null Beeld

De groene revolutie: echte Noormannen rijden elektrisch

Bijna 40 procent van de nieuwe auto’s in Noorwegen rijdt elektrisch, het hoogste cijfer ter wereld. Tegen 2025 moet dat 100 procent worden. Hoe zijn de Noren daarin geslaagd, en wat kunnen wij van hen leren? ‘Overheden moeten met geld over de brug komen om de omslag naar elektrisch rijden te maken.’

matthias verbergt

'Het is de bedoeling om diesel- en benzinewagens tegen 2025 zo duur te maken dat niemand in Noorwegen ze nog wil kopen'

Het was Tesla-baas en technologiegoeroe Elon Musk die het deze zomer triomfantelijk de wereld in tweette: ‘Ik heb net gehoord dat Noorwegen de verkoop van nieuwe wagens op fossiele brandstof wil verbieden in 2025. Wat een ongelooflijk geweldig land. Jullie zijn de beste!’

Het werden meteen vette krantenkoppen, maar van een echt verbod is geen sprake, verzekert het Noorse ministerie van Klimaat en Milieu. Maar het doel is duidelijk: over nauwelijks acht jaar zal er in het Scandinavische land geen enkele nieuwe auto meer worden verkocht die nog CO2 of andere schadelijke stoffen uitstoot. Het is een ambitie die de plannen van andere landen doet verbleken. Zo wil Duitsland dat er pas vanaf 2030 enkel nog uitstootvrije auto’s worden verkocht. Nederland mikt op 2035 en de Franse en Britse regering hadden het onlangs over 2040. In België is er nog helemaal niets beslist.

‘Noorwegen is hier al decennia mee bezig,’ zegt Petter Haugneland van de Noorse Vereniging voor Elektrische Voertuigen, die meer dan 50.000 Noorse eigenaars van elektrische wagens vertegenwoordigt. ‘Andere Europese landen staan nu waar wij tien jaar geleden stonden.’

HUMO Hoe heeft Noorwegen die grote voorsprong uitgebouwd?

Petter Haugneland «Begin jaren 90 is Noorwegen begonnen met het fiscaal bevoordelen van elektrische wagens. Sindsdien moeten kopers van auto’s zonder schadelijke uitstoot geen importtaksen of belastingen op de aankoopprijs betalen. Oorspronkelijk was dat bedoeld om enkele lokale autoconstructeurs een duwtje in de rug te geven. De maatregelen waren geen succes, maar met de klimaatproblematiek in het achterhoofd bleven de voordelen wel overeind. Sindsdien zijn er nog meer stimulansen bijgekomen. Sinds 2001 wordt er geen btw meer geheven op elektrische wagens, een besparing van 25 procent. Ook de jaarlijkse inschrijvingskosten voor elektrische auto’s zijn aanzienlijk lager. En ze hoeven geen tol te betalen, mogen gratis op veerboten en busstroken, en kunnen meestal voor niets parkeren. In veel steden kunnen ze ook gratis hun batterij opladen.

»Maar de belangrijkste factor blijft het wegvallen van de belasting op de inverkeerstelling. Voor gewone diesel- en benzinewagens is die in Noorwegen torenhoog: gemiddeld 10.000 euro. Op die manier is een elektrische auto vaak goedkoper dan een vervuilend exemplaar. Het principe moet zijn: de vervuiler betaalt. En die centen kunnen dan gebruikt worden om degenen die niet vervuilen te ontzien.»

HUMO Alle Noorse politieke partijen zijn het daarover eens?

Haugneland «Het beleid heeft de steun van alle partijen en dat is ongelooflijk belangrijk: consumenten – maar ook de auto-industrie – moeten er zeker van kunnen zijn dat die voordelen niet plotsklaps worden ingetrokken.»

HUMO Achten de Noren hun portemonnee belangrijker dan de natuur?

Haugneland «Uit onderzoek blijkt dat 72 procent een elektrische auto koopt om economische redenen en slechts 26 procent uit milieuoverwegingen. De hoogste concentratie van elektrische wagens in Noorwegen is te vinden op het eiland Finnøy, vlakbij de stad Stavanger, omdat bestuurders op die manier een tol van 150 Noorse kronen vermijden.

»Maar eigenlijk maakt de reden niet uit, het resultaat is hetzelfde. We zien trouwens dat mensen na de aankoop van een elektrische wagen milieubewuster worden en bijvoorbeeld sneller geneigd zijn om zonnepanelen te installeren. Dat toont aan dat overheden moeten ingrijpen en met geld over de brug moeten komen om de omslag naar elektrisch rijden te maken.»

HUMO Hoe lang is zo’n gul beleid houdbaar?

Haugneland «Het is nog te vroeg om de voordelen te laten vallen. Dat heeft de situatie in Denemarken duidelijk gemaakt. In 2015 werd de subsidiekraan er dichtgedraaid en de markt voor elektrische wagens is er nu zo goed als dood.

»Elektrische auto’s kunnen op dit moment nog niet concurreren met klassieke wagens. Tegen 2025 zou dat wel het geval moeten zijn. En zodra het zover is, moeten de voordelen wegvallen, dat is altijd de bedoeling geweest.»

