Barack Obama spreekt jongeren woensdag toe via Zoom.Beeld AFP

Onrust in de VS

De maat is vol, Obama keert zich tegen zijn opvolger Trump

Na jaren aan de zijlijn keert ­Barack Obama zich alsnog tegen zijn opvolger Donald Trump. De coronacrisis, protesten tegen ­racisme en mogelijk ook de ­komende verkiezingen zetten de oud-president aan tot zijn ‘hoogst ongebruikelijke’ kritiek.

Vier jaar lang moet Barack Obama zich verbeten hebben, maar hij slaagde erin te zwijgen over het beleid van zijn opvolger Donald Trump. De laatste weken kon de vorige president zich niet meer inhouden, en bekritiseerde hij Trumps aanpak van de coronacrisis (‘chaos’) en diens dreigende taal over het neerslaan van de protesten tegen racisme, zo nodig door het leger.

‘Hoogst ongebruikelijk,’ noemt Amerika-kenner Willem Post het dat een oud-president zijn opvolger de maat neemt. ‘Maar de protesten hebben een open zenuw geraakt, het treft hem persoonlijk,’ zegt Post, verbonden aan het Haagse Clingendael-instituut voor internationale betrekkingen. Obama was de eerste zwarte president van de VS. Niet alleen racisme treft vooral het zwarte deel van de bevolking, ook de economische neergang als gevolg van de coronacrisis komt onevenredig hard aan in die bevolkinsgroep, zoals Obama constateert.

Woensdag trad Obama voor het eerst publiekelijk naar buiten als elder statesman. In een Zoom-verbinding met niet-witte jongeren sloeg hij een volstrekt andere toon aan dan Trump, die zich vooral heeft beperkt tot dreigementen en het zwartmaken van betogers als links tuig.

Aansporing

Tv-zender CNN vatte Obama’s woorden op als een aansporing voor jongeren om te blijven protesteren tegen het politiegeweld. Aanleiding voor de dagenlange protesten in Amerikaanse steden is de dood van de zwarte George Floyd, die in Minneapolis door verstikking om het leven kwam doordat hij minutenlang bekneld werd door de knie van een witte politieman.

‘Your lives matter,’ zei Obama , een verwijzing naar de leuze ‘Black Lives Matter’ die demonstranten ook na eerdere excessen hanteerden. Obama: ‘Ook jullie dromen doen ertoe. Als ik thuiskom en ik kijk in het gezicht van mijn dochters, Sasha en Malia, als ik mijn neefjes en nichtjes zie, dan zie ik een enorm potentieel dat het verdient om op te bloeien.’ Obama prees ook politiemensen die zich, veelal met een knieval, de afgelopen dagen aansloten bij demonstranten.

‘Veel Amerikanen willen zulke woorden graag horen. Ze verwachten van hun president dat hij troost en hoop biedt, verzoenende taal gebruikt, een samenbindende rol speelt. Zeker nu het land sterker gepolariseerd is dan ooit,’ zegt Amerika-deskundige Post. Hij mijmert hoe mooi het zou zijn als Trump nabestaanden van de vermoorde Floyd en politiemensen op het Witte Huis uitnodigt.

Michael Brown

Obama kreeg tijdens zijn ambtsperiode zelf ook te maken met rellen die volgden op de dood van een zwarte man door politiegeweld, de 18-jarige Michael Brown in Ferguson, Virginia. Het duurde even, maar hij vond uiteindelijk wel de juiste woorden, zegt Post.

De president beloofde toen, in 2014, bovendien hervormingen bij de politie, maar het is er niet of nauwelijks van gekomen. Deze week drong hij er weer op aan. Post: ‘Obama was een weifelende president, zelden een man van ferme beslissingen. Maar sommige voorstellen zijn uiteindelijk getorpedeerd door de regering-Trump.’

Trump, die er zichtbaar genoegen in schept om maatregelen van zijn voorganger ongedaan te maken, heeft Obama zelfs in verband gebracht met illegale activiteiten. Trump sprak onlangs nog over ‘Obamagate’, omdat Obama in zijn nadagen als president inlichtingendiensten onderzoek liet doen naar lieden uit Trumps entourage. Obama liet de kritiek langs zich afglijden.

Verkiezingen

Dat hij alsnog de publiciteit zoekt, heeft volgens sommige analisten te maken met de ophanden zijnde presidentsverkiezingen. De gedoodverfde uitdager van Trump is Joe Biden, vicepresident onder Obama en nog steeds een goede vriend. Biden maakte kortgeleden een ongelukkige opmerking over zwarte kiezers, en kan steun van Obama in zijn campagne goed gebruiken. Hij zal zich willen profileren als ‘vaders des vaderlands’.

De campagneleiding van Biden verwelkomt dan ook de bemoeienis van Obama: ‘President Obama’s stem (Amerikaanse presidenten behouden hun titel voor het leven, red.) herinnert ons eraan dat we een staatshoofd hadden dat verschillen wilde overbruggen – iemand die we weer kunnen hebben in de persoon van Joe Biden.’

Willem Post van Clingendael verwacht dat Obama een belangrijke rol als strateeg zal vervullen tijdens de campagne, en – indien Biden wordt gekozen – hij de nieuwe president met raad en daad terzijde zal staan.

(VK)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234