De Kleine Levensvragen van Jan Hautekiet en Lieven Vandenhaute

Lieven Vandenhaute (51) en Jan Hautekiet (61) maken al jarenlang het mooie weer op Radio 1. Maar het blijven twee kwajongens.

HUMO Het nieuwe radioseizoen is enkele weken geleden gestart. Is dat met al die jaren ervaring op de teller nog een uitdaging?

Jan Hautekiet «Het is het zesde seizoen van ‘Hautekiet’.»

Lieven Vandenhaute «En het achtste van ‘Nieuwe feiten’.»

Hautekiet «Je moet wel de tel bijhouden, dat doet je op tijd afvragen of je misschien niet aan je seizoen te veel bezig bent.»

Vandenhaute «De jaren wegen echt niet, integendeel, ik merk bij mezelf steeds meer gretigheid.»

Hautekiet «Het heeft ook met je ploeg te maken. Als je omringd bent met goed en slim volk, kan er weinig fout gaan. Dan komt de goesting vanzelf.»

Vandenhaute «Het komt ook omdat ik een gelukkig mens word achter de microfoon, dat is nergens mee te vergelijken.»

Hautekiet «Het benadert het orgastische.»

'Op weekbasis bereiken we meer dan één miljoen mensen. Dat zijn behoorlijk wat Sportpaleizen vol'

HUMO Dat vergt enige uitleg.

Vandenhaute «Het heeft te maken met taal, en dat je daarmee mag spelen. Met het contact dat je legt met een luisteraar, die, ook al bestaat hij niet, toch je vriend is. Het is eigenlijk tovenarij.»

Hautekiet «Bij ons bestáát de luisteraar. We hebben hem of haar nodig, anders hebben we geen programma. Op weekbasis bereiken we meer dan één miljoen mensen, dat zijn behoorlijk wat Sportpaleizen vol. Het is echt het nec plus ultra om zo’n programma in de plooi te leggen. Nec plus ultra is Latijn voor: er gaat niets boven. Vooral omdat je het zelf in handen hebt. Je kunt niet zonder een goede redactie, maar zodra je live in de ether bent, mag je voorbereid hebben wat je wilt, dan gebeurt wat gebeuren moet.»

Vandenhaute «De kick van het nu. Erop of eronder. Je bent niet alleen de stem, maar ook de regisseur. Met al die vlieguren op de teller weet je wel dat je bijna niet meer kunt crashen. Of dat je, als je toch crasht, dat waarschijnlijk op een interessante manier zult doen.»

HUMO Faalangst is jullie vreemd. Denken jullie nooit: ‘Vandaag zal er niemand bellen’?

Hautekiet «Je hebt gezonde zenuwen vooraf, een beetje plankenkoorts. Een kwartiertje vóór de uitzending gaan de luiken dicht en moet je mij niet te veel vragen.»

Vandenhaute «Bij mij is dat anderhalf uur voor de uitzending (lacht).»

Hautekiet «Je begint nooit aan een radioprogramma omdat het klaar is, wel omdat het nieuws van negen uur afgelopen is. Dan zie je wel wat er gebeurt. Met een eitje in de broek, maar dat voelt niet eens onprettig aan.»

Vandenhaute «Tiens, ik heb nog nooit een seconde gevoeld dat jij zenuwen hebt. Ik dacht dat je de allerkoelste van het hele huis was. Een dag lang ‘De Lage Landenlijst’ presenteren met een Nederlandse presentator die je niet zo goed kent en zonder veel repetitie: dat doe je alsof je jaren niets anders hebt gedaan. Ik buig daar diep het hoofd voor.»

Hautekiet «Ik had nog nooit met Jan Douwe Kroeske in een studio gezeten, maar dat liep bij ‘De Lage Landenlijst’ vanzelf. Ik raak zelden of nooit in paniek, nee. Ik maak radio zoals ik muziek maak. Go with the flow, veel meer dan de solist die ruimte nodig heeft.»

HUMO Meer rationeel dan emotioneel, die indruk geef je ook wel.

Vandenhaute «O, nee. Jan is een heel emotionele man, maar hij kan het goed wegsteken. Hij neemt ook zelden het voortouw. Dat was bij ‘Hallo Hautekiet’ op Studio Brussel zo, en vandaag nog steeds. Een luisteraar brengt iets aan en Jan doet er iets mee: het hele programma draait op zijn reactievermogen.»

