De Klimaatzaak één jaar later: 'We hebben legitimiteit gewonnen'

Na de klimaattop eind november in Parijs wacht de vier bekvechtende milieuministers in ons land het proces dat Klimaatzaak heeft aangespannen wegens het uitblijven van een fatsoenlijk klimaatbeleid. ‘Het ziet er goed uit,’ zegt Serge de Gheldere. ‘Héél goed.’

Serge de Gheldere «Van het vooringenomen idee dat wij een hobbyclubje zouden zijn dat de aandacht zoekt met een hot topic, zijn we geëvolueerd naar een vereniging die legitimiteit verworven heeft. Klimaatzaak is het voorbije jaar een begrip geworden en daar zijn we blij mee: de mede-eisers blijven komen – we zitten nu al boven de tienduizend – en ook de financiering raakt stilaan rond.»

HUMO Jullie hebben het voorbije jaar een geweldige meevaller gehad: in Nederland hebben jullie collega’s van Urgenda op 24 juni hun slag thuisgehaald. De rechter heeft de overheid verplicht dringend klimaatmaatregelen te nemen.

De Gheldere «De uitspraak in Den Haag heeft alles in een stroomversnelling gebracht, dat klopt. ’t Was een erg helder vonnis, waarin de rechter de puntjes op de i zette. Alle beweringen over klimaatverandering die tot nog toe in twijfel werden getrokken, zijn in één keer van tafel geveegd. Dat een rechter zwart op wit stelt dat de staat als een goede huisvader verantwoordelijk is voor het nemen van gepaste klimaatmaatregelen, is voor ons een opsteker van formaat geweest.»

'De huidige vluchtelingencrisis is nog maar een sneakpreview van wat ons te wachten staat'

HUMO Heeft de rechter zich ook uitgelaten over de scheiding der machten? Jullie tegenstanders voeren aan dat beleidsmaatregelen opleggen een taak is van de wetgevende macht, niet van de rechterlijke.

De Gheldere «Het vonnis is duidelijk: de rechterlijke macht is verplicht burgers te beschermen tegen het handelen én niet-handelen van de overheid als dat een ernstig gevaar oplevert.

»Het vonnis leest als een blauwdruk om staten overal ter wereld te dagvaarden. Omdat wij als tweede land daarin het verst staan, worden we sinds 24 juni overal gevraagd om onze werking te komen toelichten. New York, Toronto, Wenen: het idee dat je je eigen overheid via de rechter kan dwingen om het klimaat te beschermen, verspreidt zich als een lopend vuurtje.»

HUMO Het Volkswagen-schandaal moet voor jullie een stevige duw in de rug zijn geweest.

De Gheldere «We zien elke dag dat de op fossiele brandstof gebaseerde economie aan het einde van haar Latijn is. Grote concerns wringen zich in bochten om technologie die ten dode is opgeschreven toch in leven te houden. Sinds onze start vorig jaar op 1 december zijn er voortdurend elementen opgedoken die erop wijzen dat de klimaatverandering akelig dichtbij komt: de smeltende permafrost, waardoor grote hoeveelheden methaan en mogelijk ziekteverwekkende virussen die tienduizenden jaren in de bevroren ondergrond hebben gezeten, plots vrijkomen. De concentraties fijnstof in de lucht, die we maar niet naar beneden krijgen en die ons – samen met Bulgarije – een dagvaarding voor het Europees Hof van Justitie hebben opgeleverd.

»Of de vluchtelingencrisis, die niet uitsluitend een gevolg is van de klimaatverandering, maar er wel mee te maken heeft. Kijk maar naar waar de vluchtelingen vandaan komen: allemaal regio’s met grote watertekorten. Als je dan kijkt naar de maatregelen die op de klimaattop in Parijs besproken zullen worden en die ons tegen het einde van de eeuw met een opwarming van maar liefst 2,7 tot 3,2 graden opzadelen: sorry, maar dat is zoveel als forfait geven. Als dat het beste is wat onze leiders kunnen doen, dan moeten ze dringend hun huiswerk opnieuw maken. Het besef lijkt maar niet door te dringen: 3,2 graden opwarming betekent dat grote delen van het Middellandse Zeegebied in 2100 woestijn zullen zijn geworden, met nog meer vluchtelingen als gevolg. Wij denken dat we in een comfortabele positie zitten, maar als straks honderden miljoenen mensen zich wereldwijd moeten verplaatsen, zal dat voor nog meer ellende en chaos zorgen, ook bij ons – en uiteindelijk oorlog.»

'Serge de Gheldere richtte een jaar geleden vzw Klimaatzaak op: 'We hebben legitimiteit verworven.'

HUMO Dat klinkt apocalyptisch.

De Gheldere «Dat is het ook. De huidige vluchtelingencrisis is nog maar een sneakpreview van wat ons te wachten staat als we geen maatregelen nemen om tegen het einde van de eeuw onder de twee graden opwarming te blijven.»

HUMO Wat dat betreft ziet het er slecht uit: volgens de laatste cijfers van het Europees Milieuagentschap voldoet België niet aan de Europese 20-20-20-doelstellingen.

De Gheldere «Voor hernieuwbare energie zit België op koers, maar we schieten tekort wat energiebesparing en de uitstoot van broeikasgassen betreft. Europa is wél op weg om zijn doelstellingen te halen – de 20 procent CO2-reductie tegen 2020 is al bereikt. Maar dat is onvoldoende om gevaarlijke klimaatveranderingen te vermijden. We blijven bovendien afhankelijk van de import van dure fossiele brandstoffen. Ons geld verdwijnt naar Saoedi-Arabië en Rusland, en de lucht blijft vervuild worden. Ik herhaal het: dat is onze keuze. We kúnnen kiezen voor een fossielvrije, circulaire economie waarbij ondernemingen innoveren, verankerde jobs creëren en groeien, waarbij burgers meer comfort en levenskwaliteit ervaren. Steden kúnnen leefbaarder, veerkrachtiger en aantrekkelijker worden.»

HUMO Hoe ver staan jullie met de gerechtelijke procedure in ons land?

De Gheldere «We zijn nog niet begonnen en één van de vier overheden, het Vlaamse Gewest, haalt al meteen een taalkwestie aan om de zaak te vertragen. Dat is voor ons een bewijs dat we een sterke zaak hebben en dat de overheden zich nu al proberen te verschuilen achter argumenten die er eigenlijk geen zijn. Alsof ons land zichzelf nog niet genoeg belachelijk heeft gemaakt door elk dossier te herleiden tot een communautair probleem – zie het wankele klimaatakkoord dat de federale overheid en de gewesten vorige week bereikten, en dat er uiteindelijk geen bleek te zijn. Het is wraakroepend om te zien dat na zes jaar gekibbel over wie wat moet doen de discussie verengd wordt tot een communautaire kwestie.»

HUMO Je had het daarnet over de financiering van Klimaatzaak. Hoe zit het daarmee?

De Gheldere «We hebben ons budget moeten verhogen: als we tot 2017 moeten doorgaan, zullen we zo’n 180.000 euro nodig hebben om onze advocaten en administratieve medewerkers te betalen. We zitten nu aan 85.000 euro, maar gelukkig blijven de giften binnenkomen. We zijn immers voor een groot stuk afhankelijk van crowdfunding. Het is hartverwarmend om te zien hoe kleine en grote bedragen ons bereiken – zowel van personen als van bedrijven. Heel wat mensen hebben ook al laten weten dat ze tijdens de volgende Music For Life-actie van Studio Brussel een benefiet voor ons willen organiseren.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234