De grote kinderroof: Coline Fanon belandde als adoptiekind in België. 'Ze hebben mijn leven gestolen en twee families in ellende gestort'

In november 1987 werd de pasgeboren Coline Fanon in een ziekenhuis in Guatemala ontvoerd en ter adoptie aangeboden. Haar moeder kreeg te horen dat ze gestorven was en dat men haar meteen had moeten begraven. Via de inmiddels opgedoekte Belgische adoptieorganisatie Hacer Puente en na het betalen van de nodige facturen kwam Coline in België terecht.

'Via Facebook kreeg ik een bericht uit Guatemala: 'Dag mijn mooi, lief meisje. Ik geloof dat ik je mama ben'

In januari van dit jaar getuigden de Franstalige vrouwen Coline Fanon en Sophie Villers over hun malafide adopties in de reeks ‘Bargoens’ op Eén. Tv-maker Eric Goens reisde met hen naar Guatemala, onder andere naar de residentie van wijlen Ofelia Rosal de Gamas, die adopties regelde voor Hacer Puente en een schoonzus was van Oscar Humberto Mejía Victores, dictator van Guatemala van 1983 tot 1986.

In mei kondigde Unicef België aan dat ze haar pas aangestelde nieuwe directeur Bernard Sintobin alweer wandelen stuurde. Aanleiding was een reeks welgemikte tweets van Eric Goens. ‘Bernard Sintobin is jarenlang penningmeester geweest van Hacer Puente, de Belgische adoptievereniging die in Guatemala tientallen kinderen heeft verhandeld. Euhm?’ Gevolgd door een tweet met een foto van twee jonge vrouwen. ‘Dit zijn Coline en Sophie: dertig jaar geleden als baby verhandeld in Guatemala, door toedoen van de Belgische adoptievereniging Hacer Puente. De voormalige penningmeester van Hacer Puente is vandaag voorzitter van Unicef België.’

In De Morgen ontkende Sintobin ooit meegewerkt te hebben aan frauduleuze adopties. ‘Het enige wat we deden, was adoptiebemiddeling,’ zei hij. ‘We rekenden zelfs geen administratiekosten aan.’ De samenwerking met Ofelia Rosal de Gamas gaf hij wel toe. ‘Zij zorgde ervoor dat de dossiers op het juiste adres terechtkwamen. Maar het is niet omdat iemand een dictator is, dat de rest van zijn familie ook corrupt is.’

Coline Fanon richtte samen met Sophie Villers Racines Perdues op, een organisatie die in Guatemala op zoek gaat naar de verloren roots van adoptiekinderen. Over Sintobin en Unicef wil Coline het liever niet hebben. Wel over hoe zij als baby door Ofelia de Gamas en co. geroofd werd.

Coline Fanon «Mijn Belgische ouders wilden een kind adopteren en stapten naar het Office de la Naissance et de l’Enfance (ONE), de Franstalige tegenhanger van Kind en Gezin. Ze wilden weten welke adoptiedienst hen het beste kon helpen en werden doorverwezen naar Hacer Puente. Die organisatie werd geleid door Michèle Boucq en was gespecialiseerd in adopties uit Guatemala. Boucq had samen met haar man zelf ook Guatemalteekse kinderen geadopteerd. Mijn ouders doorliepen feilloos alle toen gangbare formaliteiten voor adoptie en in november 1986 kregen ze het bericht dat er in Guatemala een klein meisje op hen lag te wachten. Een maand later liet Hacer Puente weten dat hun baby jammer genoeg gestorven was. Dat nieuws kwam hard aan.»

'Niet lang na mijn geboorte kreeg ik hevige koorts en keerde mijn mama met mij terug naar het ziekenhuis. Twee dagen later vertelden ze haar dat ik gestorven was'

HUMO Tot ze in februari 1987 hoorden dat u hun dochter zou worden.

Fanon «Hun hoop flakkerde op, en mijn ouders vroegen meteen een visum aan voor mij. Die procedure verliep via Ofelia Rosal de Gamas. Mijn ouders moesten haar rechtstreeks betalen. Dat werd hun meegedeeld door Hacer Puente. Het geld diende zogezegd om haar kosten te dekken die zij in Guatemala maakte en moest gestort worden op een rekening in de Verenigde Staten.»

HUMO Hoeveel betaalden uw ouders?

