De jihadexpert en de schooldirecteur: Montasser AlDe'emeh en Erik Van Den Berghe: 'Als de profeet Mohammed vandaag in Molenbeek zou wonen, zou hij op de vlucht slaan'

In het atheneum van Anderlecht komen vele werelden samen, ook die van Erik Van Den Berghe en Montasser AlDe’emeh. Ze werken al twee jaar samen als schooldirecteur en deradicaliseringsexpert.

'Ik herinner me een jongen die in een klasgesprek in tranen uitbarstte. Bleek dat zijn broer zich had opgeblazen. De nabestaanden kunnen met hun verdriet nergens terecht'

Op de schoolbanken van het atheneum van Anderlecht hebben veel grote voetballers hun broek versleten. In de gang voor het kantoor van directeur Erik Van Den Berghe hangt een klasfoto van zo’n grootheid op de dag nadat hij, als achttienjarige, de Gouden Schoen had gewonnen: Vincent Kompany. Een gedateerde foto, dat merk je niet alleen aan het vergeelde krantenpapier. Op de foto staat een bont gezelschap, maar het merendeel van de klasgenoten van Kompany zijn nog altijd autochtone Belgen. Vandaag vind je die nauwelijks meer in Anderlecht. Op deze school zitten voor 70 procent moslims, sommige klassen zijn zelfs voor 100 procent Marokkaans. Zo hard is het gegaan: in de loop van één voetbalcarrière is Brussel volkomen veranderd.

Van Den Berghe, religiewetenschapper van opleiding, is met zijn tijd meegegaan. In de Grote Moskee heeft hij zich jarenlang in de Koran verdiept. Hij heeft ook Arabisch geleerd, ‘om de jongeren beter te begrijpen’. Maar zijn liefde was niet blind: na de aanslag op Charlie Hebdo heeft hij de hulp ingeroepen van islamoloog Montasser AlDe’emeh om de radicalisering, die hij ook op de speelplaats waarnam, een halt toe te roepen. Montasser was zijn man, dat wist hij meteen.

Erik Van Den Berghe «Ik heb Montasser ontdekt op een lezing over radicalisering voor het Gemeenschapsonderwijs. Hij raakte me: hij maakte het onderscheid tussen radicale en extreme mensen. Radicale mensen gaan, zoals het Latijnse woord radix zegt, op zoek naar de wortel van de dingen. De oorsprong. Daar kun je niets op tegen hebben, maar het wordt wel anders als ze hun overtuiging gaan opdringen en geweld gebruiken. Dan worden ze extreem. Montasser gaf vier redenen waarom mensen extreem gedrag gaan vertonen: socio-economische factoren, emotionele, geopolitieke en ten slotte ideologische. Dat laatste geeft meestal de doorslag. Alleen, als je extreme overtuigingen wil aanpakken, mag je jezelf niet ideologisch opstellen. Dat levert niets op. Montasser is geen ideoloog die beweert de waarheid in pacht te hebben. Hij luistert en hij stelt vragen – veel vragen. Hij hanteert de socratische methode.»

Montasser Alde’emeh «Erik kende mijn werkwijze. Ik had indertijd een kenniscentrum in Molenbeek, waar ik werkte als vrijwilliger.»

Van Den Berghe «Op een gegeven moment hadden we een pyjamadag georganiseerd, een ludiek evenement in het kader van Bednet (vzw die thuisonderwijs organiseert voor zieke kinderen, red.). De afspraak was dat iedereen in nachtkleding naar school zou komen, maar enkelen kwamen in djellaba en staken voor een foto één vingertje in de lucht, zoals IS-strijders plegen te doen. Wellicht was het niet meer dan puberaal gedrag, een beetje zoals wij in de jaren 70 een middenvinger opstaken – ‘Fuck the system!’ – maar goed, omdat we geen risico konden nemen, namen we contact op met een specialist: Montasser.»