Hautekiet «Je moet voelen waarmee je iets kunt doen. Een tijdje geleden hadden we in onze rubriek ‘De minuut’, waar we telkens mee afsluiten, een luisteraar die zich mateloos opwond over de deplorabele staat van een vervallen kasteeltje in zijn streek. Twee dagen later stonden we daar met een zendwagen en hadden we het een uur lang over monumentenzorg. Dat is zó leuk om te doen.»


HET NOLENS-MOMENT

HUMO Jullie zijn allebei al meer dan dertig jaar op de radio te horen. Dan valt weleens de term ‘monstre sacré’. Een compliment, maar ook een vloek.

Vandenhaute «Ik voel me naast Jan nog steeds een kleine jongen (lacht).»

Hautekiet «En dan sluiten we hier het hoofdstuk valse bescheidenheid.»

Vandenhaute «Ik meen dat, echt.»

Hautekiet «Nee, jij bent net veel spitser en sneller.»

HUMO Iedere jonge radiomaker noemt jullie als rolmodel en voorbeeld. Dan ben je een radio-icoon geworden.

Vandenhaute «Oké, maar wat ben ik ermee? Ik voel me nog altijd een beginneling. Ik werk ook vaak met uitgeschreven verhaallijnen om rust te vinden. Daar wijk ik dan wel van af, maar het is er toch als vangnet. Bij ieder gesprek heb ik een parcours in mijn achterhoofd, een eerste zin waar ik vaak ongelofelijk lang over heb nagedacht.»

HUMO Maak het eens concreet: wat is een verkeerde eerste zin en een juiste eerste zin?

Vandenhaute «Verkeerd is: ‘U hebt het vanochtend wellicht ook in de krant gelezen...’»

Hautekiet (schatert) «‘We gaan het vandaag hebben over….’»

Vandenhaute «Goed is, zoals vandaag: ‘U niest om uw luchtwegen vrij te houden, maar wilde Afrikaanse honden doen dat om een heel andere reden.’ Dan heb je, hopelijk, je luisteraar beet en wil die blijven luisteren om te weten hoe het afloopt.»

Hautekiet «Dat is toch het mooiste compliment? Hoeveel keer ben ik zelf niet op de Delhaize-parking in de auto blijven zitten om verder te kunnen luisteren naar ‘Het leugenpaleis’? Of straffer: je organiseerde je zaterdagen zo dat je rustig thuis kon luisteren. Daar doe je het voor. Voor dat Leonard Nolens-moment met al die stiltes, en dan luisteren hoelang Ruth Joos die durft te laten duren. Dan plak je aan je radio.»

HUMO Met permissie, maar wordt het niet eens tijd om dat moment te demystifiëren en gewoon te zeggen dat Nolens zich die dag beter een beetje minder moed had ingedronken?

Hautekiet «Ik was er niet bij, ik weet het niet. Maar zelfs dan blijft het een legendarisch en onvergetelijk radiomoment.»

Vandenhaute «Ook het onvoorspelbare kan werken. Ik heb op Studio Brussel jarenlang zo goed als onvoorbereid het middagblok gepresenteerd, als een punker die alle richtingen uitschoot, en dat werkte ook. Ik speelde het domme blondje dat geen idéé had wat ze aan de geïnterviewde zou vragen. Dat kan heel spannend zijn, maar ook gigantisch mislukken. En dat risico mag je op Radio 1 niet nemen.»

HUMO Sterven jullie nog weleens in de studio?

Hautekiet «Mocht plots alle machinerie tegelijk uitvallen… Maar na 15 seconden schakelt de computer automatisch over naar het signaal van Radio 2.»

Vandenhaute «Bij mij werkte onlangs alleen de microfoon nog. Geen beginjingle, niets. Eigenlijk is dat heerlijk, want je weet dat iedereen op dat moment de radio luider zet: er gebeurt iets! Dat is de charme van live gaan. Je blijft gewoon lullen tot er iets opnieuw werkt.»

HUMO De laatste tijd loopt er behoorlijk veel fout. Iemand van ‘De ochtend’ verklapte op antenne dat het aan een nieuw computersysteem ligt.

Vandenhaute «Daar moeten onze mensen met een bedrijfswagen op antwoorden, ik heb er geen.»

Hautekiet «Bij elke verandering van technologie heb je kinderziektes. Dat is jammer, maar het is zo.»

Vandenhaute «Het nieuwe computersysteem heeft het voordeel dat alle zenders nu op hetzelfde platform zitten, en dus makkelijker info kunnen uitwisselen en samenwerken. Maar het systeem dat wij daarvoor hebben moeten opgeven, was beter dan het nieuwe.»


