null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: 'De muze en de liefde'

Als je begin 30 bent, kun je nog aanrommelen met een half functionerende muze, vijftien jaar later heb je die luxe niet meer.

Liefste reïncarnatie van Alma Mahler-Werfel,

Ruim drie maanden geleden schreef ik jou op deze plaats dat, sinds jij in mijn leven was verschenen, ik minder behoefte voelde me tegen de liefde te verzetten. Ik wil niet zeggen dat je na drie maanden de balans moet opmaken om na te gaan waar de nieuwe politiek toe heeft geleid. Maar misschien is een tussenrapport wenselijk.

De kunstenares Marlene Dumas, in wie ik mij momenteel aan het verdiepen ben, schreef een gedicht – als ik het zo mag noemen – met de titel ‘The Muse Is Exhausted’, terug te vinden in haar boek ‘Sweet Nothings’.

Daarin komen regels voor als ‘The muse is psychopathic / She takes too much and / Reveals too little’. Waarmee ik niet wil zeggen dat deze regels mij aan jou deden denken, allerliefste Alma Mahler-Werfel van deze tijd – vanaf nu zal ik je AMW noemen, dat praat en schrijft makkelijker. Je neemt niet te veel en je onthult genoeg. Althans tot nu toe. En dat je uitgeput bent, zou ik ook niet willen beweren.

Maar dat je een muze bent, staat natuurlijk buiten kijf. De muze en de liefde gaan hand in hand in mijn leven. Een enkele uitzondering daargelaten. En zoals een andere, inmiddels verdwenen muze altijd vroeg: ‘Wat levert die liefde van jou mij op?’

Want de muze is nooit zomaar muze, ze wil er iets voor terug: een baby, een huisdier, liefde. Wat dat laatste betreft, is het nogal eens misgegaan.

Ik heb liefde gegeven, maar op middellange termijn was de liefde zelden afdoende. Er ontbreekt iets aan mijn liefde. Althans tot nu toe. Doorzettingsvermogen, zou je kunnen zeggen. Ik heb al mijn doorzettingsvermogen nodig voor het leven en het schrijven. Maar een andere uitleg is ook bruikbaar. De liefde verdwijnt omdat de inspiratie opdroogt.

In de vroege lente was ik, zoals je weet, kortstondig en een beetje verliefd op R. Af en toe sturen we elkaar nog een sms of een whatsapp. En recentelijk schreef ik haar: ‘Inspireer me of hou je mond.’

Dat klinkt stukken onaardiger dan het was bedoeld. Maar niet alleen de muze, ook de schrijver moet zich afvragen: wat levert het mij op? De mens zelf stelt zich dergelijke vragen niet. Die is blij met alles wat op liefde lijkt.

null Beeld

Als je begin 30 bent, kun je nog aanrommelen met een half functionerende muze, vijftien jaar later heb je die luxe niet meer.

Ruim drie maanden geleden schreef ik je: ‘Ik geloof in een goed verhaal, niet in de goede afloop, ik ben er niet van overtuigd dat onze liefde niet stiekem toch doods zal blijken te zijn, en toch voel ik de behoefte mij aan jou te geven alsof ik het mensenoffer ben en jij één of andere afgod.’

Inmiddels is mijn vrees dat het goed afloopt, maar dat het verhaal blijkt tegen te vallen.

Er zijn mensen in mijn omgeving die menen dat ik een nieuwe weg moet inslaan, de weg van het geluk. Verhalen zijn zelden gelukkig. Ze kunnen geslaagd zijn, maar de geslaagdste verhalen zijn in mijn ogen toch de ongelukkigste verhalen. Al zijn er diverse mensen die beweren dat ik eens over de gelukkige liefde moet schrijven. Iets wat mijn te vroeg gestorven Duitse uitgever Daniel Keel ook altijd tegen me zei: ‘Schrijf een verhaal over de liefde dat zich in de zomer afspeelt en dat goed afloopt.’

Ik zou zeggen: er bestaat een zekere spanning tussen het goede verhaal en de goede afloop. Ondanks de adviezen van Keel, die meende dat goede verhalen wel degelijk goed kunnen aflopen en ook nog eens over het geluk kunnen gaan. Ik heb overigens niets tegen verhalen die zich in de zomer afspelen.

Het was niet zonder reden dat ik verliefd op je werd, hoewel het mij langzaam begint te dagen dat je misschien niet zozeer een AMW bent, als wel een vrouw die onderduikt in de levens van andere mensen.

Dan ga je weer met die mee, dan weer met die. Je past je als een echte onderduikster aan aan de mensen in wier leven je onderduikt. Wat dat betreft, lijk je eerder op een Vrouw Zonder Eigenschappen (VZE) dan op een AMW. Dat alles neemt niet weg dat, als je naast me ligt, en niet alleen dan, ik veel van je hou.

Begin dit jaar schreef ik aan de verdwenen muze: ‘Tederheid is bruikbaar geworden onbruikbaarheid.’ Daar is nog altijd niets op af te dingen. En waar jij verschijnt, wordt de onbruikbaarheid bruikbaar.

Ik wil je danken voor je goede zorgen. Het is bijzonder prettig in jouw buurt ziek te zijn. Dank voor je lieflijke verschijning, je tedere en opwindende whatsappberichten. Dank voor de mysterieuze manier waarop je met je gevoelens omgaat. Je laat ze pas zien als ze volledig zijn verwerkt en ze niemand meer tot last kunnen zijn. Ook daarin betoon je je de perfecte onderduikster.

Jij bent Anne Frank, ik ben het achterhuis. Althans één van je achterhuizen. Ik hoop dat ik als achterhuis voor de goede afloop kies en niet voor het goede verhaal.

Misschien nog, tot slot, voor wie of wat ben je op de vlucht?

Kus,

A.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234