Alde’emeh «In zo’n geval stel ik jongeren altijd dezelfde vraag: ‘Voel je je goed?’ Vaak schrikken ze daarvan, omdat het de eerste keer is dat iemand hen dat oprecht vraagt. Gewelddadige radicalisering is niet te herleiden tot armoede of achterstelling. Kijk naar het profiel van de meeste moslimterroristen, dat waren geen sukkelaars. De meesten leidden een goed leventje: ze aten in snackbars, ze gingen op geregelde tijdstippen naar de cinema, ze werden thuis als prinsen behandeld. Van de islam hebben ze meestal niet veel kaas gegeten. Het enige dat ze kennen, zijn wat pamfletten van geleerden, ideologische nonsens die je in enkele uren tijd verwerkt. Waarom tuinen jonge mensen daarin? Laten we eerlijk zijn: opvoeding speelt een grote rol. Velen komen uit gebroken gezinnen. En uit een omgeving waarin ongeveer alles haram is, zelfs zoiets onschuldigs als muziek. Muziek is zogezegd des duivels. Je kunt je de vraag stellen: ga je in een seculiere maatschappij wel je draai vinden als je zelfs niet naar muziek mag luisteren? Dat wordt moeilijk, hè. Allee, hoeveel kinderen in Brussel mogen nog naar de muziekschool?»

Van Den Berghe «Weinig.»

HUMO Pardon?

Van Den Berghe «Bijna niemand.»

Alde’emeh «Je hoort wel eens beweren dat moskeeën geen broeihaard van radicalisering zijn: ‘Er wordt niet opgeroepen tot jihad.’ Dat is juist, maar ze scheppen wel alle voorwaarden voor religieus geïnspireerd radicalisme.»

Van Den Berghe «Twee jaar geleden hebben we met de school onderzoek gedaan naar het discours in Brusselse moskeeën. In één moskee in Oost-Brussel, ik noem geen namen, kregen kinderen een papier waarop met tekeningen heel aanschouwelijk werd gemaakt wat absoluut niet kon. Ik herinner me een muziekinstrument waardoor een dik vet kruis was getrokken.»

Alde’emeh «Imams zeggen graag: ‘Geloof maakt je gelukkig,’ maar ik zie heel wat ongelukkige kinderen.»

HUMO Was de foto met dat vijftal in djellaba het enige moment waarop het alarm is afgegaan?

Alde’emeh «Nee, na de aanslagen heeft Erik zich ook gemeld: enkele kinderen hadden gejuicht.»

Van Den Berghe «Als zoiets gebeurt, kun je je kop niet in het zand steken. Maar je moet wel helder van geest blijven: je kunt niet alle culturele factoren die verband houden met de islam als tekenen van radicalisering gaan beschouwen. Als kinderen vijf keer per dag willen bidden of een baard laten groeien, mogen we dat niet stigmatiseren. Dat is hun recht, zolang ze dat niet aan anderen opdringen.»

Alde’emeh «Het is ook ons recht aan die kinderen te laten zien dat er een alternatief is.»

Van Den Berghe «Gelukkig heb ik twee fantastische islamleerkrachten, die het kritisch denken stimuleren.»

Alde’emeh «Er valt anders wel veel te zeggen over islamleerkrachten.»

HUMO De meesten zijn amper opgeleid.

Van Den Berghe «Ik weet op wie u doelt: de eerste generatie islamleerkrachten kwam rechtstreeks uit het buitenland: Marokko, Turkije, Tunesië – noem maar op.»

Alde’emeh «Ze spraken geen Nederlands, een geluk (lacht).»

Van Den Berghe «Intussen kun je een opleiding volgen aan de Erasmus-hogeschool of islamkunde studeren aan de universiteit van Leuven. Maar dat wil niet zeggen dat ze intussen allemaal open-minded zijn.»

Alde’emeh «Ik ken islamleerkrachten die weigerden een ambulance te bellen voor een kind dat een epileptische aanval had gekregen.»

Van Den Berghe «Zeven jaar geleden, in een Brusselse school.»

Alde’emeh «Ik wil geen islamleerkrachten met de vinger wijzen, maar het merendeel is dogmatisch, het spijt me.»

Van Den Berghe «Als directeur heb ik geen zeggenschap over de inhoud van de lessen islam. Maar als ik vaststel dat leerkrachten westerse waarden in vraag stellen – de gelijkheid tussen man en vrouw, het respect voor holebi’s, de scheiding tussen kerk en staat, het belang van de evolutietheorie – kan ik dat melden aan de inspectie.»

