nooit zomaar ‘I love you’, er was altijd een twist, een back story, een dubbele bodem, een valse start of een onvermoed slot. En elke schrijver vindt zichzelf uiteindelijk minder belangrijk dan zijn werk. Lou had niet veel te verbergen. Vroeger misschien wel, maar niet meer toen ik ’m leerde kennen. Hij was op vele vlakken gezapig. Snel ontroerd. Vaste gewoonten. Heel duidelijke voor- en afkeuren. Few grey areas.»

HUMO Ik praatte ooit met hem over Orson Welles, die we allebei verafgoodden. Lou zei me dat hij Welles ooit op een luchthaven zag, maar dat hij ’m niet durfde aan te spreken. Dat verbaasde me, aangezien hij door niemand geïntimideerd was.

null Beeld

Anderson «Ik was daar niet bij, maar ik neem aan dat Lou, vermits hij zelf beroemd was, besefte dat ook Orson Welles liever met rust gelaten wilde worden. Maar het klopt, we hebben het oeuvre van Welles meerdere keren bekeken. Ik geloof ook dat Lou een hele goeie filmregisseur geweest zou zijn.»

HUMO Wat Orson en Lou gemeen hadden, was hun stem: ze hadden allebei een zware, diepe bas die een grote autoriteit uitstraalde. Ik heb het altijd jammer gevonden dat Lou niet meer akoestische platen maakte, waarop z’n stem meer ruimte kreeg.

Anderson «O, ik zei hem altijd: ‘My favourite shows are you and a guitar and nothing else.’ En ik weet dat hij heeft gevloekt op producers die zijn stem begroeven onder onnodige franjes – of onder een dikke laag incompetentie. Ook daarom was hij zo blij met dit (streelt liefdevol de box). Want hier hoor je z’n stem voor het eerst kristalhelder.

»Ik denk dat hij vreesde dat mensen een akoestische plaat zouden wegzetten als ‘Berlin part two’. En hij was gek op gitaren, een plaat zonder gitaar-geweld was ondenkbaar. Hij had nochtans een hekel aan reverb: hij wilde dat alles heel direct was, in your face.»

HUMO Stel dat iemand een biografische film over Lou Reed maakt, welke scènes moeten daar dan zeker in, om de essentie van hem te vatten?

Anderson «In anderhalf uur kun je nooit alle facetten van een boeiende persoonlijkheid vatten, maar er zou zeker een scène in moeten waarin Lou met Master Ren op het dak van ons huis tai chi-oefeningen doet. Want tai chi was de voorbije vijftien jaar bijna even belangrijk voor hem als muziek. Lou had een grote verzameling oosterse wapens en ik vond het ontroerend te zien hoe die reusachtige zwaarden werden gebruikt voor zoiets vredelievends.

»Er moet ook een scène in met onze honden Lolabelle en Little Will, want god, wat hield hij van die beesten. Hij kon uren met hen praten... (Ik schrap twintig zinnen ode aan honden. Lolabelle kon pianospelen. Lou en Laurie gingen ook elk jaar naar de grote hondenshow in New York).

»Een derde scène moet zeker zijn: Lou die praat met andere muzikanten. Zijn generositeit is onderbelicht: hij kon ongelofelijk genieten van en dwepen met andermans talent, en hij steunde opkomende muzikanten. Anthony en Little Jimmy Scott zijn de meest bekende voorbeelden, maar er waren vele anderen.»

HUMO Bijvoorbeeld?

Anderson «Op de herdenkingsavond die we onlangs in Lincoln Center hielden, traden enkel vrienden van Lou op. En ik bedoel échte vrienden. Het was dus geen doorsnee tribute night waarop artiesten die de gevierde ster nooit hebben ontmoet diens songs coveren. Iemand zei me die avond: ‘You know, Laurie, this is such a Lou show, want backstage zit iedereen te snotteren.’ En het klopte, dat typeerde Lou: hij liep nooit weg van oprechte emoties. Hij huilde vaak en schaamteloos, ook al strookte dat niet met zijn imago van cynische straatvechter.

