null Beeld

De mailbox van Arnong Grunberg: Het nieuwe Europa

Je kunt de mensen steeds moeilijker wijsmaken dat de niet-christen of de niet-moslim de duivel in eigen persoon is.

Lieve Angela Merkel,

Een fan ben ik al jaren van u, maar ik ben niet meer de enige, ik ben geen roepende meer in de woestijn. Zelfs mijn vriend Bas Heijne heeft ontdekt hoe begeerlijk u op maatschappelijk en politiek niveau bent.

Er is in Duitsland iets gaande wat niet los kan worden gezien van het verleden, en dat, zo is mijn stellige indruk, ook niet begrepen wordt door de buurlanden van Duitsland, om over andere Europese landen maar te zwijgen.

Wie de commentaren leest in Duitse kranten, wie ziet hoe een Duitse nieuwslezer zijn tranen nauwelijks kan bedwingen omdat ergens in Duitsland een buschauffeur asielzoekers die op zijn bus zijn gestapt begroet met de woorden ‘Welkom in Duitsland, welkom in mijn land’ kan zich niet aan de indruk onttrekken dat een collectieve behoefte om goed te doen zich aan het ontladen is in Duitsland.

En die behoefte komt natuurlijk voort uit het verlangen om eindelijk aan de goede kant van de geschiedenis te staan. Een wereldkampioenschap voetballen winnen is leuk, maar met goed doen heeft dat weinig te maken. Zeker nu we weten welke schandalen het voetbal teisteren.

U symboliseert dat andere Duitsland. Dat u een vrouw bent, zal helpen. Het militarisme dat zo geassocieerd wordt met de geschiedenis is toch vooral een mannelijke aangelegenheid. Waarmee niet gezegd is dat vrouwen geen beesten kunnen zijn. Misschien is het woord ‘beest’ niet helemaal goed gekozen, ‘onmens’ is het betere alternatief.

U hebt duidelijk gemaakt dat er niet aan te ontkomen valt: Europa is een migratiecontinent. Bevolkingen zullen niet alleen meer groeien doordat mannen en vrouwen seks met elkaar hebben, of doordat vrouwen zich op andere wijze laten bevruchten, maar ook doordat mensen van elders naar Europa komen. En dat dat niet altijd christenen zijn, tja.

Hongarije, of beter gezegd de Hongaarse premier, symboliseert het duistere Europa, het oude Europa, dat naar mijn idee ook een verslagen Europa is. De fascisten zijn overwonnen en indien nodig zullen ze wéér worden overwonnen.

Ik geloof niet dat het ressentiment van een Orbán, dat het in Hongarije goed doet, veel toekomstperspectief heeft. Zoals ook het politieke, extremistische islamisme een stuiptrekking is van mensen die weten dat hun strijd in wezen verloren is.

Je kunt de mensen steeds moeilijker wijsmaken dat de niet-christen of de niet-moslim de duivel in eigen persoon is, omdat dat vijandbeeld zo weinig werkelijke verlangens bevredigt. Ik ben geen idealist, God bewaar me. Maar het zijn niet heel veel Europeanen die willen sneuvelen voor een militaire Endsieg, en ook al zijn er bijvoorbeeld veel Hongaren die de niet-christenen vrezen en minachten, ik vermoed dat het aantal Hongaren dat wil sneuvelen voor de goede zaak betrekkelijk gering is.

undefined

null Beeld

U, lieve Angela, symboliseert niet alleen het nieuwe Duitsland, maar ook het nieuwe Europa. Het één staat natuurlijk niet los van het ander. Niet dat u zonder smetjes bent, natuurlijk niet. En ik weet ook wel dat Duitsers kritiek op u hebben, maar in een gezonde democratie hoor je de premier bijna per definitie met aan absolute minachting grenzende scepsis tegemoet te treden. Al was het maar om duidelijk te maken dat het bewonderen van politici iets voor een dictatuur is.

Maar als niet in Duitsland woonachtige Duitser, als Duitser zonder Duits paspoort, mag ik u bewonderen zonder dat ik daarmee de verdenking op mij laad de democratie en het bijbehorende kritische burgerschap niet serieus te nemen.

Commentatoren vrezen dat de toestand snel kan omslaan, dat extreemrechts vruchten zal plukken van de situatie. Nu is extreemrechts in Duitsland verdeelder en zwakker dan ooit, vandaar ook dat er af en toe asielzoekerscentra worden aangevallen. Die aanvallen geven de wanhoop van de ideologen goed weer.

En in Nederland houdt iemand als Wilders zich opvallend stil, maar misschien is stilte zijn nieuwe electorale strategie.

En ja, één flinke aanslag en de stemming zal omslaan. Maar ja, als je aan een verliefdheid begint, moet je ook niet anticiperen op het einde, en als je aan het nieuwe Duitsland begint, moet je niet anticiperen op de vrees dat het nieuwe Duitsland toch weer op het oude Duitsland gaat lijken. Nee, ik ben geen idealist maar er zijn ook grenzen aan scepsis.

Hebt u ondanks alles toch een beetje een aangename zomer gehad?

In Mrs. Robinson zongen Simon & Garfunkel: ‘Where have you gone Joe DiMaggio / Our nation turns its lonely eyes to you.’

Word geen Joe DiMaggio, lieve Angela, blijf nog een tijdje bij ons, zodat het oude continent zijn eenzame ogen niet al te verlangend op u hoeft te richten.

Na dit alles gezegd te hebben, nog een paar kleine persoonlijke wensen. Na een zware zomer ben ik tot de conclusie gekomen dat belangrijke beslissingen niet mogen worden uitgesteld. Ik zou graag mijn Duitse paspoort willen hebben, of beter gezegd terúg willen hebben, hoe kan ik dat het beste aanpakken, zonder al te veel bureaucratische rompslomp?

Het lijkt me ook zo leuk dat u me dat paspoort overhandigt. Kunt u daar eens over nadenken? Ik ben geen onmens. Al noemde mijn ex me vandaag door de telefoon een klootzak, maar een klootzak is toch iets anders dan een onmens.

Blijf gezond.

Met hartelijke groet,

Arnon Grunberg

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234