null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: 'Kille waarheid'

Je bent dood, wat je ook al was toen je nog leefde.

Lieve mama,

Vandaag was ik bij je graf. Het was beter weer dan verleden jaar toen we je in het donker, bij noodweer, begroeven. Het stormde toen zo dat ik vreesde dat je zou wegwaaien. Ik vond het prettig dat het al donker was, zodat je niet goed kon zien wat er in het gat in de muur verdween, het gat dat jouw graf is geworden.

Ik was vandaag een halfuur te laat, net zoals bij papa toen ik te laat voor zijn steenzetting arriveerde omdat ik eerst de begraafplaats en vervolgens het graf niet kon vinden. Het was 1992. Ik ben daarna niet meer naar papa’s graf geweest. Maar vandaag was ik er weer. Jullie liggen niet ver van elkaar.

Het is niet mijn keus dat jullie in Jeruzalem zijn begraven. Ach, ik wil begraven worden in het geboortestadje van Joseph Roth, daar zal ik ook niet iedereen blij mee maken.

Jouw dochter, mijn zus, heeft een korte toespraak gehouden. Eerst in het Hebreeuws, later in het Nederlands. De toespraak kwam uit haar hart, zoals ze dat zelf noemt. Daarmee bedoelt ze geloof ik dat ze eigenlijk een groot kind is. Geworden of gebleven, daarvan wil ik af wezen. Maar de toespraak was ontroerend. Ze is met je bezig. Meer dan ik, of beter gezegd: anders dan ik.

Ik ben over je aan het schrijven – of over jou, nee ik gebruik je. Je bent dood, wat je ook al was toen je nog leefde, een muze.

Als je slechts moeder was gebleven, was ik aan je kapotgegaan. Ik moest je al tijdens je leven transformeren tot iets wat boven het moederschap uitsteeg, een muze dus. Precies dat deed ik en doe ik met vrijwel alle vrouwen in mijn leven. Ik transformeer ze tot muze om niet kapot te gaan aan de al te menselijke nabijheid.

Je bent dus materiaal, lieve dode mama, zoals je dat was toen je leefde. Een kille waarheid, maar de kilte verhult het feit niet dat ik je soms mis en dat ik via de omweg van de literatuur bij een pijn uitkom waar ik anders misschien nooit terecht was gekomen. En ook ben ik voor mezelf weinig meer dan materiaal. De blik van de vampier blijft niet alleen rusten op mijn dode moeder maar ook op mijn nog altijd levende zelf.

Om deze redenen heb ik gezwegen aan je graf. Er viel even niets te zeggen.

null Beeld

Wat kan ik je berichten over het afgelopen jaar? De dode muze zendt niet alleen uit, ze mag af en toe ook wat berichten ontvangen uit dit ondermaanse. Ik heb geen prijzen gewonnen, er was weinig tot geen reden om trots op me te zijn. Maar zoals je leest, leef ik en allicht stemt je dat eveneens tevreden.

Verder ben ik nog altijd kinderloos, hoewel ik overweeg als ik een dochter krijg haar Hannah te noemen. Hannelore kan niet. Dan denken mensen in Duitsland nog dat het kind genoemd is naar de vrouw van Helmut Kohl. Misschien moet je het geheugen van de Duitsers ook weer niet overschatten.

Het huis is er, vrijwel alles staat er zoals jij het hebt achtergelaten. De lekkages zijn wat verergerd, de wasmachine heeft het definitief begeven, maar dat zijn details.

In juni ben ik verliefd geworden op een vrouw en met haar lig ik geregeld op de bank waarop jij je middagdutjes deed. Jouw woonkamer is veranderd in een tienerkamer, zoals Marianne zegt. Ik hoop dat je daarmee kunt leven. Er komt toch geen bezoek meer voor je.

Niets om je voor te schamen dus.

Vic van de Reijt heeft een paar dagen aan jouw eettafel gezeten om oude manuscripten van mij door te nemen, maar hij leek geen aanstoot te nemen aan de bank die bed is geworden. De woonkamer die verworden is tot het hol van twee adolescenten. Ja, jouw dood heeft mij verleid een duik te nemen in de duisternis van de adolescentie. Eigenlijk reizen we alleen maar terug in de tijd.

Jouw rode schoenen staan nog naast de weegschaal in de gang. Je zou ze, mocht je van plan zijn terug te keren, zo weer kunnen aantrekken.

Van de zomer moest ik worden opgenomen in een ziekenhuis in Oezbekistan, maar ik heb me met man en macht verweerd. Ook dat zal je goeddoen.

Over jouw dochter, mijn zus, maak ik me een beetje zorgen. Ze hoest, ze is kortademig, ze heeft hoge bloeddruk, zegt ze. Ze heeft jouw ziektes overgenomen, maar daar is ze een beetje jong voor, vind ik.

Weemoed en vertwijfeling wisselen elkaar nog altijd af met momenten van geluk die vermoedelijk een vorm van hoogmoed zijn.

Mijn wispelturigheid is niet verminderd. Aan koken ben ik ook het afgelopen jaar niet toegekomen.

Jouw boek is uitgegeven en ik geloof dat het redelijk verkocht heeft. Nou ja, het is maar wat je redelijk noemt. Je verwachtingen waren hoe dan ook minimaal. In mei zal ik kort over je boek spreken in het Lloyd Hotel, jou welbekend.

De roman is bijna af. Ik vier mijn verjaardag dit jaar in Zwitserland. Ik hoop dat het geen drama wordt.

Verder geen nieuws.

Kus,

Arnon

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234