Fanon «Dat mag ik niet zeggen; mijn ouders willen dat niet. Niet alle Belgische adoptieouders betaalden evenveel. Het kon best dat het ene koppel voor twee Guatemalteekse kinderen vijf keer minder moest neertellen dan een ander koppel voor één kind. Maar altijd ging het over duizenden franken.

»Niet lang nadat mijn ouders het geld hadden overgeschreven, kregen ze van Hacer Puente een brief dat er problemen waren in Guatemala. Alle lopende adopties waren geblokkeerd. Reden: de Guatemalteekse justitie had zware vermoedens over kinderhandel. In de brief stond ook dat er arrestaties verricht waren.»

HUMO In april schreef het Amerikaanse maandblad Harper’s Magazine dat Ofelia de Gamas twee keer gearresteerd werd voor kinderhandel: één keer in 1983 en één keer in 1987. Ze werd nooit veroordeeld; niemand weet of ze vrijkwam door politieke druk of door smeergeld te betalen. Toen uw ouders die brief kregen, was dat vermoedelijk nadat De Gamas in 1987 was opgepakt?

Fanon «Dat zou kunnen. Andere adoptieouders hadden niet veel eerder een brief van Hacer Puente in de bus gevonden met het verzoek om positieve verhalen over de organisatie te delen. ‘Momenteel hebben de negatieve geruchten een hoogtepunt bereikt,’ stond erin. ‘De adopties worden sterk in twijfel getrokken. De kinderen zouden niet geadopteerd worden, maar verkocht. Enkel adoptieouders kunnen bewijzen dat die beschuldigingen totaal ongegrond zijn. U mag vermelden dat u Ofelia de Gamas dankbaar bent om wat ze voor uw kind gedaan heeft.’

»Mijn ouders schrokken erg toen ze lazen dat hun adoptiekind voorlopig niet naar België kon komen. Ze hebben toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Leo Tindemans om diplomatieke hulp gevraagd. Dat verzoek kwam niet uit de lucht vallen: Frankrijk had eerder al in adoptiedossiers diplomaten ingeschakeld. Ze schreven ook naar de Belgische ambassadeur in Guatemala, maar die heeft nooit gereageerd.»

HUMO Wisten ze waar u was in Guatemala?

Fanon «Hacer Puente had hun wijsgemaakt dat ik ondergebracht was bij het Rode Kruis. Daarom schreven mijn ouders ook naar prins Albert, onze latere koning. Hij was voorzitter van het Belgische Rode Kruis en kon mogelijk meer te weten komen.

»Zijn stafchef antwoordde: ‘De prins heeft uw verzoek doorgestuurd naar de algemene directie van het Rode Kruis België. Hij vraagt hun uw zaak te onderzoeken en u indien mogelijk te helpen.’ Vervolgens gebeurde er een hele tijd niets. Mijn vader en moeder wachtten, maar kregen intussen wel een factuur van Hacer Puente toegestuurd die ze netjes betaalden. De organisatie rekende hun de kosten aan voor mijn verzorging, voeding en kledij, en voor mijn babysitters.»

HUMO Was u op dat moment ook veilig ondergebracht bij het Rode Kruis?

Fanon «Nee. Er zijn sporen van mij teruggevonden in Guatemala City, in een clandestien huis waar adoptiekinderen verzameld werden. Ze hebben toen ook foto’s van mij genomen, onder andere één waarop mijn voeten zijn samengebonden. Maar waar ik precies verbleef, weet ik nog steeds niet. Waar ik wel zeker van ben, is dat ik eind juli 1987 nog opgesloten zat, terwijl mijn adoptiedossier in gang gezet was in november 1986.»

'In Guatemala ben ik thuis, maar hier ben ik dat óók. Dat is zo raar' Coline Fanon en Sophie Villers in 'Bargoens'


In een massagraf

HUMO Had uw biologische moeder u toen afgestaan voor adoptie?

Fanon «Nee. Niet lang na mijn geboorte kreeg ik hevige koorts en mijn mama keerde met mij terug naar het ziekenhuis. ‘Mijn baby is ziek,’ zei ze. Twee dagen later vertelden ze haar dat ik gestorven was. In werkelijkheid hadden ze me overgebracht naar een ander ziekenhuis.»

HUMO U bent dus ontvoerd door dokters en verplegers?

Fanon «Vermoedelijk wel. Of ze waren op zijn minst medeplichtig.»

