null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: 'Een studie in magnetisme'

Je kunt tegen de 50 lopen en nog volop in leven zijn als vrouw. Al is het misschien verstandig verliefd te worden op vrouwen en niet op mannen.

Waarde Cate Blanchett,

Op een zondagavond aan het eind van november – mijn geliefde was de dag ervoor teruggevlogen naar Amsterdam, wat zowel een gevoel van opluchting teweeg had gebracht, want ik kon eindelijk weer dag en nacht schrijven, als een zekere melancholie in mij had opgeroepen, ik miste de afleiding, haar weemoedige blik en haar lieftallige gezicht – zag ik in een bioscoop in New York de film ‘Carol’. Volgens de criticus A.O. Scott van The New York Times was die film een studie in magnetisme, oftewel magnetische aantrekkingskracht.

Voor zover die magnetische aantrekkingskracht in die film bestaat, is die toch vooral aan u te danken. Men begrijpt waarom men verliefd wordt op u, en dat terwijl u de jongste niet meer bent.

Een vriendin van mij in Düsseldorf zei recentelijk tegen mij: ‘Op je 30ste ben je dood als vrouw.’

U bewijst dat dat wel meevalt.

Je kunt tegen de 50 lopen en nog volop in leven zijn als vrouw. Al is het misschien verstandig verliefd te worden op vrouwen en niet op mannen.

Ik herinnerde me vaag uw veelgeprezen optreden in Woody Allens film ‘Blue Jasmine’. U speelde, ik baseer me puur op mijn gebrekkige herinnering, een tragische vrouw die van New York naar San Francisco verhuist. Zoals vaker bij Woo-

dy Allen, en niet alleen bij hem, vormen liefde en geld een fataal koppel. Anders gezegd: waar naar liefde wordt verlangd, wordt ook altijd naar geld verlangd. En dat kan niet anders dan slecht aflopen.

Toch leek ‘Carol’ me, toen ik de bioscoop uitwandelde, minder spectaculair dan enkele kritieken hadden doen vermoeden. Een oudere vrouw wordt verliefd op een iets jonger meisje, en vice versa, in een tijd dat vrouwen niet verliefd dienen te worden op meisjes. Mannen mogen dat wel, mits het meisje in kwestie min of meer meerderjarig is.

Men ontmoet elkaar in dit geval in een warenhuis, en men wil meer. Ik ben dol op ontmoetingen in warenhuizen, al is het resultaat zelden magnetische aantrekkingskracht. De waarheid gebiedt te zeggen dat je nooit weet waar die aantrekkingskracht zich zal voordoen. Je moet er altijd op voorbereid zijn, of anders gezegd: je dient de hoop nooit op te geven. Dat wel.

undefined

null Beeld

Maar je zou geen verhaal hebben als er geen obstakel was. Eerst de aantrekkingskracht, dan het obstakel. Dat is de volgorde.

De vrouw in kwestie, uw personage, is getrouwd met een man die, zoals dat gaat met mannen, en ook met sommige vrouwen, zijn geliefde niet wenst te delen. En zeker niet met een verkoopstertje uit een warenhuis.

Je kunt ook zeggen: beter dat je je echtgenote deelt met een vrouw dan met een andere man. Maar zo vrijdenkend is niet iedere man.

Carol dreigt haar kind te verliezen en ze kiest, verantwoordelijk als ze is, voor het kind en niet voor de liefde. Tragisch. Ik had hetzelfde gedaan, maar het blijft dramatisch. Iemand te moeten opgeven naar wie je eigenlijk verlangt, ja van wie je vermoedelijk zelfs houdt.

Ook voor het jonge meisje is het heel erg, want ze wordt nogal bruut aan de kant gezet, zonder dat ze precies begrijpt waarom. Daaraan moet worden toegevoegd dat Carol een vrouw uit de betere middenklasse is en welke problemen ze ook heeft, geld is er niet één van.

Voor het meisje op wie zij verliefd wordt, is geld nu juist wel het probleem. A.O. Scott omschrijft dat meisje als een bohemienne die niets te makken heeft.

Geld is het probleem, liefde de tijdelijke oplossing. Liefde is natuurlijk altijd een tijdelijke oplossing. En dan wordt de oplossing het probleem.

Er zit in die film iets merkwaardigs. Het kind voor wie Carol haar grote liefde, de magnetische aantrekkingskracht, op het spel zet, blijft toch vooral een abstractie. Nergens wordt duidelijk dat ze echt om dat kind geeft. Misschien wel in het boek van Patricia Highsmith, niet in de film.

Je zou bijna denken dat dat kind een excuus is. Dat Carol verstandig genoeg is om in te zien dat je hartstocht moet afkappen op het hoogtepunt. Als het verlangen het grootst is, moet je zeggen: ‘Hier stopt het. We hebben geen toekomst. Laten we het verleden niet onnodig rekken.’

Uw personage heeft een aangename wispelturigheid, want als ze weer gereed is om terug te keren naar de armen van haar jongere geliefde, doet ze die nogal abrupt een voorstel om te gaan samenwonen. Zo word je aan de kant gezet, zo mag je bij iemand intrekken. Over spelen gesproken.

Maar als de aantrekkingskracht magnetisch van aard is en de bontjassen goed onderhouden zijn, kun je veel maken. Zoveel leert ook ‘Carol’ ons.

In mij riep de film merkwaardig genoeg het verlangen op het nog een keer als gigolo te proberen.

Ik ben net als u de jongste niet meer, maar als ik mij in een goede bontjas hul, moet het lukken met de magnetische aantrekkingskracht, zeker rond Kerstmis. Of getuigt het van cynisme te denken dat geveinsde aantrekkingskracht uiteindelijk wel echte aantrekkingskracht wordt?

De laatste scène uit ‘Carol’ is mede dankzij u waarlijk ontroerend. Er is geen hoop, er is geen toekomst, maar er is aantrekkingskracht. En soms is dat genoeg.

Hartelijke groet,

Arnon Grunberg

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234