»Ik herinner me een benefiet van toen hij nog leefde. Er was een jonge gitariste aan het spelen, en Lou zat te luisteren aan de zijkant van het podium, half verscholen achter een paar gitaarkisten. Toen dat meisje van het podium kwam, moest ze langs hem passeren. Natuurlijk hoopt zo’n jonge muzikante dan op een compliment van de meester. Maar Lou zei koel: ‘Is that all you’ve got?’ (lacht) Dat klinkt heel wreed, maar hij stuurde haar terug en verplichtte haar om nog een nummer te spelen, waarin ze feller soleerde dan ze zelf voor mogelijk had gehouden. En toen ze Lou opnieuw passeerde, grijnsde hij: ‘Beautiful! That’s what I’m talking about.’ Lou pushte iedereen tot aan de grens van zijn kunnen. Mij ook.»

undefined

null Beeld


Het tai chi-proces

HUMO Ik wil een sterk verhaal checken: Lloyd Cole vertelde me ooit hoe wijlen Robert Quine, in die periode Lou’s vaste gitarist, te gast was in z’n buitenhuis. Toen Quine ’s nachts naar het toilet wilde, stel-de hij verbijsterd vast dat Lou hem in de logeerkamer had opgesloten.

Anderson (stilte) «Ik neem aan dat dat een verzonnen of sterk overdreven verhaal is. Het was van voor mijn tijd, maar ik geloof niet dat Lou dat íémand zou aandoen, en Quine al helemaal niet. Hij was dol op Quine.»

HUMO Van welke plaat herinner je je de ontstaansgeschiedenis het best?

Anderson «De periode van ‘Ecstasy’ was heel intens. Lou was toen vastberaden om zijn grenzen nog maar ’ns te verleggen. Heel wat van de teksten op die plaat gaan over ons samenzijn. Ik herinner me ook de ochtenden waarop Lou naast me in bed iets in de marge van een tijdschrijft krabbelde. Vaak smeet hij een songtekst in één ruk op papier, en veranderde hij er nadien geen letter meer aan. Daarvoor zal ik hem altijd benijden, want ik ben een vreselijke prutser en schaver en twijfelaar. En ‘Power of the Heart’ vergeet ik nooit, omdat hij het voor me zong en me vervolgens ietwat verlegen meldde dat hij het over en voor mij had geschreven.»

HUMO Het verbaast me dat Lou nooit een autobiografie of een bundel met kortverhalen heeft geschreven. Iets als ‘Chronicles’ van Bob Dylan zag ik ’m perfect doen.

Anderson «Lou had grote problemen met zijn handschrift, en hij kon zich moeilijk lang concentreren. De song was zeer geschikt voor hem als vorm, want een songtekst is relatief kort en overzichtelijk. Een literaire marathon kon hij niet aan. Ook een gevolg van het druggebruik en de alcohol natuurlijk. Aan het eind van z’n leven werkte hij aan een boek over tai chi. Lou had een grote bekeringsdrift. Hij heeft het niet kunnen afwerken, en deze week heeft de uitgever een proces tegen mij aangespannen omdat hij het voorschot terug wil. Thanks, Lou (lacht).»

HUMO In de grafrede onthulde je dat Lou drie gulden regels had. 1. Wees van niemand bang. 2. Ontwikkel een goede bullshitdetector en gebruik hem vaak. 3. Wees teder. Geef eens een voorbeeld van regel nummer 2?

Anderson «Ik heb ’m een vracht managers zien verslijten en hem nog veel meer managers zien afpoeieren. Want Lou was een dankbaar product: hij was zo beroemd en nog zo productief dat een manager eigenlijk weinig werk moest verrichten. Say ‘no’, that’s it: een manager moest bijna enkel aanbiedingen weigeren, terwijl de manager van een onbekende debutant bergen moet verzetten om zijn protegé in de markt te zetten. Lou was een merk waar parasieten op aasden. Hij hield die lui weg van mij, hij wilde ons samenzijn er niet mee besmetten. Maar ik heb er een paar gehoord: ‘Lou, this tour is really important…’ En natuurlijk was dat dan een tournee waar vooral de manager goed aan verdiende. Lou was niet paranoïde, ook al schreef hij een song die ‘Paranoia in the Key of E’ heet, maar hij dacht áltijd: ‘Wat is de verborgen agenda van die vent?’