HUMO In de jaren 70 en 80 gebeurde net hetzelfde in Sri Lanka. Daar werden ook baby’s in ziekenhuizen door verplegend personeel geroofd.

Fanon «In India ook. Mijn moeder vroeg aan de dokter of ze mij mocht zien. Hij zei: ‘Nee, dat kan niet. We moesten haar begraven. Ze ligt in een massagraf.’ Mijn Guatemalteekse mama heeft later ter nagedachtenis een grafsteen op het kerkhof geplaatst.»

HUMO Wat vertelden de mensen van Hacer Puente aan uw adoptieouders?

Fanon «Dat een straatarme vrouw haar baby tegen betaling had afgestaan. Mijn biologische ouders waren niet arm. Mijn biologische vader zat in het Guatemalteekse leger op het moment van mijn geboorte. Ze hadden samen al een zoon. Toen mijn moeder zwanger was van mij, zijn ze gescheiden. Maar ze bleven in contact met elkaar. Nadat ze in het hospitaal te horen gekregen had dat ik gestorven was, zakte ze een tijdje weg in een depressie. Later hertrouwde ze en kreeg ze nog kinderen.»

HUMO In oktober 1987 vertrokken uw adoptieouders naar Guatemala om u eindelijk te gaan ophalen.

Fanon «Die reis werd georganiseerd door Michèle Boucq. Op de luchthaven stond Ofelia Rosal de Gamas hen met haar chauffeur op te wachten. Mijn ouders werden naar een hotel gebracht dat vol bleek te zitten met andere adoptieouders.

»Dezelfde avond nog bracht Ofelia ook mij erheen. Vijf dagen later kwam ze terug om samen met mijn ouders de administratie af te werken. Vader en moeder spraken geen woord Spaans, dus regelde zij alles. Ze toonde foto’s van het huis in de krottenwijk waar mijn biologische moeder zou geleefd hebben. ‘Kijk eens in wat voor vreselijke armoedige omstandigheden de moeder van jullie dochtertje probeert te overleven.’ Maar mijn biologische moeder heeft nooit op die plek gewoond. Sterker nog: de foto van datzelfde krot zit ook in een ander adoptiedossier.

»De Gamas nam mijn adoptieouders mee op uitstap naar haar residentie in de stad Antigua, waar ze hen voorstelde aan haar schoonbroer. Mijn ouders waren er zich op dat moment totaal niet van bewust dat ze met ex-dictator en notoir mensenrechtenschender Oscar Humberto Mejía Victores gezellig koffie zaten te drinken. Toen ik hun een jaar geleden een foto van die man toonde, schrokken ze: ‘Maar dat is die vriendelijke man van toen.’»

'Het is de hoogste tijd voor een waarheidscommissie over adoptie. Álles moet op tafel komen'

HUMO Wanneer besloot u uw eigen verleden uit te spitten?

Fanon «Ik was 20. Daarvoor had ik me ook al vragen gesteld over mijn verleden, zeker in mijn puberteit. Het verschil met veel andere geadopteerden is dat je het aan mij niet echt ziet: ik zou best Spaanse of Marokkaanse roots kunnen hebben, zoals zoveel Belgen.

»Ik heb een zus die ook geadopteerd is. Onze ouders hebben al heel lang uitstekend contact met haar biologische familie. We hebben echt fantastische adoptieouders. Ze hebben nooit geheimzinnig gedaan over onze adopties. Ik was 18 toen ik hun vroeg of ik mijn dossier mocht inkijken. Geen probleem, alleen was dat dossier flinterdun.

»Intussen heb ik zelf twee kinderen. Toen ze nog heel klein waren, had ik geen tijd meer om op zoek te gaan naar mijn roots. Binnenkort wordt mijn dochter 7. Toen zij zei dat ze weleens wil weten waar ik vandaan kwam, wilde ik dat ook.»

HUMO Dus ging u op zoek naar uw ouders, van wie u overtuigd was dat ze u ooit weggegeven hadden?

Fanon «Ik had er nooit aan getwijfeld dat zij me gedumpt hadden. Toch wilde ik weten hoe ze eruitzagen.»

HUMO Was u boos op hen?

