null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Gezondheid

De meet-wc herkent uw achterste en waarschuwt als uw kanker terugkeert

Onderzoekers van Stanford University presenteren een ‘slimme wc’, die ontlasting en urine analyseert. Dat brengt preventieve geneeskunde dichterbij. Voor wie niet bezorgd is over privacy, tenminste.

Toen Friso Achterberg nog op Stanford University werkte, stond de slimme wc naast zijn bureau. Zelf mocht hij er niet op. Omdat hij betrokken was bij de ontwikkeling ervan, zou de suggestie op de loer liggen dat de jonge arts-onderzoeker zich door zijn baas gedwongen zou voelen om zich op de meet-wc te ontlasten. Maar of hij er eentje in zijn huis zou zetten? ‘Ja hoor, als er maar een gedegen onderzoeksvraag ligt. Voor een bevolkingsonderzoek naar bijvoorbeeld kanker zou ik dat wel doen.’

Inmiddels is Achterberg weer terug in Nederland. Bij het Leids Universitair Medisch Centrum doet hij onderzoek naar de chirurgische behandeling van leveruitzaaiingen na darmkanker. Sinds de corona-uitbraak springt hij ook af en toe bij in de kliniek. De Stanfordse wc waaraan hij meewerkte, haalde echter deze maand het vaktijdschrift Nature Biomedical Engineering. Meteen daarna kwam de internationale pers, maar niet elk stukje oversteeg het niveau van de kleuterschool. Een wc die de vorm van je uitwerpselen meet, en je herkent aan je anus! Hihihi, kaka!

Het slimme wc-systeem bestaat uit een aantal losse onderdelen, die je op een al bestaand toilet kunt monteren. Gewichtssensoren voor in de bril, vier camera’s voor in de pot, een plekje voor de urinestrips. De wc houdt bij hoe vaak je plast en hoeveel je plast, hij bepaalt de aanwezigheid van bepaalde eiwitten in je urine, en deelt je poep in op de zogeheten Bristol-stoelgangschaal.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Een worst met barsten

Achterberg: ‘Mensen met het prikkelbare-darmsyndroom vullen dat nu nog elke dag op een papiertje in’. Daarbij moeten ze afwegen of de productie van die dag te omschrijven is als type 2 (‘brokkelig, maar worstvormig’) of type 3 (‘lijkt op een worst, maar met barsten’). ‘Zo’n toilet kan dat werk niet alleen op een wenselijker manier uitvoeren, hij is er ook nauwkeuriger in.’

Er zijn meer toepassingen mogelijk, zegt Achterberg: ‘We weten van parkinsonpatiënten dat die vaak al darmklachten hadden, voordat de problemen met de motoriek opkwamen en de diagnose werd gesteld. Met de juiste sensoren erin zou de wc bloed in de ontlasting kunnen opsporen. Of de aanwezigheid van gal, wat een aanwijzing zou zijn voor een teruggekeerde alvleesklierkanker. En, dichter bij mijn eigen onderzoek: we weten dat mensen die een endeldarmoperatie hebben ondergaan, last hebben van ongewilde ontlasting, of juist het ongewild uitblijven daarvan.’

‘Je kunt je voorstellen dat je zo’n toilet neerzet op de afdeling van een ziekenhuis waar nu nog elke dag bloed moet worden geprikt. Je wilt niet overal de volledig aangeklede versie van dit toilet, met alle mogelijke sensoren, je stemt de apparatuur die je gebruikt af op de vraag die je wilt stellen.’

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Anusherkenning als pragmatische oplossing

De data zijn alleen zinnig als ze compleet zijn. En daar komt de anusherkenning om de hoek kijken, zegt Achterberg. ‘Je wilt je data kunnen koppelen aan de juiste gebruiker. De huidige uitvoering herkent de vingerafdruk van degene die doortrekt, maar nu zie je – meer dan ooit – een beweging naar toiletten die doortrekken zonder dat iemand ergens aan zit. Je zou je data ook kunnen koppelen aan een smartphone, maar neemt iedereen die elke keer mee als ze er ’s nachts een keertje uit moeten? Je wilt iets dat je altijd bij je hebt. Het idee dat je mensen kunt herkennen aan de anus is overigens niet afkomstig van onze groep in Stanford, maar het is wel een pragmatische oplossing.’

In de ogen van de hoofdonderzoeker, hoogleraar Sanjiv Gambhir, is de meet-wc maar een puzzelstukje in een brede aanpak die ziektes moet opsporen voordat iemand echt ziek wordt, door doorlopend mensen te meten. Dat werkt het beste als ze daar zelf niets extra’s voor hoeven te doen.

Zijn lab werkt daarom ook aan een meet-bh die veranderingen in de doorbloeding van de borsten registreert en zo borstkanker kan opsporen. En Gambhir opperde in 2018 om speekseltesten die kanker kunnen detecteren te integreren in een slimme tandenborstel. Achterberg: ‘Als arts dacht ik: wow. De volledig andere manier om naar het probleem te kijken, verbaasde me. Dat was ook de reden dat ik zo graag op het lab van Gambhir wilde werken.’

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Coronavirus en privacywetgeving

Er worden nu ook al metingen aan onze ontlasting gedaan. KWR, het kennisinstituut van de Nederlandse drinkwatersector, doet al jaren onderzoek naar de afbraakproducten van drugs in het rioolwater van verschillende gemeentes. KWR was ook de organisatie die eind maart liet weten dat ze coronavirus hadden gevonden bij meerdere Nederlandse rioolwaterzuiveringen.

Daarbij gaat echter de inhoud van alle toiletten op een grote hoop, en is de resulterende informatie vooral nuttig voor beleidsmakers. Een thuistoilet dat op virussen test, zit er voorlopig nog niet in: de test kost nog te veel tijd en geld. Ook een werk-wc die gezondheid en drugsgebruik van het personeel van een onderneming in de gaten houdt, is niet aan de orde – dankzij privacywetgeving.

Maar dan nog. De data van je fitnesshorloge delen met een techbedrijf gaat voor veel mensen al te ver. Voor hen zal ‘slimme apparatuur’ die gegevens over je borsten en je anus bijhoudt – en zelfs opslaat – eerder klinken als een privacynachtmerrie dan als een mooie toekomstdroom over ziektepreventie.

Achterberg «Je ziet dit soort zorgen nu ook bij de corona-app van minister Hugo de Jonge. Die zorgen zijn ook normaal. De veiligheid moet gegarandeerd zijn, uiteraard. En nogmaals: de onderzoeksvraag die je stelt moet goed zijn. Ik denk dat de wetenschap een belangrijke taak heeft in het aangeven van wat er mogelijk is. De maatschappelijke discussie moet vervolgens bepalen wat er wenselijk is, en wat niet.»

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234