De mailbox van Arnon Grunberg: 'De merkwaardige antichrist'

Beste Donald Trump,
Nog even en het is voorbij. We moeten van de gelegenheid gebruikmaken en een laatste mail aan u schrijven voor u uit het collectieve geheugen verdwijnt. Precies dat schijnt u te vrezen, las ik net. The New York Times probeert te achterhalen wat u drijft. De angst om vergeten te worden speelt u parten.

'U, treurige leeuw met een slecht gebit en een weinig fraai kapsel, bent toe aan uw laatste ronde door de piste'

Laat me u geruststellen, vergetelheid is ook een zegen.

Jochen Bittner, een Duitse journalist, schreef in diezelfde krant dat u de Wutbürger bij uitstek zou zijn. ‘An American Wutbürger’ heette zijn column, wat overigens een goede titel zou zijn voor uw biografie of roman. Bittner voegt eraan toe dat ‘Wutbürger’ zich eigenlijk nauwelijks laat vertalen, maar waarom hebben we een vertaling nodig? Als ‘sauerkraut’ een Engels woord kan zijn, dan mag Wutbürger ook in het woordenboek.

Nu zit er in het stuk van Bittner een paradox. Hij stelt dat veel boze burgers goede redenen hebben om boos te zijn, en terecht merkt hij op dat de meeste veranderingen zonder woede nooit zouden hebben plaatsgevonden. Maar hebt u redenen om boos te zijn? U, de Überwutbürger? Het lijkt me dat u redenen hebt om tevreden en gelukkig te zijn, en tijdens menig publiek optreden hebt u ook succesvol uw eigenliefde uitgedragen.

The New York Times schrijft ook dat u van vechten houdt (‘lust for fighting’). ‘Ik hield ervan om te vechten, ik heb altijd van vechten gehouden,’ hebt u in een interview gezegd.

Uw eigenliefde is groter dan uw liefde voor het gevecht. Verweet men u immoreel gedrag, dan zei u dat het zakendoen was. Verweet men u niet of nauwelijks belasting te betalen, dan zei u dat het slimheid was. Verweet men u aanranding, dan zei u dat u uw aanklagers zelf zou aanklagen wegens smaad. Uw woede lijkt op de woede van het boze kind dat erachter komt dat zijn ouders ook weleens niet naar hem luisteren.

Overigens verzuimt Bittner te vermelden dat veel veranderingen negatieve veranderingen kunnen zijn. Een wereld zonder woede mag een saaiere en minder goede wereld zijn, ik geloof niet dat we de woede en diegenen die de woede uitdragen per definitie moeten toejuichen. ‘Hoera, weer een boze burger, straks hebben we de kritische massa bereikt.’ Nee, maar misschien ben ik te antirevolutionair aangelegd om een waarachtige idealist te zijn.

Bittner suggereert dat woede de katalysator van veranderingen is, dat het dus niet zozeer om argumenten gaat als wel om oncontroleerbare emoties.

Het woord ‘oncontroleerbaar’ is bij uitstek op u van toepassing. Als u iets meer zelfcontrole had gehad, als u de kunst had verstaan te veinzen dat u bescheiden en empathisch was geweest – meer dan slordig veinzen was niet nodig geweest – dan had u het Clinton niet alleen moeilijk kunnen maken, dan had u zelfs van haar kunnen winnen. Want wij weten dat heel veel Amerikanen niet zozeer op Clinton stemmen als wel tegen u, Donald Trump.

Nu vrijwel niemand er meer aan twijfelt dat u de verliezer bent, nu u het symbool bent van het zinkende schip, maken we het ons te makkelijk als we u uitroepen tot vijand van alle vijanden. Seksistisch, racistisch, dom, wit, mannelijk, vechtend tegen haaruitval, betrekkelijk lelijk en vooral overbodiger dan de meeste mensen. Wat de pedofiel is voor velen in rabiaat rechtse kringen, diegene die je ongestraft mag haten, zou u dan zijn voor liberale burgers die trots zijn op hun begrip, hun tolerantie en hun compassie. Je zou bijna zeggen dat u geroepen bent om ervoor te zorgen dat een deel van de bevolking zich beter voelt. Vergeleken met u verandert de gemiddelde burger van zondaar in heilige. Niet voor niets nadert zelfs George W. Bush de status van heilige als hij met u wordt vergeleken.

U bent een merkwaardige soort antichrist – niet dat u het einde der tijden aankondigt, u bent een waarschuwing. U bent de leeuw met een slecht gebit, meereizend met een circus dat bij ons in de stad is neergestreken. De leeuw heeft nog maar vier tanden. Wie wil zijn hoofd in de bek van de leeuw met de vier tanden steken?

Veel mensen. Ongelofelijk veel mensen. Geen meerderheid. Maar verschrikkelijk veel mensen kunnen het kennelijk niet laten hun hoofd in de bek van de leeuw met de vier tanden te steken, en Bittner heeft gelijk als hij schrijft dat we die mensen serieus nemen.

U zult verdwijnen, maar de mensen die u steunden en nog steunen, die geloven dat u een oplossing bent voor hun problemen, zij verdwijnen niet. Zij die de roep om destructie niet kunnen weerstaan, zijn er ook nog als u van het toneel bent gestapt. Zij die geloven dat haat het medicijn is tegen hun pijn, zullen na uw dood voortleven. De intellectuelen die menen dat de status quo zo verfoeilijk is dat elk middel moet worden aangegrepen om de status quo te vernietigen, zullen u overleven.

U, treurige leeuw met een slecht gebit en een weinig fraai kapsel, bent toe aan uw laatste ronde door de piste. Maar uw publiek blijft zitten, wachtend op de volgende leeuw met vier tanden.

Met dat vooruitzicht moeten wij, die niet geloven in de heilzame kracht van woede, leren leven.

Vriendelijke groet,

Arnon Grunberg »

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234