HUMO Hebt u dat ooit gedaan?

Van Den Berghe «Toen ik hier net directeur was, zeven jaar geleden. Sindsdien krijg ik alleen nog goede islamleerkrachten (lacht). Ik heb ook Montasser achter de hand om leerlingen tot nadenken aan te zetten. Hij is een rolmodel: als Palestijnse moslim heeft hij tien keer meer ellende meegemaakt dan zij.»

Alde’emeh «Er is geen vergelijk mogelijk. Ik heb in een Palestijns vluchtelingenkamp verbleven. Mijn vader heeft in het Klein Kasteeltje gezeten. Mijn broer heeft op straat geslapen. Ik ben illegaal in het land geweest tot mijn twaalfde. Ik ben buitengegooid op school. Geradicaliseerd. Ik ben het levende bewijs dat je niet mag opgeven. Nooit.»

Van Den Berghe «Als hij met jongeren praat, legt hij zijn hand soms op hun schouder. Dat gebaar zegt het helemaal: ‘We are on the same level.’ Montasser is geen imam of alwetende leraar.»

HUMO Is empathie het sleutelwoord?

Alde’emeh (knikt) «Laatst zag ik een jongen tijdens een klasgesprek de hele tijd met zijn voet in en uit zijn schoen gaan. Ik herkende het meteen: die jongen had te kleine schoenen aan – nieuwe zijn te duur. Als puber heb ik om dezelfde reden ook jarenlang met versleten schoenen rondgelopen. Maar niet iedereen ziet zoiets.

»In het klasgesprek dat volgde op het gejuich van enkele leerlingen naar aanleiding van de aanslagen, vernam ik al na een halfuur dat drie à vier van hen een link met Syrië hadden: een familielid of een vriend of een kennis die er woonde. De school wist dat niet, maar ik krijg dat eruit.»

Van Den Berghe «Wij gaan daar bewust niet dieper op in, wij stellen ons neutraal op. Ik mag geen analyse van de islam maken, al ben ik tussen de Marokkanen in Molenbeek opgegroeid. Mijn meeste vrienden zijn moslim: we hebben dezelfde socio-economische shit meegemaakt, maar ik keek niet naar Al Jazeera, de Palestijnse kwestie spookte niet door mijn hoofd. Ik beleefde de islam niet zoals zij.»

HUMO U hebt lange tijd een Marokkaans lief gehad, naar het schijnt.

Van Den Berghe «Normaal was ik met een Marokkaanse getrouwd, maar ik mocht niet. Haar broer heeft me het mes op de keel gezet.»

HUMO U maakt een grapje?

Van Den Berghe «Als je wil trouwen met een moslima, moet je je als niet-moslim eerst bekeren. Ik heb veel respect voor de islam, maar dat zag ik niet zitten. Heel wat Belgische vrienden hebben het anders opgelost. Ze hebben zich aangesloten bij het soefisme – de softere moslims, zeg maar – en ze zijn getrouwd met hun Marokkaanse vriendin.»

Alde’emeh «Ik werd ooit eens door een Marokkaanse vader achtervolgd met een mes.»

HUMO Bent u geen moslim?

Van Den Berghe «Hij is wel een Palestijn, hè (lacht).»

Alde’emeh «Niemand mocht met die man zijn dochter praten, dat krenkte zijn eergevoel.»

'Mijn vriendin kreeg telefoon van haar vader: 'Maak een einde aan jullie band. Hij gaat afgeknald worden' Montasser AlDe'emeh


Twee werelden

HUMO Hoe snel heeft de radicalisering zich hier voltrokken?

Van Den Berghe (blaast) «De radicalisering is al vijfentwintig jaar bezig. Als je het mij vraagt, is het via de Brusselse boekhandeltjes gegaan, waar in heel dunne werkjes – met vraag en antwoord – te lezen staat wat de ware islam is. Werkjes uit Saudi-Arabië.»

