null Beeld

De kijk van de keizer: Johan Vande Lanotte

‘Koning Albert II is een aimabele, vermoeide oude man die noodgedwongen zijn levenstaak beëindigt. Onderschat dat niet.’ SP.A-vicepremier Johan Vande Lanotte over het einde van een tijdperk en waarom Philippe I toch geen nieuw begin inluidt.

Vande Lanotte (58) zit achter zijn bureau hardop te lachen met een cartoon over koning Albert II in de krant. De bladzijdelange analyses van experts en politici allerhande over het palmares van koning Albert en de diepe inzichten van zelfverklaarde royaltywatchers in de psychologie van koning Philippe I kunnen de keizer van Oostende nauwelijks boeien. Naar de speciale Kamerzitting over de troonsopvolging is hij niet geweest. Geen tijd.

De ochtend na de aankondiging van de troonswisseling is voor Vande Lanotte alweer business as usual. De laatste der Teletubbies heeft wel grotere zorgen dan nieuwe koningskwesties – de verkiezingen van 2014, bijvoorbeeld. Maar helemáál koud laat het hem niet, zegt hij: ‘Het was best een emotioneel moment.’

HUMO Worden we na 21 juli wakker in een ander land?

Johan Vande Lanotte «Nee. Ik word niet graag in een ander land wakker, behalve misschien op vakantie. Alles verloopt toch smoothly? De troonswisseling zal geen grote impact hebben: Albert II was een ceremoniële koning en Filip I zal dat ook zijn. Mocht hij iets anders voor ogen hebben, dan zullen de politici hem heel snel duidelijk maken dat ze dat niet aanvaarden.

»Herinner u koning Boudewijn, die als katholiek de abortuswet niet wilde ondertekenen. Ik heb die episode van dichtbij meegemaakt als kabinetschef (van toenmalig minister Louis Tobback, red.). Boudewijn vroeg de politici een oplossing voor zijn gewetensnood omdat hij, zo schreef hij letterlijk, de democratische instellingen niet wilde blokkeren. Daarmee erkende de koning expliciet dat hij geen politieke macht had, laat staan vetorecht tegen bepaalde wetten. Dát was de start van het ceremoniële koningschap. Op 19 april 1990 hadden we dan even geen koning en hebben alle ministers samen de wet ondertekend. Probleem opgelost (lacht). Het was de dag van Gent-Wevelgem, maar ik ben vergeten wie toen heeft gewonnen. (Herman Frison, red.) Of de handtekening van de koning of van de Kamervoorzitter onder een wet staat, maakt weinig uit.

»Sommigen willen een ceremoniële president als staatshoofd. Mij best, ik lig er niet van wakker. Maar een rechtstreeks verkozen president met echte politieke macht zou ik níét aanraden, want dan spreek je over een totaal ander regime. Het grote probleem voor zo'n president is dat we in een federaal land leven met twee taalgemeenschappen, zonder federale meerderheidsbeslissingen.»

HUMO Wist u al lang dat Albert II zou aftreden?

Vande Lanotte «Nee. Ik wist het woensdagmiddag 3 juli, na een sms van premier Di Rupo. Ik heb Elio nooit gevraagd naar de plannen van de koning. Het klinkt misschien grof, maar waarom zou mij dat bovenmatig moeten interesseren? Als de koning vindt dat hij moet aftreden, moet hij dat vooral doen.»

HUMO Het laat u gewoon koud. Non-event.

Vande Lanotte «Dat is overdreven. Op menselijk vlak raakt het me wel. Toen Albert de vice- premiers vertelde dat hij ontslag nam, klonk hij geëmotioneerd. Hij worstelde duidelijk met een dubbel gevoel: enerzijds leek hij opgelucht, maar anderzijds is zijn officiële leven voorbij. Onderschat dat niet, een man van 79 die noodgedwongen zijn levenstaak moet beëindigen. Ik denk dat hij liever een betere gezondheid had gehad, zodat hij kon voortdoen. Na zijn mededeling hebben we allemaal even persoonlijk gereageerd.»

HUMO Wat hebt u gezegd?

Vande Lanotte «Dat moet u aan koning Albert vragen.»

HUMO Hebben de tribulaties rond de koninklijke familie een rol gespeeld bij de troonsafstand? De belastingontwijking van Fabiola, het gestuntel van Laurent, de DNA-procedure van Delphine...

Vande Lanotte «Ik denk het niet. De redenen die Albert aanhaalt, kloppen duidelijk: hij is slecht te been en sukkelt met zijn gezondheid, is gewoon moe. Hij is een fier man die overal door camera's wordt gevolgd – niet leuk als je dan bijvoorbeeld steeds meer buitenlandse bezoeken moet afblazen omdat je het fysiek nog moeilijk aankunt.»

HUMO Heeft het kernkabinet iets veranderd aan de abdicatierede van Albert II? Of is die geschreven op het kabinet van de premier?

Vande Lanotte «De koning heeft ons verteld wat hij ongeveer zou zeggen op televisie. Na zijn gesprek met het kernkabinet heeft hij in een apart kantoortje met de premier zijn tekst doorgenomen. Of Elio iets heeft veranderd, weet ik niet. Ze hebben hooguit tien minuutjes samen gezeten.»

HUMO Hoelang is de abdicatie voorbereid?

Vande Lanotte «Dat moeten jullie aan Elio of koning Albert vragen. De premier wilde de vicepremiers uitleggen hoe het allemaal gelopen is, maar ik heb meteen gezegd dat ik vond dat dat tot het colloque singulier van de premier en de koning behoorde. Ik hoef dat niet te weten.»

HUMO Waren andere vicepremiers niet nieuwsgieriger?

Vande Lanotte «Dat moet je aan hen vragen. Ach, wat is het belang van die details?»

HUMO In Nederland is de opvolging van Beatrix een jaar voorbereid. Hier lijkt het in een rush geregeld.

Vande Lanotte «Het is toch algemeen bekend dat Belgen rapper zijn dan Nederlanders? (lacht) De Nederlanders wilden ooit hun land decentraliseren in 28 deelgebieden. Na zes jaar discussiëren hebben ze welgeteld één provincie bijgemaakt, Flevoland. Wij hebben na de verkiezingen van 2010 in anderhalf jaar de hele staat hervormd.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234