null Beeld

De minzame Messias in David Byrne: 'Ik vind de hele mythevorming rond mezelf schromelijk overdreven'

Hij werd wereldberoemd als frontman van de New Yorkse newwaveband Talking Heads, tegenwoordig is David Byrne een fietsende platenbaas die boeken schrijft, en die er nog altijd niet voor terugdeinst om de wereld te verbazen. Met zijn uitstekende nieuwe plaat ‘American Utopia’ bijvoorbeeld. ‘Ondanks Donald Trump en zijn kornuiten is er veel schoonheid in de wereld.’

'Het lijkt wel alsof ik een gen heb dat zelfs mijn meest trieste liedjes dansbaar maakt'

In 2004 zaten we al eens tegenover elkaar, toen bij Virgin Records in hartje Londen. Nu ontmoeten we David Byrne in een Amsterdams hotel, en hij ziet er nog net hetzelfde uit als veertien jaar geleden. Hij is 65 maar lijkt nog altijd 50. ‘Alleen mijn haar is nog wat grijzer geworden, maar ik vind het eigenlijk mooier zo,’ lacht hij.

Het mag dan lijken alsof de tijd heeft stilgestaan voor de voormalige Talking Heads-frontman, sinds 2004 zat hij niet stil. Hij maakte platen met Brian Eno (‘Everything That Happens Will Happen Today’), en Fat Boy Slim (‘Here Lies Love’) en hij verraste in 2012 vriend en vijand door samen te werken met fotomodel en zangeres St. Vincent (‘Love This Giant’). Tussendoor ontwierp Byrne ook nog kunstzinnige fietsenrekken voor de stad New York en schreef hij een paar boeken.

Een dag voor dit interview hield Byrne in een Amsterdams literair café een betoog van ruim een uur over hoeveel mooie dingen er in de wereld zijn om van te genieten. Hij deed dat onder de noemer ‘Reasons To Be Cheerful’, een titel die hij leende bij Ian Dury en zijn song ‘Reasons To Be Cheerful Part 3’.

David Byrne «Dat is één van mijn favoriete songs aller tijden, omdat Ian erin aantoont dat je de geneugten des levens moet zoeken in kleine dingen. Die wijsheid probeer ik ook in mijn eigen leven toe te passen.»

HUMO Klopt het dat je niet van plan was om interviews te geven over je nieuwe plaat, dat je alleen in een paar grote steden die spreekbeurt zou houden?

Byrne (lacht) «Ja, dat klopt. Ik dacht daar zelfs mee weg te komen, maar niet dus. Ik heb dan besloten om toch een paar interviews te doen, maar ik vind het altijd moeilijk om over mijn eigen muziek te praten. Mijn teksten zijn veelal absurdistisch en daarom kan ik er eigenlijk niet veel over vertellen.»

HUMO ‘American Utopia’ is nochtans een veelzeggende titel. Je gelooft in een gelukkig Amerika, bijna tegen beter weten in, in een tijd van fake news en schandalen.

Byrne «Als je het nu over Donald Trump hebt, kan ik je geen ongelijk geven. Vreselijk ook hoe de Republikeinse Partij meegaat in zijn racisme – die politici bewijzen zo dat ze geen haar beter zijn dan hij. Maar ondanks Trump en zijn kornuiten is er nog veel schoonheid in de wereld en daar trek ik mij aan op. Er zijn nog steeds veel dingen die mensen gelukkig kunnen maken. Ik was eerst niet van plan om ‘American Utopia’ te koppelen aan ‘Reasons To Be Cheerful’. Maar blijkbaar leefde die drang naar hoop en goede dingen zo sterk, dat hij ook in mijn songs is binnengedruppeld.»

HUMO Klinken de songs op ‘American Utopia’ daarom zo dansbaar?

null Beeld

Byrne «Grappig dat je dat zegt, want het lijkt wel alsof ik een gen heb dat zelfs mijn meest trieste liedjes dansbaar maakt. Alles draait bij mij rond dansen. Binnenkort begin ik te repeteren met mijn nieuwe groep en de eerste opdracht is om een goede choreografie te bedenken. Ik wil dat elke muzikant synchroon danst, dat wordt een stevige klus. Nog belangrijker is dat ik een volledig leeg podium wil, zonder instrumenten, zonder versterkers en zonder zichtbare verlichting. Al het materiaal hangt aan kettingen en we kunnen per nummer of per passage een andere opstelling kiezen. Bij de tournee met St. Vincent hebben we de blazerssectie mobiel gemaakt, en dat werkte geweldig.»