Alde’emeh «Als kind vond ik de islam prachtig: af en toe las mijn moeder me een vers uit de Koran voor, tussen de bedrijvigheden van de dag door. Maar toen kwam de satelliettelevisie en zat mijn familie urenlang gebiologeerd naar Saudische predikers te staren, die fulmineerden tegen alles wat níét mocht. Mijn familie wist nergens van, en die predikers maakten indruk. Ze hebben er hun hele verbodencultus ingeslepen, met waanzinnige gevolgen. Het ene jaar mocht je op vakantie in Jordanië je schoonzus nog een hand geven, het jaar daarop mocht je zelfs niet meer samen met haar aan tafel zitten. Dat was de invloed van Saudi-Arabië, hè. Die reikte almaar verder.»

Van Den Berghe «Het salafisme is op zich een onschuldige variant van de islam, die voorhoudt dat je moet leven zoals de profeet. Maar het is wel een perfect alibi om je niet te integreren in de maatschappij. Volgens het salafisme moeten man en vrouw apart leven.»

Alde’emeh «Salafisten keren terug naar het begrip van de zogenoemde vrome metgezellen van de profeet (uit de 7de eeuw, red.). Toch waren sommigen op bepaalde vlakken toen al ruimdenkender dan nu.»

Van Den Berghe «Salafisten zijn een minderheidsstroming, maar in de grootstad zijn hun ideeën wel het meest gangbaar.»

HUMO Montasser heeft laatst verklaard dat heel wat Brusselse jongeren bang zijn voor de hel en verdoemenis die hen in het hiernamaals te wachten staan.

Anke Crauwels (leerlingenbegeleider, die er is komen bijzitten) «In Amerika leven ook heel wat fundamentalistische christenen met dezelfde angst.»

Alde’emeh «Ik zal even uitleggen waarom het erg is dat je gelooft dat je na de dood gruwel te wachten staat die zelfs een regisseur van een horrorfilm niet kan bedenken. In de Hadith (overlevering over uitspraken en daden van de profeet, red.) staat: ‘De enigen die de bestraffing in het graf niet zullen ondergaan, zijn de martelaren.’ Er is geen betere manier om terroristen te ronselen: met één daad kun je al je zonden wissen. Terroristen blazen zichzelf op uit angst. Waarom doet een Brusselse scholier als Bilal Hadfi dat anders aan het Stade de France?»

HUMO Hoe hou je angst tegen op school?

Van Den Berghe «Ons pedagogisch project is: samen leren samenleven. We hebben een verbod ingesteld op religieuze en politieke symbolen. Als de meisjes op school aankomen, doen ze hun hoofddoek af voor een spiegeltje: ze kijken zichzelf recht in de ogen.

»Vier waarden zijn van cruciaal belang: verantwoordelijkheid, respect, openheid en zorg. En dat werkt, om de eenvoudige reden dat wij met 330 leerlingen duidelijke afspraken maken. Alleen, als ze deze microkosmos verlaten, keren ze terug naar de harde werkelijkheid. Onderschat ook de schade niet die het internet en de sociale media aanrichten.»

'Normaal was ik met een Marokkaanse getrouwd, maar ik mocht niet. Ik moest me eerst tot de islam bekeren' Erik Van Den Berghe

HUMO Zwemmen jongens en meisjes samen?

Van Den Berghe «We zwemmen niet, we turnen wel gemengd. Met twee mannelijke leerkrachten, overigens – geen probleem. Maar nogmaals, volg onze hipste leerlinge buiten de schoolmuren en misschien zie je haar daar gesluierd rondlopen. Leerlingen leven in twee werelden, met een dubbele moraal. Dat is niet makkelijk, hè. De enigen die een brug tussen die verschillende werelden kunnen slaan, zijn mensen als Montasser.»

Alde’emeh «Ik ga geregeld op huisbezoek. Toen ik vernam dat kinderen bang werden gemaakt met verhalen over wat hen na de dood te wachten staat, heb ik hun ouders opgezocht. De ouders zijn wel van goede wil, maar ze kunnen eenvoudigweg niet met hun kinderen communiceren.»

