null Beeld

De gruwel in onze rusthuizen: 'Dementerende mensen vastbinden en platspuiten is slechte zorg, punt'

Louis* (86) had als huisarts zijn patiënten met de grootst mogelijke zorg omringd, maar de zorg die hij zélf kreeg toen hij dement werd, schokte zijn kinderen. ‘Hij werd bijna overal vastgebonden en gedrogeerd. Maar in het rusthuis is het gevecht tegen het vastbinden van papa pas echt begonnen,’ zegt zijn zoon Frank, zelf huisarts.

In 2010 verhuisden de dementerende Louis (86) en zijn vrouw naar het woonzorgcentrum Sint-Jozef. Zoon Frank, zelf huisarts, hoopte dat zijn ouders daar eindelijk goed zouden zitten. Maar bij zijn eerste bezoek aan het rusthuis weet Frank niet wat hij ziet. ‘Mijn vader zat in een stoel, vastgesnoerd met een band om zijn middel. Uiteindelijk werd hij ook ’s nachts vastgebonden met een riem. Eén keer is hij zelfs met zetel en al omgevallen. Omdat hij eruit wou, maar niet kon. Het gevecht tegen het vastbinden van papa is toen pas echt begonnen.’

Precieze cijfers over het gebruik van fixatie in woonzorgcentra in ons land zijn er niet. Hoewel verpleegkundigen en artsen het mogen doen in uitzonderlijke omstandigheden, geven onderzoeken door de KU Leuven bij veertien centra aan dat het dagelijkse routine is. Het gebruik varieert per afdeling, maar bij mensen met dementie die agressief of onrustig zijn, wordt het het snelst gebruikt. Nochtans zijn er heel wat negatieve gevolgen, gaande van doorligwonden en ernstigere breuken bij valpartijen tot onrust, boosheid en depressie. Er zijn zelfs gevallen bekend waarbij mensen verstrikt raakten in een gordel en stierven.

‘Dementerende mensen vastbinden of platspuiten moet je gewoon niet doen. Het is slechte zorg,’ reageert de Nederlandse professor Jan Hamers. Hij ijverde vijftien jaar geleden al voor een verbod op fixatie in Nederland, maar ving aanvankelijk bot. ‘De impact van vrijheidsbeperking op mensen met dementie is enorm. Zulke patiënten weten vaak niet waar ze zijn, wie de mensen rondom hen zijn, waarom dingen gebeuren. We zouden hen vooral geborgenheid moeten bieden en wat doen we? Net het omgekeerde.’

Ook Frank en zijn zussen vroegen om hun vader niet meer vast te binden, maar hun vraag stuitte op veel weerstand. ‘Omdat wij ons bleven verzetten tegen het vastbinden van papa, is hij twee maanden geleden tegen onze wil overgeplaatst naar de psychiatrie. Ze wilden van hem af. In het rusthuis zijn mensen met dementie welkom, behalve als ze lastig doen.’

Dat gebeurt helaas vaker, zegt ouderenpsychiater Philippe Persoons (KU Leuven). Hij ziet het aantal mensen met dementie die door woonzorgcentra wegens moeilijk hanteerbaar gedrag naar de psychiatrie worden doorverwezen stijgen. ‘Als iemand geheugenstoornissen heeft, hoort hij thuis in een rusthuis, maar zodra er ook gedragsproblemen bij komen, moet hij blijkbaar naar de psychiatrie. Terwijl moeilijk hanteerbaar gedrag voorkomt bij élke patiënt met dementie, alleen wordt dat aspect vaak doodgezwegen of vergeten.’

Persoons wil het probleem aankaarten bij minister Vandeurzen. ‘We kunnen nog niet goed om met de gedrags- en psychiatrische aspecten van dementie, terwijl we er alleen maar meer en meer mee te maken zullen krijgen.’ Nu al vormen mensen met dementie bijna de helft van de rusthuisbewoners. Fixatie is niet de oplossing, medicatie evenmin. ‘Het antwoord is persoonsgerichte zorg, maar op dat vlak hinkt Vlaanderen nog héél erg achterop.’


Hoe voelt fixatie?

Hoe voelt het om gefixeerd te zijn? Om zorgverleners te informeren over de impact ervan, lieten vier medewerkers van de Zorggroep Meander Oostelijk Zuid–Limburg in Nederland zich op vrijwillige basis 24 uur lang fixeren in een verpleeghuis dat ze niet kenden. Overdag zaten ze vast in een stoel, 's nachts lagen ze vastgebonden in hun bed. Zelf konden ze zich niet losmaken. "Een verschrikkelijke ervaring", vatte één van hen het nadien samen.

In een video vertellen ze over hun ervaringen.


Bekijk het videofragment:


De dvd kan je bestellen bij: Math Gulpers, MathGulpers@mgzl.nl

*De naam van de bewoner is veranderd om zijn privacy te waarborgen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234