HUMO Waar blijf je je inspiratie halen?

Byrne «Gewoon, door om mij heen te kijken. Shows van oude bands en artiesten zijn zo voorspelbaar, maar ik zie veel jonge groepen die het hele podium optimaal weten te benutten. Ik wil daar nog wat verder in gaan. Ik denk hier ook al jaren over na. Sinds de ‘Stop Making Sense Tour’ met Talking Heads heb ik nooit meer zo’n grootschalige productie gedaan, dus moet de show goed in elkaar zitten. En alles komt voorbij: songs van mijn soloplaten maar zeker ook van Talking Heads.»

HUMO Je hebt ooit gezegd dat je een reünie van Talking Heads niet ziet zitten, omdat het de rest van waar je mee bezig bent zou overschaduwen. Is het zo eenvoudig?

Byrne «Ergens wel. Kijk wat er gebeurt met andere beroemde groepen die weer samenkomen. Ze doen een reünietournee, die heeft succes en daarna zijn ze vertrokken voor een tweede of zelfs derde tournee. Het wordt een machine. Bovendien heeft meestal niemand iets nieuws te zeggen en wordt het gewoon een oefening in nostalgie. Dat interesseert me helemaal niet. Er is één uitzondering: de Pixies. Die hebben nu gewoon het publiek dat ze decennia geleden al verdienden.»

HUMO Dat je geen reünie wil, heeft dus niets te maken met de ‘No Talking Just Heads’-plaat die je ex-collega’s in 1996 zonder jou opnamen?

Byrne «Nee, al vond ik het toen nogal zielig. Maar ik zie die plaat als een uitschuiver van hen en eerlijk gezegd ben ik het al lang weer vergeten. We gaan nog altijd prima met elkaar om.»


muzikale messias

HUMO Je komt deze zomer ook naar Rock Werchter, een festival waar je met Talking Heads ook ooit stond.

Byrne «Meerdere keren zelfs, als ik mij niet vergis. Al van in de jaren 70. Ik weet nog dat we er begin jaren 80 speelden, op een dag met acts die ik allemaal geweldig vond: Mink DeVille, Jackson Browne, U2... (in 1982 – de derde keer dat Talking Heads naar Torhout-Werchter kwam, na 1978 en 1979, red.). Het leek alsof de organisatoren vooraf aan mij gevraagd hadden wie ze moesten boeken. Geweldig hoe de Europese festivals al decennialang meegaan en toch telkens weer blijven vernieuwen.»

HUMO Eerlijk gezegd was ik verbaasd toen ik las dat je ‘American Utopia’ gemaakt had. Ik had de indruk dat je het bestaan als soloartiest vaarwel gezegd had, na al je samenwerkingen.

Byrne «Is dat zo? Ik ben al een paar jaar bezig met de songs voor ‘American Utopia’. Vorig jaar was de plaat klaar maar mijn producer vond dat het allemaal nog wat beter kon. Ik had de song ‘Everybody’s Coming to My House’ samen met Brian Eno geschreven en dat was het startpunt om alles nog eens te herzien. Brian kwam met de beat en daarna ging de rest razendsnel.»

HUMO ‘American Utopia’ bulkt van de invloeden uit Afrika en Zuid-Amerika. Je hebt je vroeger nochtans al laatdunkend uitgelaten over wereldmuziek.

Byrne «Neen, ik heb ooit gezegd dat er een soort perverse behoefte is om muzikanten uit een ander werelddeel te zien optreden in folkloristische kledij. Terwijl die mensen backstage net als jij en ik gewoon in een T-shirt en spijkerbroek rondwandelen. We willen alleen niet dat ze er precies zo uitzien als wij, want dat past niet bij het beeld dat we van hen hebben. Alsof die mensen niet hetzelfde besef mogen hebben over wat er zich in de wereld afspeelt, en dat is onzin. In Amerika heb je veel jonge muzikanten met een dubbele erfenis. Zij mixen de grooves van onze buurlanden met westerse opvattingen over muziek. Dat probeer ik met mijn platenlabel ook te stimuleren.»

HUMO Ben jij zelf niet ooit bestempeld als iemand die op de rug van onwetende mensen uit de Derde Wereld geld wilde verdienen?