HUMO De Noorse regering heeft bepaalde voordelen toch alweer ingetrokken.

Haugneland «Klopt. Lokale overheden mogen chauffeurs van elektrische voertuigen opnieuw laten betalen op tolwegen en parkings. Maar dat mag nooit méér zijn dan de helft van wat eigenaars van klassieke wagens betalen. Ook kan de regering maar tot 2020 garanderen dat elektrische wagens vrijgesteld zullen zijn van btw.

»We vinden dat jammer, maar het is te begrijpen. De Noorse subsidies zijn het slachtoffer van hun eigen succes: omdat er steeds minder mensen tol of parkeergeld betalen, vallen die inkomsten voor de schatkist te laag uit. Wij begrijpen dat het niet meer gratis kan, maar eisen dat de bijdragen van vervuilende chauffeurs de hoogte ingaan. In Noorwegen is het in ieders belang dat de markt van elektrische wagens zo groot mogelijk wordt, zodat we schaalvoordelen kunnen benutten en er meer concurrentie komt. We hebben een massamarkt nodig, anders wordt het niet betaalbaar.»

HUMO Elektrische wagens zijn in Noorwegen ook nodig om de klimaatdoelstellingen te halen.

Haugneland «Noorwegen is één van de enige westerse landen waar de CO2-uitstoot sinds 1990 niet significant gedaald is, want zo goed als al onze energie wordt al lang duurzaam opgewekt, via waterkrachtcentrales. Daarom moet Noorwegen vooral inzetten op transport om de internationale doelstellingen te halen.»

HUMO Er is natuurlijk ook de Noorse olie- en gasindustrie, die veel vervuilt maar economisch levensbelangrijk blijft. Hoe valt dat te rijmen met het groene imago van het land?

Haugneland «Het is een grote paradox. Op dit moment gebruiken we de inkomsten uit gas en olie om te investeren in groene technologie en de grote transitie naar hernieuwbare energie. Het is de enige manier om ons voor te bereiden op de toekomst. We kunnen niet al onze eieren in dezelfde mand leggen, daar verliest heel Noorwegen bij.

»Je merkt wel dat Statoil, de almachtige producent van fossiele brandstoffen waarin de Noorse overheid een meerderheidsbelang heeft, zich niet altijd goed weet te positioneren. Er wordt momenteel zelfs gesproken over het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden. Maar Statoil en andere bedrijven zullen kleur moeten bekennen.»

HUMO Hoe denkt u het probleem met de batterijen van elektrische auto’s op te lossen? De materialen daarvoor zijn schaars...

Haugneland «We zitten hier nog in de eerste fase. De auto’s moeten nog efficiënter worden en we moeten beter omspringen met de materialen uit oude batterijen. We willen bijvoorbeeld graag een grote batterijfabriek openen in Noorwegen, zodat we batterijen kunnen produceren met volledig duurzame energie. Dat zou moeten lukken.»

HUMO Wat moet er verder nog gebeuren voordat een volledig schoon wagenpark in 2025 realiteit wordt?

Haugneland «Het is de bedoeling om diesel- en benzinewagens tegen dan zó duur te maken dat niemand ze nog wil kopen. Een verbod zal zelfs niet nodig zijn, iedereen zal een elektrische auto willen.

»We denken dat 2025 zeker haalbaar is, in elk geval voor personenauto’s. Maar in Noorwegen hebben veel mensen, zeker op het platteland, terreinwagens en SUV’s. Voorlopig zijn er daarvan te weinig elektrische modellen beschikbaar. Het is aan ons om de vraag ervoor te creëren, zodat autoconstructeurs op de kar springen.

»De regering heeft voor het professionele vervoer de lat lager gelegd. Pas in 2030 zouden alle nieuwe bestelwagens niets meer mogen uitstoten, en slechts driekwart van de langeafstandsbussen en de helft van de vrachtwagens.

»We moeten ook de aanleg van laadpunten versnellen. De autonomie van de meeste elektrische wagens is nog steeds beperkt tot hooguit 300 kilometer, en dat is niet genoeg. We hebben meer oplaadpunten nodig, op grote wegen én in de stad. De Europese Unie – waar we geen lid van zijn maar wel veel mee samenwerken – raadt aan om tegen 2020 per tien elektrische voertuigen één oplaadpunt te hebben. We zouden binnen drie jaar dus moeten evolueren van 1.350 naar 25.000 oplaadpunten.

»Een grote hinderpaal is de beperkte ruimte om laadstations te bouwen voor mensen die in appartementsgebouwen of dichtbevolkte wijken wonen. Maar als je kijkt hoe snel de markt de afgelopen vijf jaar is geëvolueerd, is er tegen 2025 veel mogelijk. Het is een eeuwigheid.

»Er komen in Noorwegen verkiezingen aan, in september. Het thema is erg aanwezig in de campagne. Iedereen is het erover eens dat we nog meer stappen moeten zetten, maar niet alle partijen zijn het eens over de methode.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234