Van Den Berghe «Met Montasser heb ik de oma van een radicaal meisje bezocht wier vader – een Syriëstrijder – in de gevangenis zat. Het was een fijne ontvangst. Er hingen trouwfoto’s van oma in de woonkamer, zonder sluier of hoofddoek. ‘Zo was dat toen,’ zei ze. We hebben haar aangeraden haar kleindochter niet meer naar de gevangenis mee te nemen. Die man zei problematische dingen. Ik zou echt niet willen dat één van onze leerlingen zich later zou opblazen.

»Met onze leerlingen hebben we ook Bilal Mokono ontmoet, het eerste slachtoffer van de aanslagen in Parijs. Hij is in de toiletten van het Stade de France Hadfi tegen het lijf gelopen. Hij merkte dat er iets met die jongen scheelde: hij zweette als een rund. Maar even later is de kompaan van Hadfi naast Mokono ontploft. En nu kan die grote zwarte man nog maar moeizaam lopen, en is hij doof. Maar: hij haat niemand.

»We hebben met Mokono kaarsjes bij de Bataclan gezet, en we hebben er samen een humanistische, een christelijke en een moslimtekst gelezen. Dat heeft veel indruk gemaakt. Ook tegen hem zijn leerlingen spontaan beginnen te vertellen: ‘Ik was de buurman van Abdeslam.’ Maar dat doen ze uitsluitend tegenover een man die zulke dingen heeft meegemaakt. Of bij Montasser.»

HUMO Meneer AlDe’emeh, kunt u in uw eentje zoveel jongeren op het rechte pad houden?

Van Den Berghe «Scholengroep Brussel heeft Montasser aangeworven om zelf een team op te richten. Ik werk ook voor zijn team: ik ben Abdel Montasser (lacht).»

Alde’emeh «Ik heb die positie verworven door het vrijwilligerswerk in mijn centrum. En met de resultaten op deze school: van die vijf jongeren in djellaba gaan er nu vier naar de universiteit.»

HUMO Intussen bestaat er een deradicaliseringsindustrie, waar heel veel geld in omgaat.

Van Den Berghe «Het zijn waanzinnige bedragen, maar hij deed dat in zijn centrum allemaal gratis en voor niets.»

Alde’emeh «Robert Fisk, de wereldvermaarde MiddenOosten-correspondent voor The Independent, zegt: ‘Deze man houdt de straten van Brussel schoon,’ maar nooit heb ik één officiële functionaris over de vloer gekregen. Op één Amerikaanse diplomaat na.»

Van Den Berghe «Daarna heeft Scholengroep Brussel hem aangeworven.»

Alde’emeh «Voor 50 procent, terwijl ik voor 100 procent werk.»

Van Den Berghe «Welkom in de sociale sector (lacht).»

'Ik wil geen islamleerkrachten met de vinger wijzen, maar het merendeel is dogmatisch, het spijt me'


Burgerplicht

HUMO U hebt ook jarenlang voor de Staatsveiligheid gewerkt, weten we intussen. Laatst bent u veroordeeld tot zes maanden met uitstel voor schriftvervalsing, omdat u als infiltrant Hicham Chaib, de beul van Raqqa, zocht, maar niet goed ingedekt was. Foutje?

Alde’emeh «Ik heb geen spijt.»

Van Den Berghe « Je hebt wettelijke en morele rechten. Ik kan getuigen: Montasser is een moreel hoogstaand persoon. De directeur van de Scholengroep Brussel, Jacky Goris, denkt daar hetzelfde over.»

Alde’emeh «Ik krijg nog meer respect bij jongeren: ze appreciëren dat ik nu ook zelf een strafblad heb (lacht). Mensen snappen wel wat er is gebeurd: er was geen wettelijk kader voor wat ik, als infiltrant van de Staatsveiligheid, heb gedaan.»

HUMO Bent u geflikt door de Staatsveiligheid?

Alde’emeh «Moest ik wachten op een juridisch kader om aanslagen te voorkomen? Ik ben dit land dankbaar: de dokters hebben me hier gered toen ik als zevenjarige een hersenvliesontsteking had. Als België me vraagt contacten te delen waarover ik alleen beschik en in radicale milieus te infiltreren, doe ik dat. Ik kon niet wachten op de minister van Justitie.»