GROTE JAN

HUMO Veel mensen groeien in hun VRT-carrière door naar kader- of directiefuncties. Jullie verkiezen de dagelijkse loopgraven.

Vandenhaute «Ik ben een maker, ik hou niet van vergaderingen, en compromissen sluiten is niet mijn sterkste kant. Ik heb er nooit van gedroomd om baas te spelen. Tenzij ik natuurlijk CEO met onbeperkte volmachten kan worden, dan zou je me nogal eens zien gaan (lacht).»

Hautekiet «Ik ben wel baas geweest, en dat ging op een vrij natuurlijke manier. Ik heb zowat alles gedaan: presenteren, reportages maken, productie, noem maar op, en ik mocht me met alles moeien. Jan Schoukens stuurde me naar directievergaderingen die hijzelf niet zag zitten, en toen hij vertrok, vond men het blijkbaar logisch dat ik hem opvolgde.»

Vandenhaute «Hij noemde je altijd ‘de perfecte tweede man’. Hij had een klein vilein trekje.»

Hautekiet (lacht) «Ik lag niet wakker van ambitie, het was meer plichtsbesef. Maar ik ben heel blij dat ik na die trainerscarrière weer voetballer kon worden – dat is echte voetballers niet gegeven, om op hun 56ste opnieuw te mogen sjotten. Er zijn mensen die je dan bezorgd komen vragen of het wel gaat (lacht). Ja, als je je vereenzelvigt met je functie, is dat lastig. Maar als je plezier hebt in wat je doet, ben je een geluksvogel dat je het opnieuw mag doen.

»Onze grote radiobaas, algemeen directeur Frans Ieven, heeft op de laatste dag vóór zijn pensioen een seminarie gegeven over hoe je het best muziek programmeert op de radio. Heel concreet, heel tastbaar – hij was zelf muzikant. Wel, ik heb daar ontelbare lyrische reacties over gehoord. Jammer toch, dat hij dat pas op zijn laatste werkdag heeft kunnen doen? Heelder nieuwe generaties snakken naar zo’n training.»

Vandenhaute «Je bent nu toch gelukkiger dan toen je nethoofd van Radio 1 was?»

Hautekiet «Het was een ander soort geluk. Maar Rick de Leeuw heeft me ook al gezegd dat ik er vandaag gelukkiger uitzie dan toen.»

Vandenhaute «Ik had de indruk dat je toen meer aarzelde en twijfelde.»

Hautekiet «Je hebt verschillende stijlen van leiding geven. Ofwel ben je erg sturend: ‘Zo en niet anders.’ Vuisten op tafel en armen omwringen. Of je kunt proberen zoveel mogelijk mensen op één lijn te krijgen en te motiveren, zonder dat de verandering stilvalt. Dat lijkt aarzelender, maar je geeft je organisatie tijd om zich aan te passen. En ik ben geen kortetermijn-doorduwtype, dat klopt.»


ZOEKGESCHIEDENIS

HUMO Zouden jullie elkaars programma kunnen presenteren?

Vandenhaute «Ik denk het wel.»

Hautekiet «Ja, alleen zou het dan een ander programma worden. Het mijne, namelijk. En omgekeerd hetzelfde. Lieven kan als geen ander messcherp en to the point formuleren. Dat kleurt om het even welk programma dat hij zou maken.»

Vandenhaute «De persoonlijkheid van de maker kleurt niet alleen het programma, het maakt voor een stuk de uitzending, nog meer dan het format of de inhoud. Ik observeer en ik filter, en hopelijk ben jij geboeid door wat ik zie en kies. Bij de televisie voelen veel meer mensen zich geroepen om mee te bepalen wat er moet gebeuren. Ik heb vijf jaar lang voor de VRT-televisie gewerkt en onder meer cultuur gevolgd voor ‘Terzake’. Boeiend, interessant en heel plezierig, maar ik was toch blij dat ik weer naar de radio mocht terugkeren.»

'Ik voel een onweerstaanbare drang om mensen iets te laten horen wat ze nog niet kennen, en niet nog meer te geven van wat ze al gehad hebben'

Hautekiet «Wouter Vandenhaute heeft me ooit gepolst toen hij met Woestijnvis begon, maar ik amuseerde me rot in die licht anarchistische ‘Hallo Hautekiet’-periode, dus dat is nooit doorgegaan.»

Vandenhaute «Veel mensen bekijken tv als een stapje hoger, maar die ambitie was er bij geen van ons beiden. Ik heb er als kind nooit van gedroomd op tv te komen, maar wel om bij de radio te werken. Ik denk dat radiomensen meer vrijbuiters zijn. Ze voeren ook meestal niet het hoogste woord in een gezelschap. Ze ontdooien in een veilige studio, waarin ze niet gezien worden.»