Fanon «Nee, dat ben ik nooit geweest. Ik kon begrijpen dat mijn moeder me uit armoede had weggegeven. Mijn adoptiemoeder hield me altijd voor: ‘Ze heeft dat waarschijnlijk gedaan omdat ze geen andere keuze had.’ Dat leek ook zo uit mijn dossier: ze stond me af om mij een betere toekomst te garanderen. Ik was terechtgekomen in een warm nest, met liefhebbende ouders. Ik leidde een zalig leven, en ben trouwens nog steeds gelukkig met wat ik heb. Ik hou van mijn adoptieouders en zij van mij. Zij hebben het zeer moeilijk met wat er nu allemaal boven water komt (stilte).

»In december 2017 begon ik mijn dossier zeer nauwgezet uit te pluizen. Ik googelde ‘Hacer Puente’ en kwam terecht bij de getuigenis van de bekende Franse zangeres Carmen Maria Vega. In 2011 had zij ontdekt dat haar adoptie in 1984 via Hacer Puente allesbehalve fatsoenlijk verlopen was. Ik belde haar: ‘Ofelia Rosal de Gamas regelde mijn adoptie.’ Ze antwoordde: ‘Je weet toch dat zij handel dreef in kinderen?’ Het was alsof de grond onder mijn voeten wegzakte. Toen wilde ik álles over Hacer Puente en mijn adoptie te weten komen. Ik ging zelfs Spaans studeren om alle paperassen goed te kunnen begrijpen en met Guatemalteken te kunnen communiceren.»

'Ik vond mijn mama zo mooi. Ze rende naar me toe en nam me in haar armen. Ze was zacht en rook zo lekker. Haar geur vergeet ik nooit meer'


Springlevend

HUMO Hoe vond u uw biologische ouders?

Fanon «Ik speurde het internet af en kwam zo bij de Guatemalteekse onderzoeksjournalist Sebastiàn Escalón terecht. In 2015 legde hij samen met een collega een netwerk in kinderhandel uit de jaren 70 en 80 bloot. Eén van de spillen was de advocaat Edmond Mulet, die het inmiddels geschopt had tot hoge pief bij de Verenigde Naties. Ik mailde Sebastiàn: ‘Ik ben geadopteerd in 1987 via bemiddeling door Ofelia de Gamas’. Hij antwoordde direct: ‘Dat ziet er niet goed uit.’ Hij bracht me in contact met Marco Garavito van La Liga Guatemalteca de Higiene Mental. Hij voert onderzoek naar de verdwenen kinderen van Guatemala.»

HUMO Zijn er dan zoveel kinderen spoorloos verdwenen?

Fanon «Guatemala heeft een bijzonder kwalijke adoptiereputatie. Dat begon in 1954, toen een staatsgreep de eerste van een lange reeks militaire dictators aan de macht bracht. Burgers gingen in verzet en de dictators en hun doodseskaders traden keihard op. Volgens een onderzoekscommissie van de VN werden tussen 1954 en 1996 minstens tweehonderdduizend mensen vermoord. Op klaarlichte dag werden ze door militairen, agenten of huurlingen van de straat geplukt, in busjes afgevoerd, gefolterd, afgemaakt en in massagraven gedumpt. Kinderen werden massaal gestolen, in staatsweeshuizen ondergebracht en met vervalste papieren ter adoptie aangeboden. Die grote kinderroof wordt nu als een oorlogsmisdaad beschouwd. Het is tegen die achtergrond dat Ofelia de Gamas actief was.

»La Liga van Marco Garavito helpt ouders hun verdwenen kinderen op te sporen. Mijn eerste echte brief in het Spaans schreef ik naar Marco. Sebastiàn Escalón gaf me intussen een snelcursus in online onderzoekstechnieken. Met hun hulp vond ik mijn Guatemalteekse ouders en familie terug. Negen dagen en negen nachten bracht ik continu door op het internet.

»Uiteindelijk vond ik hen op Facebook. Ik durfde mijn biologische moeder niet aan te spreken. Op haar profiel stond elk jaar op 7 november een gebedje naast een foto van een baby.»

HUMO Dat was ter nagedachtenis aan u, haar zogezegd gestorven dochtertje?

Fanon «Ja. Volgens de papieren van Hacer Puentes ben ik geboren op 7 november. Maar toen mijn adoptieouders me kwamen halen, was mijn geboortedatum op de officiële documenten veranderd in 4 november. ‘Het was oorlog en er was chaos’, zeggen mama en papa. ‘Die verkeerde datum was gewoon een vergissing.’ Dat was best mogelijk.»