Van Den Berghe «Koen Geens is nu wel bezig met het creëren van zo’n wettelijk kader. Montasser heeft gehandeld zoals de profeten in de Bijbel en de Koran: als een ambassadeur van de rechtvaardigheid. Zelfs nu trapt hij niet na. Hij haat Justitie of de Staatsveiligheid niet. Montasser kan niet haten.»

HUMO Zelfs Abou Jahjah niet?

Alde’emeh (lacht) «Ik haat geen mensen.»

HUMO U bent ervan overtuigd dat u aanslagen voorkomen hebt.

Alde’emeh «Jazeker. Waarom zou ik dan spijt hebben van een veroordeling voor zes maanden met uitstel? Ik heb veel opgeofferd: mijn relaties, mijn familieleven, mijn gemoedsrust. Ik had géén leven, met drie gsm’s in mijn zak, maar ik voel geen pijn. De mensen die tijdens de aanslagen uit een metrostel zijn geblazen, die weten wat pijn is.»

HUMO U hebt wel een gratieverzoek aan de koning gericht.

Alde’emeh «Ik heb zelfs een brief naar de Staatsveiligheid geschreven: ‘Ik drink de gifbeker met plezier.’»

HUMO Socrates!

Alde’emeh «Jongeren spreken me aan: ‘Montasser, hoe kan ik voor de Staatsveiligheid werken?’ Al zeg ik het zelf, ik zou een prima rekruteur zijn.»

Van Den Berghe «Hij blijft zijn liefde voor de Staatsveiligheid uitdragen.»

Alde’emeh «Ik was 25 toen die mensen bij me aanklopten. Dat is bitter jong, maar ik heb samen met hen nobel werk verricht. Ze hadden me beter kunnen indekken, dat is waar. Maar zulke dingen gebeuren nu eenmaal, het algemeen belang primeert.»

HUMO Werkt u nu nog voor de Staatsveiligheid?

Alde’emeh «Niet tegen betaling. Maar als ik er met Erik voor zorg dat jongeren zich goed voelen in hun vel, werk ik ook voor de veiligheid van de staat.»

Van Den Berghe «Als schooldirecteur heb ik meldingsplicht, ik heb geen beroepsgeheim.»

HUMO Hebt u al dingen gemeld?

Van Den Berghe «Strafbare feiten, ja.»

Alde’emeh (tegen Humo) «Ook een journalist moet de Staatsveiligheid inseinen als hij over informatie beschikt die de veiligheid van het land aanbelangt. Als u weet waar de ondergedoken Salah Abdeslam zit, moet u als burger uw plicht doen.»

Van Den Berghe «In die zin werken we allemaal voor de Staatsveiligheid.»

Alde’emeh «Het is simpel: als België me nodig heeft, sta ik paraat. In sommige dossiers zegt de onderzoeksrechter tegen zijn medewerkers: ‘Praat er met Montasser over.’»

HUMO Hoeveel mensen bij de Staatsveiligheid spreken Arabisch?

Alde’emeh (ontwijkend) «Geen idee, maar dat is de schuld van de politiek, die te weinig middelen vrijmaakt. Kijk naar Jordanië, het buurland van Irak en Syrië: daar hebben geen aanslagen zoals in Europa plaatsgevonden – dankzij de inlichtingendiensten.»

Van Den Berghe «Marokko: hetzelfde verhaal.»

Alde’emeh «En hier pleiten politici voor de afschaffing van de Staatsveiligheid.»

Van Den Berghe «Philippe Moureaux (PS) heeft dat letterlijk gezegd.»

Alde’emeh «Al heb ik mijn leven voor de Staatsveiligheid geriskeerd, ik accepteer mijn veroordeling: ik wil geen slachtoffer zijn. Maar dat geen enkele politicus de ballen heeft om zelfs maar een parlementaire vraag te stellen, valt me zwaar. Op een gegeven moment moest ik zélf bekendmaken dat ik voor de Staatsveiligheid werkte, omdat ik gecriminaliseerd werd. Ik herinner me een avond waarop ik met mijn vriendin zat te eten en ze telefoon van haar vader kreeg: ‘Maak een eind aan jullie band, hij gaat afgeknald worden.’ Voor zoveel opoffering verwacht je toch iets terug?