Byrne «Iedereen die mij maar een beetje kent, weet dat zoiets absolute onzin is. Mijn werk met muzikanten van buiten Europa en Amerika heeft louter met idealisme te maken. Maar je hebt altijd mensen die onder het mom van moralisme elk vernieuwend initiatief de kop willen indrukken.»

HUMO Je staat bekend als een muzikant die geen compromissen sluit en constant probeert te vernieuwen. Herken je jezelf daarin?

Byrne «Eerlijk gezegd vind ik de hele mythevorming rond ‘David Byrne’ schromelijk overdreven. Toen ik ‘Remain in Light’ met Talking Heads gemaakt had, werd ik bestempeld als een soort muzikale Messias. Oké, ik deed avontuurlijke en misschien wel vernieuwende dingen, maar die konden toch lang niet tippen aan de revolutie die The Beatles of Bob Dylan hadden ontketend. Maar die status heeft mij wel de kans gegeven om te werken met mensen als regisseur Jonathan Demme (van ‘The Silence of The Lambs’, red.), Ryuichi Sakamoto en George Porter Jr. Ik heb na Talking Heads altijd de vrijheid gehad om mijn instinct te volgen.»


goed betaald

HUMO Ook als baas van je platenlabel Luaka Bop? Daar moet je toch op de centen letten, terwijl je als muzikant volledige creatieve vrijheid hebt.

Byrne «Dat valt mee. Ik bewaak alleen het creatieve proces. En ik vind de job van platenbaas eigenlijk een stuk leuker dan die als muzikant. Ik kom ’s ochtends rond acht uur aan op kantoor, luister naar nieuwe platen, praat er met collega’s over en probeer muzikanten aan andere muzikanten te koppelen. Neem nu St. Vincent, die ik heb ontdekt. Het is geweldig om al die goede recensies over haar te lezen. Dan heb ik toch iets goeds gedaan.»

HUMO Je bent ook de fietsondernemer van Manhattan. Je maakt je al jarenlang sterk voor goede en veilige fietspaden in New York.

Byrne «Eind jaren 70 zag ik in Amsterdam voor het eerst hoe een drukke stad toch kan omgaan met fietsers. Eigenlijk is New York ook gemaakt voor fietsers, alleen heeft het even geduurd voor beleidsmakers dat beseften. Nu fiets ik elke dag door Manhattan en dat maakt mijn leven een stuk plezieriger.»

HUMO Al die projecten tegelijkertijd, hoe krijg je dat gebolwerkt?

Byrne «Ik vind ze allemaal leuk en daarom lukt het mij ook. Ik vind het geweldig om op dezelfde dag aan verschillende projecten te werken. Soms zit ik ’s ochtends nieuwe liedjes te schrijven, buig ik mij ’s middags over een boek en verdiep ik mij ’s avonds in mijn fietsavonturen. Zo doe ik het al jaren, en dat werkt prima.»

HUMO Leid je het leven dat je altijd voor ogen had?

null Beeld

Byrne «Eigenlijk wel, ja. Ik blijf een piekeraar, maar er gebeuren genoeg mooie dingen om mij heen. Ik voel veel minder druk wanneer ik een nieuwe plaat maak, en dat maakt me gelukkig. Ten tijde van Talking Heads lagen de verwachtingen altijd zo hoog dat ik er paranoïde van werd. Nu niet meer. Ik leid een vrij uitgebalanceerd leven.»

HUMO Tot slot: Selena Gomez heeft in haar song ‘Bad Liar’ een sample van ‘Psycho Killer’ gebruikt. Je hebt al gezegd dat je van dat nummer houdt, maar vind je het niet raar om zo’n flard van je eigen muziek te horen?

Byrne «Helemaal niet, omdat het goed gedaan is. Ze hebben de baslijn verweven in die song, en daar kan ik mee leven. Ook al omdat ze er goed voor betalen (lacht). Als iemand een heel persoonlijk liefdeslied als ‘This Must Be the Place’ zou willen gebruiken in een gewelddadige song, krijgt die daar geen toestemming voor. Maar al de rest moet kunnen.»

‘American Utopia’ komt uit op 9 maart bij Nonesuch Records.

David Byrne speelt op zondag 8 juli op Rock Werchter. Info & tickets: rockwerchter.be.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234