'Mijn mama had een gedenksteen voor mij geplaatst en brandde elk jaar een kaarsje op mijn verjaardag'

HUMO U stuurde eerst één van uw biologische zussen een bericht via Facebook.

Fanon «Zij dacht dat ik een gekkin of een oplichtster was. Later belden we en ze ratelde zo snel in het Spaans dat ik haar nauwelijks kon volgen. Een andere zus vroeg: ‘Welke informatie heb je over je adoptie?’ Ik stuurde haar alles wat ik had. Meteen daarna reageerde ze: ‘Hoe is het mogelijk dat je nog leeft?’ Toen zag ik een vriendschapsverzoek van mijn mama. (Stilte) Vervolgens stuurde ze een bericht dat ik niet meteen durfde te openen. ‘Dag mijn mooi, lief meisje, mijn schat,’ schreef ze. ‘Ik geloof dat ik je mama ben.’»

HUMO Haar dochter die al dertig jaar dood was, bleek plots springlevend te zijn.

Fanon «Al die jaren was ze er rotsvast van overtuigd dat ik dood was. Daar heeft ze nooit aan getwijfeld. Elk jaar brandde ze een kaarsje op mijn verjaardag. Mijn biologische mama had me Mariela Sindy genoemd. Mijn biologische papa noemde zijn eerste dochter die na mij geboren is, Mariela en zijn tweede dochter Cindy

HUMO Wanneer ontmoette u uw moeder in levenden lijve?

Fanon «In januari 2018, anderhalve maand na ons eerste contact. Ik móést haar zien en nam in mijn eentje het vliegtuig naar Guatemala. De hele familie stond me op de luchthaven op te wachten.

»Ik vond mijn mama zo mooi. Ze rende naar me toe en nam me in haar armen. Ze was zacht en rook zo lekker. Haar geur vergeet ik nooit meer.»

HUMO Uw biologische vader ontmoette u later samen met Eric Goens voor ‘Bargoens’?

Fanon «Papa woont inmiddels in de Verenigde Staten. Hij is een succesrijk ondernemer en kwam speciaal voor ons naar Guatemala.

»Mijn biologische mama is mijn adoptieouders ontzettend dankbaar. Mijn beide mama’s hebben elkaar gesproken, en zouden graag samen tijd doorbrengen met mij. Maar ik kan dat op dit moment emotioneel niet aan.»

HUMO U zit nog zwaar in de knoop met uw identiteit?

Fanon «Het is ingewikkeld. Als ik daar ben, zien de mensen mij als één van hen. Ik ben dan ook één van hen, want op die momenten werken de toeristen me even hard op de zenuwen (lacht). Daar ben ik thuis, maar hier ben ik óók thuis. Dat is zo raar. Als ik hier geen gezin had, was ik al lang weg naar Guatemala, daar ben ik zeker van. Ik had de oversteek al bijna geregeld. Mijn Guatemalteekse mama wil zo graag dat ik terugkom, maar mijn man ziet dat niet zitten. Mijn Guatemalteekse papa zou liefst hebben dat ik naar de VS verhuis. Maar ik raak dat land niet binnen omdat mijn papieren vervalst zijn. Officieel woon ik nog steeds in Guatemala.

»Ik ben verdrietig en boos om wat mijn vaders en moeders moesten meemaken. Men heeft mijn leven gestolen en twee families in de ellende gestort. Het federaal parket voert nu sinds enkele maanden een onderzoek naar alle adopties van Hacer Puente. Ik hoop dat duidelijk zal worden wie in België verantwoordelijk was.»

HUMO In Vlaanderen is er op dit moment ook flink wat heisa. Er bestaan ernstige vermoedens van fraude over adopties uit onder andere Sri Lanka, Ethiopië en Congo.

Fanon «Daarom is het méér dan de hoogste tijd voor een waarheidscommissie over adoptie. Álles moet op tafel komen. Zonder taboes. De nieuwe Belgische regering moet werk maken van een DNA-bank waar alle geadopteerden terechtkunnen.»

HUMO Heeft Michèle Boucq van Hacer Puente intussen contact met u gezocht?

Fanon «Nee. In 2016 belde ik haar omdat ik meer informatie wilde over mijn dossier. ‘Wij regelden enkel de overhandiging,’ zei ze. ‘Ik heb geen archief.’»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234