Hautekiet «Het is een discreet medium, iets wat op lange termijn onder je huid kruipt. Het is minder agressief dan tv, en magischer.»

Vandenhaute «Het blijft ook langer plakken. Geregeld halen mensen herinneringen op aan programma’s die ze twintig jaar geleden gehoord hebben.»

Hautekiet «Ik heb twaalf jaar in ‘De laatste show’ meegedraaid in het orkest. Dat programma was bijna volledig vooraf uitgeschreven, maar avond na avond moest je voor de camera de illusie creëren dat alles spontaan gebeurde. Mijn hoed af voor wie het kan, maar ik kan het niet.»

HUMO Dus het romantische beeld van de eigenzinnige radioman in zijn eentje in de studio klopt grotendeels?

Hautekiet «De hoes van ‘The Nightfly’ van Donald Fagen, dat beeld. De sigaret, de klok, de draaitafel, de nacht.»

HUMO Alleen moet hij er vandaag Facebook en Twitter bij nemen, en een camera in de studio hangen. En ook nog een event organiseren.

Vandenhaute «Zwijg mij ervan (lacht). Het klopt wat je zegt, maar de essentie blijft toch de magische klik in de relatie tussen de radiomaker en de luisteraar. Is die er niet, dan mag je er nog zoveel toeters en bellen aan hangen als je wilt, het zal niet werken.»

Hautekiet «Ik zou je gelijk willen geven, maar ik ga het niet doen. Vaak spreken mensen mij aan over uitzendingen die ze niet gehoord hebben, maar waarover ze reacties hebben gelezen op sociale media of in de kranten.»

Vandenhaute «Oké, maar het start wel met de uitzending en wat daar is gebeurd.»

HUMO Radio 1 moet nu één week per jaar de wereld verbeteren met ‘BEL10’, een opsomming van beleidsmaatregelen die bedacht zijn door de luisteraars. Leve de burgerparticipatie, maar ik vind het oersaaie radio.

Hautekiet «Dan moet je die week vooral niet luisteren. Je mag niet bang zijn om je publiek te ontmoeten. Niemand had ooit kunnen voorspellen wat voor een volksbeweging ‘De warmste week’ van Studio Brussel is geworden.»

Vandenhaute «Het is de redding van Studio Brussel geweest. Een glazen huis dat de hedendaagse kerststal werd: fantastisch, toch? En ook ‘BEL10’ levert soms spannende momenten op, bijvoorbeeld als je politici ziet spartelen wanneer ze moeten uitleggen waarom vrij logische voorstellen om de één of andere reden niet kunnen.»

HUMO Mij lijkt het programma vooral bedacht door marketeers. Ik amuseer me veel meer met de fixatie van Lieven op Scandinavië, bijvoorbeeld. Dankzij hem weet ik iets over een regio die anders nooit het nieuws haalt.

Vandenhaute «Betrapt! En je zou eens moeten weten hoezeer ik me dan nog beheers (lacht). Maar je raakt hier de kern van wat een openbare omroep is, of zou moeten zijn. Ik voel tot in mijn botten een onweerstaanbare drang om mensen iets te laten zien en horen wat ze nog niet kennen, en niet om ze op basis van hun zoekgeschiedenis en luisterpatroon nog meer te geven van wat ze al gehad hebben. Mensen vinden het best aangenaam om leuke popmuziek uit Zweden te ontdekken.»

Hautekiet «Ik breng met Patrick Riguelle wekelijks een twee uur durend programma over het Franse chanson op Klara. Dat is redelijk basic, maar door de eigenzinnigheid en de passie van Patrick, die daar echt alles over weet, en ons kwajongensachtige spel daarrond, word ik er enorm vaak op aangesproken. Mensen vinden het een ontdekking.»

HUMO Lieven durft ook jodelende hardrockers in zijn programma te stoppen, waarschijnlijk tot afgrijzen van de computer die de klankkleur van de zender moet bepalen.

Hautekiet «Lieven doet dat gedoseerd, maar als je de hele dag jodelende neusfluiters met een AC/DC-repertoire voorgeschoteld krijgt, ben je na twee nummers wel weg. Dan wordt het zoals het vermoeiende neefje op een familiefeest: leuk voor even, maar daarna wil je toch dat hij buiten gaat spelen. Je hebt die ietwat ontregelende ontdekkingsmomenten wel nodig op de radio, maar het idee dat een computer de rest regelt, klopt niet. Die computer wordt gevoed door mensen die weten wat een Radio 1-luisteraar goede muziek vindt. Nummers die hij kent, zeker, maar ook veel nummers die hij daar voor het eerst zal horen.»


