null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: De ware schrijver

Van de meeste lofredes denk je: als dit een lofrede is, heb je geen vernieti–gende kritiek meer nodig.

'Van de meeste lofredes denk je: als dit een lofrede is, heb je geen vernieti–gende kritiek meer nodig'

Lieve Remco Campert,

Op 8 oktober krijg je de Prijs der Nederlandse Letteren, dus als je dit leest, heb je die prijs wellicht al in ontvangst genomen. Ik was er niet bij, dat zul je me vergeven hebben. Alsnog mijn hartelijke felicitaties. Dat klinkt wat formeel, maar sommige dingen kun je alleen formeel zeggen.

Ik herinner mij nu wederom – deze herinnering komt één keer per jaar terug, soms vaker – dat ik eind jaren 90, toen ik betrekkelijk veel met Frans Weisz omging, die over je sprak alsof je een afgod was, een lieve brief van je ontving waarin je aangaf mijn oom te willen worden.

In diezelfde tijd had Judith Herzberg aangegeven mijn tante te willen worden. Ik had dus opeens een oom en een tante, maar ik geloof dat ik oom en tante verwaarloosd heb.

Ik heb met één van jouw dochters wél, ergens aan het begin van dit millennium, een genoeglijke avond doorgebracht in New York, en van één van de kleindochters van Judith ontvang ik zo nu en dan een mail, veelal met politieke vraagstukken, maar tot werkelijke intimiteit is het met dochter en kleindochter niet gekomen.

Waarmee ik wil zeggen dat, als de omstandigheden mij dwingen, ik best tot fatsoen en kuisheid in staat ben. Gelukkig dwingen de omstandigheden mij dikwijls. Mijn leven – daarin zal het lijken op de levens van de meeste mensen – is een verzameling door omstandigheden afgedwongen pogingen tot fatsoen. Waarmee ik niet wil zeggen dat ik geen fatsoenlijk mens ben, maar ik las op een tentoonstelling over Hemingway een brief van Salinger aan Hemingway en in die brief noemt Salinger zichzelf een ‘jerk’. Dat woord moet maar onvertaald blijven.

Vic van de Reijt, jou niet onbekend, zei tijdens een etentje dat de ware schrijver zijn vrienden, familieleden, geliefden en andere bekenden opoffert voor de literatuur. Zijn dochters waren niet bereid hem op te offeren. Ik geloof dat hij dat toch wel prettig vond. Literatuur is fijn, maar je wil het niet in huis halen.

Zo begrijp ik ook de opmerking van Salinger. Hij wist wie hij offerde.

Ik kan me overigens voorstellen dat jij niets of weinig met Hemingway hebt, maar ik geloof dat Hemingway een fase is waar iedere lezer en schrijver – bij voorkeur vroeg – doorheen moet, om dan op latere leeftijd nóg eens door die fase heen te gaan.

Sta me toe een herinnering te recycleren, ik ben nu op een leeftijd gekomen dat het recycleren van herinneringen ook het levendig houden van herinneringen mag worden genoemd. Ergens aan het eind van de jaren 90 waren wij en Cees Nooteboom in Praag. Op een avond zei Cees: ‘We gaan met Remco wat drinken.’

Maar ik gaf de voorkeur aan het gezelschap van een jonge vrouw met wie het overigens niets is geworden. Iets in haar tanden stond mij tegen, wat ironisch mag heten want de laatste maanden ben ik nogal met mijn eigen tanden in de weer.

Uit betrouwbare bron hoorde ik dat Cees op de prijsuitreiking aanwezig zal zijn. Dat siert hem.

Ik laat mijn oom weer in de steek, maar nu ik wees ben – waarmee ik niet wil zeggen dat ik niet kon wachten wees te worden – ben ik er ook achter dat ik niet zo in de wieg ben gelegd voor familie. Ik had mijn handen vol aan een moeder; oom en tante konden er nauwelijks bij.

Sta mij toe enkele persoonlijke vragen aan je te stellen. Als je me advies geeft, zal ik dat opvolgen. Niet omdat je een profeet bent, maar omdat je je als mens ergens aan moet vastklampen. Je kunt eigenlijk niet kiezen, daarom besteed je de keuze uit.

Zal ik kinderen maken? Zo ja, hoeveel en bij hoeveel verschillende vrouwen? Houd rekening met mijn financiën. Ik vind het niet erg dat twee of drie kinderen in relatieve armoede zullen opgroeien, maar als straks twaalf kinderen uit bedelen moeten worden gestuurd, dan wordt voortplanting bijna massamoord.

Zal ik minder gaan schrijven en meer gaan wandelen? Gewoon door de stad of door een stadspark, af en toe misschien door een bos, mits er wandelwegen zijn. Houd bij dit antwoord ook rekening met de eerste vraag.

Je mag dit uiteraard met je vrouw en kinderen bespreken, en voor zover het een onderwerp is waar Cees in geïnteresseerd is, kun je het ook met hem bespreken.

Ik hoop dat de festiviteiten met de koning aangenaam waren en dat de lofredes te verdragen waren. Dat zijn zij doorgaans niet, dat weet je ook. Van de meeste lofredes denk je: als dit een lofrede is, heb je geen vernietigende kritiek meer nodig.

Ik hoop dat je in goede gezondheid blijft en dat de levenslust je niet verlaat. Jaren geleden zei Henk Hofland tegen me: ‘Ik dank God dat ik niet meer met vreemde vrouwen hoef te neuken.’

Maar ik vind dat jij met zo’n prijs wel een paar vreemde vrouwen hebt verdiend.

Overigens wil mijn geliefde graag met Cees eten, misschien kunen we een diner met zijn allen regelen, of anders alleen drinken. Sinds ik kaakchirurgen bezoek, begrijp ik dat sommige mensen liever niet in het openbaar eten.

Veel geluk.

Lieve groet,

Arnon

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234