null Beeld

De mailbox van Arnon Grunberg: 'Zonnekoning'

De geschiedenis leert: wie eenmaal begint met zuiveren moet blijven zuiveren.

Waarde heer Erdogan,

Ik had vrijdagavond 15 juli in Antwerpen gegeten met mijn geliefde en Nathalie Laceur, psychoanalytica en hoogleraar te Gent. Het was een genoeglijke avond, hoewel mijn geliefde geheel ten onrechte de indruk had dat Laceur en ik haar een burgertrut vonden. Wat Laceur denkt weet ik niet, niet zeker in elk geval, maar ik weet wel ongeveer wat ik denk. En het was dus ten onrechte.

Wij kwamen, na een emotioneel gesprek, aan in de presidentiële suite van hotel ‘De Witte Lelie’ in Antwerpen (mijn geliefde en ik, Laceur was naar huis), een upgrade, niet dat u denkt dat ik uitsluitend in presidentiële suites slaap, toen de berichten van de staatsgreep mij bereikten.

Dat ook nog, dacht ik.

Want ik had iets te veel gedronken om mijn column voor de Volkskrant aan te passen maar dat bleek niet nodig te zijn. De column ging over Nice en Nice was nog altijd actueel genoeg.

Waarmee ik maar wil zeggen: nieuws is altijd ook instrumenteel, althans voor hen die zich beroepshalve met nieuws bezighouden. En ik heb sterk de indruk dat tegenwoordig alleen maar mensen zich beroepshalve met het nieuws bezighouden.

Ja goed, misschien de mensen die naar het NOS-journaal kijken niet, maar het NOS-journaal lijkt zich te richten op burgers die aan het dementeren zijn of anderszins een geestelijke beperking hebben. Daar is niets op tegen, maar zeg dat dan gewoon.

Toen ik de volgende ochtend wakker werd bleek de staatsgreep niet te zijn doorgegaan. Ik ben geen aanhanger van samenzweringstheorieën, maar zoals ik een vriend van mij schreef: soms is amateurisme verdacht.

Ik kan mij echter vergissen. Misschien onderschatten wij het amateurisme van de mensen die wij aanzien voor experts en autoriteiten. En dat geldt uiteraard ook voor de instituten die zij bevolken.

null Beeld

De Süddeutsche Zeitung kopte vandaag: ‘Europa warnt Erdogan vor Todesstrafe.’

Ze moeten u ergens voor waarschuwen. En het is toch raar dat Amerika niet gewaarschuwd wordt voor dergelijke praktijken. Ook een NAVO-lid, al meen ik dat Amerika niet echt voornemens is lid te worden van de EU, maar dat kan nog veranderen. Zeker is dat Obama, een lichtpunt in de duisternis noemde ik hem, de brexit een erg slecht idee vond.

The International Spectator liet via Twitter weten dat de zuiveringen die u in Turkije hebt doorgevoerd tot nu toe hebben geleid tot het wegwerken van:

3.000 rechters, 8.000 politieagenten, 3.500 soldaten, 120 generaals, 492 geestelijke leiders, 257 personen rondom de premier.

Laten we om te beginnen vaststellen dat er bijna net zoveel rechters als soldaten ‘onschadelijk’ zijn gemaakt. En dat voor een putsch. Alsof de putsch niet uitging van het leger maar van de rechterlijke macht.

Als al deze mensen betrokken waren bij of weet hadden van de staatsgreep, dan is het bijna niet te geloven dat uw geheime diensten op voorhand niets wisten van de staatsgreep. Er zijn twee mogelijkheden. Of uw geheime diensten wisten er wel van en ze meenden, in overleg met u, dat het beter was de putsch te laten doorgaan om daarna tot grootscheepse zuiveringen over te gaan.

Of deze mensen hadden niets met de staatsgreep te maken, maar de staatsgreep gaf u de mogelijkheid zuiveringen door te voeren.

Tim Arango liet in The New York Times een bezorgde Turkse burger aan het woord die zich beklaagde over de ‘arabisering’ van zijn land, een ontwikkeling waarvoor hij u verantwoordelijk hield. Ook werd uw plan genoemd om Syrische vluchtelingen Turkse paspoorten te geven. Sommige Turken zijn daar niet erg gelukkig mee. Het lijkt er soms op alsof niemand de Syriërs wil hebben, behalve Merkel en zelfs zij is de laatste maanden stil over deze aangelegenheid. Wat niet verwonderlijk is.

In NRC liet Marloes de Koning een Turkse generaal aan het woord, Ahmet Yavuz, die ten onrechte was veroordeeld wegens landverraad en het desondanks opnam voor uw zuivering.

Volgens hem betrof het Gülenisten, aanhangers van de geestelijk leider Gülen. Deze generaal had het verder over een tumor in je maag die je moest verwijderen.

Sinds de stalinische zelfbeschuldigingen hebben wij lang niet meer iemand zo horen praten. Het had niet veel gescheeld of de voormalige generaal had zichzelf een tumor genoemd.

Mustafa Akyol, schrijver, schetst in The New York Times toekomstscenario’s. Dat is een slimme manier om te doen alsof je de toekomst voorspelt.

Als u voorzichtig bent gaat u de wonden helen en probeert u in gesprek te komen met uw tegenstanders, inclusief de Koerden.

Of u gebruikt uw nieuwe, uitgebreide macht om nog autoritairder te worden. Ik vrees dat dat zal gebeuren.

Niets wijst erop dat u uw ambitie om een hedendaagse Zonnekoning te worden, maar dan niet van Frankrijk maar van het hedendaagse Turkije, bereid bent op te geven.

Ik denk dat u voorlopig met het zuiveren doorgaat.

De geschiedenis leert: wie eenmaal begint met zuiveren moet blijven zuiveren.

Op het zuiveren volgen showprocessen en na de showprocessen volgen nieuwe zuiveringen.

Tot er een zuivering te veel is en dan wordt de zuiveraar zelf gezuiverd. Denk aan Robespierre.

Men zou nu al een mooi toneelstuk over u kunnen schrijven. Maar men wacht nog op het definitieve oordeel van de geschiedenis.

Hartelijke groet,

Arnon Grunberg

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234