DE FUN, DE RATIO

HUMO In 2013 verscheen een opiniestuk in De Morgen over Radio 1, waarin de schrijver de zender omschreef als een Siamese tweeling, een schizofreen samengaan van nieuwsdienst en programmamakers, met zeer slechte radio tot gevolg. Herinneren jullie je dat?

Vandenhaute «Zeer vaag.»

HUMO Het was geschreven door je echtgenoot, de auteur Erwin Mortier.

Vandenhaute «Schrijvers, meneer, eigenzinnige types waar je niets aan te zeggen hebt. Niemand gelooft het als je de dag na de publicatie ervan in de studio komt, maar ik was zelf ook geschrokken. Ik heb hem zeer lief gevraagd, in volle respect voor de autonomie van de schrijver, dat toch niet meer te doen, want ik moet daar wel werken, en tot hiertoe heeft hij zich daaraan gehouden.»

'Wij zijn de zender van de journalisten, de politici, en de opiniemakers. We liggen permanent onder een vergrootglas'

HUMO Nu weet ik nog altijd niet of hij gelijk had of niet.

Hautekiet «In het buitenland zijn er voorbeelden van pure nieuwszenders, maar veel meer dan een nichepubliek heb je daar niet voor. Steeds minder mensen luisteren daarnaar, en ze doen dat ook steeds minder lang. Wij hebben ervoor gekozen om bij onze netten generalistischer te werken, op het gevaar af na dat woord mijn mond te moeten spoelen. We willen iets maken dat ratio, emotie én fun in zich draagt.»

HUMO Ik werd destijds door Lisbeth Imbo en Gilles De Coster in ‘De ochtend’ toch meer als volwassene aangesproken dan vandaag het geval is.

Hautekiet «Is dat zo? Ik ervaar dat niet zo. Jij bent natuurlijk een nieuwsjunkie, geen doorsnee Radio 1-luisteraar. Dat is ook een gevoeligheid: Radio 1 is de zender van de journalisten, de opiniemakers en de politici. We liggen permanent onder een vergrootglas, en alles wat bij ons gebeurt, lijkt wel van nationaal belang. De heisa na het stopzetten van ‘Joos’: bij Radio 2 zul je zoiets niet meemaken. Een klein deel van de samenleving is buitenproportioneel op ons gefocust.»

Vandenhaute «Terwijl Radio 2 soms beter wordt gemaakt. Oei, kan ik dat nog schrappen? (lacht)»

HUMO Nu je er zelf over begint: Radio 2 is met 4 procent gestegen tot een marktaandeel van 31,8 procent, en jullie zijn van 9,4 naar 7,7 procent gezakt.

Hautekiet «Ik zit net iets te lang in het vak om mij nog te laten verontrusten door die metingen. Ik lig er niet wakker van wanneer we een beetje dalen, en ik verkeer ook niet in blinde euforie wanneer we wat beter scoren. Je moet op langere termijn durven te kijken.»

Vandenhaute «Die 9,4 procent hadden we in de nasleep van de aanslagen in Brussel. Als er groot nieuws is, weten ze ons wel te vinden. Maar je hebt een punt, ik vind dat we de ambitie zouden moeten hebben om naar 15 procent te gaan. Maar blijkbaar zijn we daar niet goed genoeg voor. Ga je me nu onder tafel duwen, Jan? (lacht)»

Hautekiet «Leg onze cijfers eens naast andere informatiezenders, en dan weet je dat we het nog niet zo slecht doen. Wij halen met onze zenders samen nog ruim 64 procent van alle Vlaamse luisteraars en Radio 1 bereikt er 600.000, dat is niet slecht.»

Vandenhaute «Toch moeten we meer ambitie tonen. In het doorgeven van pure informatie zijn we niet meer uniek, en zelfs niet meer de snelste, zoals vroeger. Internet is groter, massaler en sneller. Maar radio is uniek in de presentatie. Herinner je je nog Annemarie Coebergh, de inmiddels overleden presentatrice van Radio 3, voor het Klara werd? Ik zie haar nog als een slagschip door de gangen van de VRT zeilen, en zij heeft de beste definitie van radio geformuleerd die ik ooit heb gehoord, in drie woorden dan nog. Ze zei: ‘Radio is iemand.’ Wel, we hebben bij Radio 1 meer ‘iemanden’ nodig.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234