null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: 'Het nieuwe beloofde land'

Nieuwe politici en nieuwe geliefden krijgen altijd het voordeel van de twijfel. En daarna is het met die twijfel gedaan.

Arnon Grunberg

Waarde Andrzej Duda,

‘Wie is Andrzej Duda?’ vroeg NRC Handelsblad zich af in een artikel over u. De nieuwe president van Polen. Zoveel is zeker. Proficiat. Laten we daarmee beginnen.

Hoe slechter ik de mensen ken, hoe vaker ik ze feliciteer. Ik ben bereid ze met alles te feliciteren, zelfs met hun bochel. De één noemt dat opportunisme, de ander noemt dat diplomatie, en een derde zegt: hij zou het ver kunnen schoppen in de politiek. En zelf denk ik ook steeds vaker dat de politiek mij nodig heeft.

Ik heb een groot zwak voor Polen. Veel belangrijke mensen in mijn leven waren Pools, zoiets schept een band, maar ik zal u niet vermoeien met al te persoonlijke ontboezemingen.

De kop boven het artikel luidde: ‘Is het reactionaire Polen terug?’

Het schijnt dat vooral kiezers op het platteland op u gestemd hebben, en in een artikel in Le Monde las ik dat de Wisła Polen verdeelt. Ten westen van de Wisła, het oude Pruisen, zeg maar, zijn de kiezers liberaal en pro-Europees. Ten oosten van de Wisła, richting de grens met Wit-Rusland, dus, zijn de kiezers conservatief en nationalistisch. Maar volgens het artikel in NRC loopt er ook nog een scheidslijn tussen jong en oud. Jong Polen schijnt op u gestemd te hebben. Jong Polen is reactionair. Het kan verkeren. Ach, die jonge Polen.

null Beeld

Laten we niet vergeten dat Polen één van de weinige landen is die echt van plaats is veranderd, die zomaar alsof het niets is honderden kilometers naar het westen is opgeschoven. Als deze trend doorzet, zou Arnhem over honderd jaar een Poolse stad kunnen zijn. Wat niet erg is.

In 2007 bracht ik een paar weken door in de stad Wrocław, het voormalige Breslau, en het viel mij toen op hoe katholiek Polen nog was. Vandaar ook dat ik een toneelstuk schreef over de Poolse paus. Daarvoor was ik immers in die stad neergestreken, om een toneelstuk te schrijven. Je moet altijd de gevoelige plaatsen betreden. Daar waar het pijn doet, moet je druk uitoefenen. En waar liefde is, doet het pijn, zo leert de ervaring. Liefde is pijn, Poolse liefde is dubbele pijn.

De academici in Wrocław waren niet gelukkig – niet met mij, niet met mijn stuk – maar je moet je neerleggen bij weerstand. En leer mij de academici kennen: in eigenbelang hebben zij hun god herkend.

The New York Times noemt u fotogeniek. Ik vind dat meevallen, maar ik ben geen Pool. Met alleen maar schoonheid red je het trouwens niet als politicus. Maar zonder schoonheid kom je er al helemaal niet. Kaal en pokdalig, daar kun je zelfs geen lijstduwer mee worden. Een geldschieter, dat nog net.

Fysieke aantrekkingskracht is het geneeskrachtige kruid van de westerse democratie. Hét tovermiddel bij uitstek, hoewel de meeste politici in Nederland niet opvallen door hun bovenmatige schoonheid. Voor sommige Nederlandse vrouwen is saaiheid echter een soort schoonheid.

Uw partij, genaamd Recht en Rechtvaardigheid (een geweldige naam, het is wachten op een politieke partij die zich Goedheid en Schoonheid noemt. Ik denk erover zo’n partij te beginnen, maar ik weet nog niet in welk land. Luxemburg vermoedelijk, je moet klein beginnen) zal volgens The New York Times meer toenadering zoeken tot Oekraïne en Litouwen dan tot Duitsland en Frankrijk. Als de Poolse parlementsverkiezingen in november tenminste worden gewonnen door Recht en Rechtvaardigheid.

In 2012 was ik te gast in de Poolse stad Lublin en toen vond ik dat het met het katholicisme meeviel, maar daaraan dient te worden toegevoegd dat Polen één van de weinige landen was die niet te lijden had gehad onder de bankencrisis van 2008. Ik dacht oprecht: er zit vooruitgang in Polen.

Kennelijk heeft het Poolse electoraat desondanks behoefte aan een wissel van de wacht. Er dient een nieuwe wind door het land te waaien en die wind heet deze keer Andrzej Duda.

Ik zou mijzelf ook als orkaan of storm afficheren.

‘Duda krijgt in de Poolse media voorlopig nog het voordeel van de twijfel,’ schrijft NRC Handelsblad.

Nieuwe politici en nieuwe geliefden krijgen altijd het voordeel van de twijfel. En daarna is het met die twijfel gedaan.

Ik citeer maar weer eens: ‘Duda spiegelde kiezers een guller sociaal beleid voor.’

Nee, veel variatie zit er niet in.

Polen of Frankrijk, België of Oostenrijk, de kiezer loert eerst in zijn portemonnee en dan hangt hij een paar principes aan die portemonnee vast. De portemonnee is het geboorteland van de overtuiging.

Met mijn goede vriend Karol ben ik van plan later dit jaar Polen te bezoeken, Warschau om precies te zijn. We kunnen langskomen. Ik zie er wel wat in om de rest van mijn leven als Pool te slijten en daarvoor ben ik ook best bereid me aan te sluiten bij een beweging die zich Recht en Rechtvaardigheid noemt. Je moet de mensen hun idealen en hun rechtvaardigheid gunnen; dat is wat de ouderdom mij heeft geleerd.

Verder hoop ik van harte dat Rusland Polen niet weer probeert te annexeren. Maar Polen is dit keer veilig. Met een beetje goede wil wordt Polen het nieuwe beloofde land. Aan ons zal het niet liggen.

Vriendelijke groet,

Arnon Grunberg’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234