»Anderzijds moet ik eerlijk zeggen: Lou was geen heilige. En de keuzes die hij maakte waren soms, eh… eclectisch. Soms deed hij iets waarvan ik dacht: ‘Not the greatest move, Lou.’ Hij draafde bijvoorbeeld op in idiote reclamecampagnes, iets wat de purist in mij per definitie fout vindt. Maar Lou zag het als een soort zoete weerwraak, omdat de mensen die hem al dat geld boden dezelfden waren die vroeger, toen hij nog een straatarme junk was, in een wijde boog om hem heen liepen.»


Op stap met Bowie

undefined

null Beeld

'Lou en David waren échte vrienden. Het was geen showbizz- vriendschap'

HUMO Had Lou een hobby? Ik weet dat hij verzot was op allerlei technische gadgets. Al verdenk ik hem ervan dat hij daar in interviews gretig over doorboomde om de interviewer op het verkeerde been te zetten.

Anderson (lacht hard) «O ja, daar genoot hij van. Zo iemand kwam dan binnen met twintig A4-vellen vol netjes genoteerde vragen, waarop Lou over iets héél anders begon. Wat hij vaak deed, was horloges demonteren en ze opnieuw in elkaar zetten. (Ze registreert mijn verbaasde blik) Dat had je niet gedacht, hè? Hij genoot daar echt van. He loved his tiny tools. Hij was heel nieuwsgierig naar uitvindingen, wetenschappelijke weetjes… Hij joeg ook op vlinders. Hij hield van kajakken.»

HUMO Horloges demonteren lijkt me ook typisch neurotisch prutswerk waarmee een voormalige junkie z’n demonen probeert af te leiden.

Anderson «Ongetwijfeld. Maar hij zou het ontkend hebben.»

HUMO Ik kan moeilijk níéts vragen over drugs en drank. Lou heeft prachtige songs gemaakt over drugs, maar ook middelmatige over alcohol: ‘Heroin’, ‘The Blue Mask’, ‘Women’, ‘Underneath the Bottle’, ‘The Power of Positive Drinking’, ‘Vicious Circle’, ‘Waves of Fear’, ‘The Last Shot’…

Anderson «Ik wil er geen geheim van maken en het evenmin kapot relativeren: de drank is hem fataal geworden. Met vertraging, maar toch. En de heroïne en de coke en de speed hebben natuurlijk niet geholpen. Maar alcohol heeft z’n lever verpest. Eerst hepatitis C. En toen dat leek te beteren, plots leverkanker.»

HUMO Jij moet een goede invloed op hem hebben gehad, want de 21 jaar dat jullie samen waren zijn de 21 jaar waarin hij van alles is afgekickt. Of liepen die twee feiten toevallig parallel? I mean, he became saner when he got together with you…

Anderson «Well, I don’t know about saner (lacht). Stabiel is niet iets wat ik meteen met Lou associeer. Volgens mij is geen enkele artiest 100 procent stabiel. En Lou bleef last hebben van stemmingswisselingen, inzinkingen, stemmen in zijn hoofd. Kritische stemmen. Vanzelfsprekend vlei ik mezelf met de gedachte, de hoop, dat ik hem heb gered. Al was het maar voor 5 procent.»

HUMO Wat bedoel je met ‘stemmen in zijn hoofd’?

Anderson «De kijvende, kritische stemmen die elke artiest hoort. De pesterige stemmetjes in je hoofd die zeggen dat je een fraudeur en een oplichter bent, dat je werk waardeloos is… Elke ochtend staan ze aan je bed.»

HUMO Van wat ik van ’m heb gezien, leek Lou wat schizofreen in de zin dat hij enerzijds vaak heel zelfverzekerd was, op het arrogante af, maar anderzijds ook onzeker. Ook zijn lichaamstaal was die van een dronkaard die probeert te verbergen dat hij wankelt.

