null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: Kouder dan de dood

Geëngageerde mensen herkennen in mijn ironie dikwijls het werk van de duivel.

Lieve Nathalie van der Klugt,

Via deze mij onsympathieke weg vraag ik dringend om je aandacht. Je reageert niet op berichten die ik je via Facebook heb gestuurd, noch op berichten die mijn goede kennis – vriendin gaat misschien wat te ver – Roos Ouwehand je eveneens via Facebook heeft gestuurd.

Ergens aan het eind van de jaren 80, begin jaren 90 hadden wij een relatie.

Ik ontmoette je na de afloop van de première van ‘Voorjaarsontwaken’, waarin je een meisje speelde dat met allerlei voorwerpen werd geslagen. Stoelen, tafels, afwasmachines, wc-borstels, noem maar op, je kon het zo gek niet bedenken of je werd ermee geslagen.

Ik vond dat je dat erg goed deed.

Het was een jongerenproductie van Toneelgroep Amsterdam, geregisseerd door Alize Zandwijk, die mij een jaar daarvoor in ‘Ifigeneia in Aulis’ had geregisseerd. Het begin van mijn carrière als acteur en zo ongeveer ook het einde daarvan. Met Alize Zandwijk ben ik overigens al het contact verloren, maar zij is erg geëngageerd en de ervaring leert dat mensen die zo geëngageerd zijn, in mijn humanistische ironie dikwijls het werk van de duivel herkennen.

Enfin, ik vroeg je toen, na afloop van de première dus, of je in een stuk wilde spelen dat ik geschreven had: ‘Gefundenes Fressen’ heette het.

Ik had 5.000 gulden subsidie gekregen van het Polanentheater in Amsterdam. Jolanta Zalewska regisseerde het stuk, een bijzondere vrouw. Zij zei tegen me dat ik best sexy was met die smerige brillenglazen; uiteindelijk heeft de alcohol haar in zijn greep gekregen en is ze geëindigd in een Amsterdamse gracht. Ook Ewa Mehl moet hier vermeld worden, een Poolse beeldenkunstenares die op de vlucht voor de communisten terechtgekomen was in Amsterdam. In haar atelier in de Noorderkerkstraat 4 heb ik een groot gedeelte van mijn jeugd doorgebracht.

Maar daarover gaat het hier niet, wij kregen dus een relatie. Je zult dat nog wel weten.

We zijn een paar keer op reis geweest, naar het Zwarte Woud, waar ik ook vaak met mijn moeder heen ging. Ik dacht, als ik er met mijn moeder heen ga, kan ik er ook met jou heen.

Ik heb het later genuanceerder gezegd, maar toen al besefte ik: het verschil tussen een moeder en een geliefde is vooral een kwestie van seks.

Ergens ging de relatie ten einde. Zoals dat vaak, maar niet altijd, met mijn relaties gaat: de relatie doofde uit, bloedde dood.

Hoe het precies kwam, weet ik niet meer, maar je werd een oppas van mijn vader.

Mijn vader had een hersenbloeding gehad, hij had een oppas nodig. Jij kluste bij als zijn oppas.

Zoals je je misschien kunt herinneren, was mijn vader erg op je gesteld.

Mijn moeder ook.

Je trad daarna in dienst bij mijn moeder als hulp in de huishouding. Eigenlijk had ik het liefste gehad dat al mijn exen bij mijn moeder in dienst waren getreden als hulp in de huishouding, maar zoveel werk was er gewoon nog niet.

Als ik het leven kon overdoen, had ik tegen mijn moeder gezegd: ‘Mama, je neemt ze allemaal fulltime in dienst, we hebben een verplichting tegenover die dames.’

Nou ja, we doen het leven niet over, maar we kunnen er wel over fantaseren.

Op een gegeven moment ben je niet alleen uit mijn leven, maar ook uit dat van mijn moeder verdwenen.

Nam je mij iets kwalijk?

Nam je haar iets kwalijk?

De reden dat ik je schrijf is eenvoudig: ik heb nog veel brieven van jou. Heb jij nog brieven van mij? Zou ik een kopie mogen van die brieven?

Voor niets gaat de zon op. Dat begrijp ik, dus zeg maar wat je wensen zijn.

Ik weet dat je inmiddels op vrouwen valt en dat je even buiten Amsterdam woont, dus mijn liefde noch een kind zal ik je aanbieden, maar misschien zijn er andere dingen waarmee ik je gelukkig kan maken?

Ik heb geen zeggenschap over haar, maar zou je eens uit willen met mijn geliefde?

Een goede, nee, mijn beste vriendin zei: ‘Voel je dan geen emotie over het verleden? Is alles voor jou literatuur? Is de enige manier voor jou om iets te voelen de omweg van de literatuur?’

Laten we het niet te zwaar maken. Er is emotie, maar ik heb de omweg nodig.

Zonder de omweg zouden we allemaal gek worden.

Waarom zwijg je?

Wil je niets meer met mij te maken hebben?

Heeft mijn vader je in je billen geknepen? Dat deed hij in die tijd maar hij is al zo lang dood.

De witte vlekken in het verleden moeten worden opgespoord. Wie was jij in mijn leven? Wie was ik in jouw leven?

We hebben een zomer doorgebracht in Hinterzarten. Mijn vader lag op sterven in Amsterdam.

Jij hebt nog eens een kleine rol gespeeld in ‘Lulu’, geregisseerd door Ivo van Hove.

Je kunt je verleden niet ontkennen. Misschien zit er een ontmoeting in, al dan niet in bijzijn van Roos Ouwehand, die de vleesgeworden humanistische ironie is en alleen al daarom geen vlieg kwaad doet.

Laat iets horen. Stilte is kouder dan de dood.

Liefs

Arnon

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234