null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: 'Dienst en wederdienst'

Bevalt het in mijn oeuvre, Baby Rat? Is mijn oeuvre een behaaglijk huis, een fijne hondenmand?

Lieve Baby Rat,

Mijn eerste brief aan jou dateert van 20 januari 2004. Althans volgens de door Mark Schaevers samengestelde bundel ‘Omdat ik u begeer’, die – zo hoorde ik – ook wel ‘Omdat ik u bezeer’ wordt genoemd. Maar begeren is bezeren. Het pijnloze leven is een leven zonder begeerte. Ik houd mij vast aan het gedrukte verleden. De schrijver Romain Gary droeg zijn roman ‘Les cerfs-volants’ op aan de herinnering. Nog even richt ik mij op de toekomst, maar weldra zal ik mij met onvermoede kracht op de herinnering storten. Ik zal in het verleden leven zoals een monnik in een cel. Maar ik heb deze woorden nog niet geschreven of ik herinner mij de woorden van mijn vriend Tommaso: ‘Heiligen hebben een verleden nodig, zondaars een toekomst.’

Er zijn vele redenen waarom ik een zondaar ben, eentje ook die weigert om vergiffenis te vragen, maar één van de belangrijkste redenen is wel dat ik nog niet bereid ben afstand te doen van de toekomst. Zolang ik zondig, ligt de toekomst vóór me. Of de dood. Maar ook de dood is een vorm van toekomst.

Je bent vandaag, 21 juli 2015, 11 jaar geworden. Elf jaar geleden kwam je in een ziekenhuis in New York ter wereld. Een deel van de bevalling heb ik meegemaakt, maar tegen de tijd dat de experts besloten over te gaan tot een keizersnee zat ik in een auto op weg naar Philadelphia om een lezing te houden – maar er kwam niemand opdagen.

Het was warm. Ik had mijn roman ‘De joodse Messias’ net geschreven. Mijn vriendin A was nog half in mijn leven, verder waren S en G in mijn leven, en jouw moeder uiteraard.

In de auto op weg naar Philadelphia zat mijn verloofde Elayne Kleeman, ze noemde zich een Amerikaanse sensualist, en ze stierf ruim een jaar na jouw geboorte. Ik heb niet werkelijk om haar gerouwd, ik heb afscheid van haar genomen zoals een romanschrijver afscheid neemt van een personage dat niet langer in het derde deel van het boek past. Dat is de harde waarheid. Het zijn de harde waarheden die je blijven achtervolgen, daarom verzamel ik harde waarheden. Ik wil graag achtervolgd worden.

Nog een betrekkelijk harde waarheid: ik ben niet goed in rouwen. Een kleine tien jaar na Elayne stierf mijn moeder. Ben ik beter geworden in rouwen? Ik zou het niet met zekerheid durven te zeggen. Ik rouw door te zondigen.

Op 20 januari 2004 schreef ik: ‘Welkom in mijn oeuvre, Baby Rat.’

Nu, elf jaar later, stel ik jou de vraag die ik nog niemand anders heb gesteld, en dat verbaast me: ‘Bevalt het in mijn oeuvre, Baby Rat? Is mijn oeuvre een behaaglijk huis, een fijne hondenmand?’

Zoveel mensen had ik moeten vragen: ‘Bevalt het in mijn oeuvre?’

Maar verder dan ‘Was het eten lekker?’ of ‘Was de vakantie naar wens?’ kwam ik niet.

Ik citeer weer uit de brief van 2004: ‘De geboorte zal je eerste trauma zijn, daarna zullen nog vele andere volgen, laat je niet ontmoedigen.’

Hoeveel trauma’s zijn er inmiddels gevolgd? Of ben je te jong om dat aan jou te vragen?

Ik hou nog altijd van je alsof je mijn eigen kind bent, maar de prepuberteit valt me niet mee, volgens jouw moeder komt dat omdat ik zelf in de puberteit ben. Wat dat betreft deed mijn vader er verstandig aan te wachten tot hij 59 was voor hij een zoon kreeg.

Als peetvader val ik tegen. Ik weet het. Ik werk te veel, praat te veel over vrouwen, heb te weinig oog voor je noden. Al die mensen die zeggen dat ik een goede vader zou zijn, ze weten niet waarover ze het hebben. En toch houden we het al elf jaar uit met elkaar, en je hebt mijn oeuvre verrijkt. Zoveel is zeker. Je was een goede investering. En zeg niet dat ik je niet gewaarschuwd heb. Al op 20 januari 2004 schreef ik: ‘Mensen beleven hun beste tijd in de baarmoeder, vergeleken met de baarmoeder valt alles wat daarna komt tegen.’

Had je een leuke verjaardag? Viel de verjaardag in vergelijking met mijn oeuvre mee of juist tegen?

Een paar jaar geleden huurde ik in Amsterdam een goochelaar in voor je verjaardagsfeest. Zal ik weer eens een goochelaar inhuren? De peetvader moet toch iets terugdoen? In 2004 schreef ik dat je mijn zegelring mocht kussen. Aan de aanschaf van een zegelring ben ik nog niet toegekomen, maar de verhoudingen tussen ons werden in 2004 aardig door mij voorspeld. Dienst en wederdienst, macht en onmacht, bescherming en inspiratie.

De beroemde dichtregel van Rilke: ‘Wer jetzt kein Haus hat, baut sich keines mehr.’

Ik heb voor het oeuvre gekozen, niet voor het huis. Het resultaat zijn onder andere deze brieven. Hou het nog even uit in mijn oeuvre, Baby Rat. Want een ander huis heb je niet.

Je kunt er zelf allicht ooit over schrijven: ‘Ik ben opgegroeid in het oeuvre van Arnon Grunberg. Het was een gevangenis, maar ik ben ontsnapt.’

Ik wens je nog een mooie verjaardag, Baby Rat. Nogmaals welkom in de wereld en in mijn oeuvre.

Jouw

Arnon

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234