»Na mijn veroordeling heb ik op de sociale media veel bagger over me heen gekregen: ‘Stuur hem terug naar zijn land!’ Welk land, vraag ik me dan af (maakt wegwerpgebaar).»

Van Den Berghe «Montasser ís een slachtoffer, maar hij weigert die rol.»

HUMO Het kalifaat is stilaan ten einde, steeds meer mensen keren uit Syrië en Irak terug. Merken jullie daar iets van?

Van Den Berghe «Wij komen dat echt niet te weten. Hij misschien wel.»

Alde’emeh (knikt) «Ik herinner me een jongen die in een klasgesprek zonder aanwijsbare reden in tranen uitbarstte. Bleek dat zijn broer zich had opgeblazen. Dat veroorzaakt verdriet bij de nabestaanden, hè. Alleen, ze kunnen er nergens mee terecht.»

Crauwels «Het is niet makkelijk om tegen ons, mensen van de school, te zeggen: ‘Mijn broer is naar Syrië vertrokken.’ Ik zou daar wel mee om kunnen, die jongen of zijn broer zijn daarom geen onmensen. Maar veel mensen oordelen snel.»

Alde’emeh «Ook leerkrachten en begeleiders rekken hun lichaam zo ver mogelijk uit om een brug te slaan tussen twee werelden. Erik is niet verplicht Arabisch te leren, maar zo maakt hij de kloof wel kleiner.»

Van Den Berghe «Zo maak je soms het verschil, en raakt een jongere uit de shit. (Trots) Hassan Al Hilou, de jongste ondernemer van het land, heeft bij ons op school gezeten. Op zijn beurt wordt hij ook een Montasserke, die andere talenten de kans geeft zichzelf te ontwikkelen. Zo moet het: zelf het heft in eigen handen nemen. Geen slachtofferrol meer. De gettovorming in deze stad is daar helaas een al te gunstige voedingsbodem voor geweest.»

Alde’emeh «Wat dat betreft, geef ik minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon een pluim: hij heeft wel de moed alle vzw’s die er schimmige activiteiten op nahouden één voor één uit te kammen. Het was hoog tijd.»

Van Den Berghe «Hard met een hart, dat is de filosofie van deze school. We moeten de oude tegenstelling tussen links en rechts overstijgen, je kunt best empathisch én streng zijn.»

Alde’emeh «Als ik de jeugd van tegenwoordig zie, autochtoon en allochtoon, zie ik ontzettend veel potentieel. Alleen, er is te veel polarisatie.»

Van Den Berghe «Het onderwijs moet de diversiteit omarmen, we moeten jongeren leren hun uitgangspunten in vraag te stellen. Ze leren filosoferen, dat kan Montasser ontzettend goed.»

Alde’emeh «Ik leer ze twijfelen. Mensen worden gemaakt door de omstandigheden, dat heb ik in de loop der jaren ingezien – een bevrijdend inzicht. Ik leef daar ook naar. Ik aanvaard niet dat een alwetende en almachtige God erop toeziet of ik wel juist eet. God heeft belangrijkere dingen te doen, zou ik denken. In de Koran staat: ‘God is barmhartiger dan een moeder voor een kind in haar buik.’ Als je dat werkelijk gelooft, is dat niet in overeenstemming te brengen met het idee dat je na je dood voor eeuwig zou branden in de hel.»

HUMO Bent u nog wel een moslim?

Alde’emeh (zucht) «Ik sluit God niet op in een boek. Noem me maar een eeuwig zoekende mens.»

Van Den Berghe «Een religieuze mens.»

Alde’emeh «Als de profeet Mohammed vandaag in Molenbeek zou wonen, zou hij op de vlucht slaan. Ik zweer het: hij zou verhuizen naar Dilbeek – omdat daar meer Vlamingen wonen. De profeet zou ook spijt hebben dat hij zijn boodschap heeft verkondigd, denk ik. Lees de Koran erop na: ‘Eén ziel doden is de hele mensheid doden.’ En zie wat sommige moslims daar nu van maken. Maar goed, de islam is niet de enige godsdienst die ontspoort.»

Van Den Berghe (legt zijn arm om de schouder van Alde’emeh) «Hij kan het niet loslaten.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234