Anderson «Absolutely. Hij was niet onzeker, maar wel kwetsbaar. En zijn lichaamstaal was die van een voormalige junk, een voormalige alcoholicus en iemand die een paar keer van z’n motor is gevallen. Maar ik vond dat mooi, hoe hij z’n kwetsbaarheid niet verborg. Hij zei me ooit: ‘Lou Reed is a jacket. I can put it on or take it off at will.’»

HUMO Is Lou terwijl jullie samen waren ooit hervallen?

Anderson «Nee. Niet echt. Het moeilijkste was nog afkicken van suiker en sigaretten. Lou was diabeet, dus suiker was sowieso des duivels. Hij raakte geobsedeerd door koks die recepten voor diabetici op hem uittesten. En ik rookte ook. We hebben álles geprobeerd om van die rotzooi af te raken: hypnose… You name it. Hypnose werkte noch voor Lou, noch voor mij. Ik herinner me scènes waarin we nicotinepleisters op onze arm hadden gekleefd. Die bevatten speed, zodat we heel hyper werden en om vier uur ’s ochtends opstonden om alle meubelen van plaats te veranderen. Om ze twee uur later weer op hun oorspronkelijke plaats te zetten. Nog een goeie scène voor die biografische film van jou (lacht).»

HUMO Heeft Lou jou ooit verklaard waarom een intelligente man als hij überhaupt drugs nam? ’t Is niet alsof voor pakweg 1966 nog nooit iemand aan heroïne of cocaïne was gestorven.

Anderson «Nee, maar je moet je wel voorstellen dat in het New York van de jaren 60 en 70 bijna letterlijk geen enkele artiest géén drugs nam. Zelfs de schilders en de dichters waren speedfreaks of erger. En je wilde niet de enige nuchtere zijn op een feest van dronkaards. En bovendien werd je niet aanvaard als je niet deelnam. Clean zijn was het stigma, niet omgekeerd. En Lou was nieuwsgierig, hij experimenteerde met álles.»

HUMO Ik zag beelden van een Australische persconferentie uit 1974 waarin iemand hem vraagt of hij drugs neemt. ‘No. I’m high on life,’ antwoordt Lou. Dat was op het hoogtepunt van zijn heroïneverslaving!

Anderson «En toch is het waar: hij was ook high on life. Ik ken niemand anders die zo fanatiek op schoonheid jaagde als Lou. Die laatste maanden barstte hij in tranen uit telkens hij iets moois zag: een bijtje, een bloem, het ochtendlicht… Maar altijd joeg hij op esthetische prikkels, dat had hij gemeen met zijn vriend David Bowie. Hét gebaar dat ik me van Lou altijd zal herinneren – dat moet ook in jouw film – is hoe hij verrukt met een priemende vinger op zijn arm wees, als hij weer ’ns kippenvel had.»

HUMO Ik weet dat jullie met de heer en mevrouw Bowie vaak op double date gingen. Geef eens een voorbeeld van een memorabel avondje uit?

Anderson «Allereerst: Lou en David waren échte vrienden. Het was geen showbizzvriendschap. Het was ook David die me zei, toen zowat alle critici ‘Lulu’ de grond in boorden: ‘Wacht maar af, ‘Berlin’ vonden ze indertijd ook niks. Over twintig jaar zal ‘Lulu’ naar waarde geschat worden.’ Ik ben ’m dankbaar voor die woorden, want ik had ook moeite met ‘Lulu’ omdat het zo’n rauwe, kwaaie, cynische plaat is. Wat me verbaasde en zwaar viel, na zoveel jaren van streven naar verlichting.

»Er schiet me een voorbeeld te binnen van een memorabel avondje. We gingen met z’n vieren naar een opvoering van ‘The Lion King’ – het theaterstuk, niet de film. We vonden het heel slecht, en we wilden al na twaalf minuten opstappen. Maar we zaten op de tweede rij (lacht). En vier beroemdheden kunnen het echt niet maken om middenin een opvoering ostentatief op te stappen, dat is een onsterfelijke belediging, haast een fuck you aan het adres van de performers. Dus zijn we echt naar de uitgang gekropen, Lou voorop (lacht). En buiten hadden we een halfuur de slappe lach. Ach, ik mis hen zo, die twee.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234