De niet zo stille overname: hoe de hiphop van Drake, The Weeknd en Bruno Mars de popmuziek heeft overmeesterd

Anno 2017 is hiphop niet langer één van de vele onderdelen van wat wij als popmuziek beschouwen, het ís popmuziek. Hiphop is overal en über alles, en om dat te onderstrepen komen drie van ’s werelds populairste muziekfenomenen eerstdaags in het Antwerpse Sportpaleis spelen: Drake, The Weeknd en Bruno Mars. Maar eerst de theorie.

'Zelfs de blanke indiehelden koken tegenwoordig met r&b'

Hiphop in de hitparade, het is geen nieuw fenomeen. In de zomer en de herfst van 1995 kon je geen winkelgalerij, taverne of bowlingzaal binnenstappen zonder op Coolio’s ‘Gangsta’s Paradise’ te stoten. Kort daarop floot de postbode ‘California Love’ van 2Pac terwijl hij uw Playboy in de bus van de buren stak, de leraar godsdienst citeerde op sandalen ‘I’ll Be Missing You’ van Puff Daddy en op Kerstmis 1998 nam opa z’n vals gebit uit om te beatboxen op ‘Hard Knock Life (Ghetto Anthem)’ van Jay Z. Daarna was het de beurt aan Eminem en uw oma.

De manier waarop het genre tegenwoordig de muziekwereld domineert, is wél ongezien. Rihanna, die boobytrap in lingerie, heeft met ‘Love on the Brain’ sinds vorige week haar dertigste toptienhit in Amerika vast: dat zijn er nu officieel meer dan Michael Jackson. Op Mariah Carey na stond daar niemand langer op 1, ook The Beatles niet. Ze is net 29 geworden. Drake en The Weeknd breken de laatste tijd zoveel Spotify- en andere records dat een mens begint te vermoeden dat iemand daar voortdurend nieuwe categorieën zit te bedenken. Drake, een Canadees met een forse muzikale stamboom – zijn vader drumde voor Jerry Lee Lewis, zijn nonkel Larry Graham speelde bas bij Sly & the Family Stone – riep zichzelf al in 2008 uit tot ‘de enige rapper uit het noorden die aanspraak kan maken op de titel Koning van de Hiphop’. Zoveel jaren later lijkt hij gelijk te krijgen, dankzij hits als ‘Hotline Bling’, ‘One Dance’, ‘Started from the Bottom’, ‘Too Good’ en ‘Fake Love’. The Weeknd, bij hitsige huisvrouwen bekend geworden dankzij zijn bijdragen aan de ‘50 Shades of Grey’-soundtrack, bezette in 2015, als eerste en enige ooit, de volledige top drie in de Billboard Hot R&B Songs-lijst. Het nieuwe en donkere geluid dat hij met de hulp van zijn producer Jeremy Rose bedacht, wordt sindsdien gretig gekopieerd. ‘Men beweert dat ik veranderd heb hoe de mensen naar muziek zijn gaan luisteren’, vertelde The Weeknd in één van zijn zeldzame interviews. ‘Of dat klopt, weet ik niet. Maar zet zelf de radio eens aan. Van iedere drie songs zijn er twee doorslagjes van mijn ‘House of Balloons’.’


Hot en cool

Hiphop heeft de muziekwereld op twee manieren overgenomen. Enerzijds hebben muzikanten zoals Drake, Pharrell Williams, Beyoncé of Bruno Mars (2,2 miljard views op YouTube voor ‘Uptown Funk’) hun r&b, funk en ouderwetse rap gaandeweg aangelengd met een veel breder popgevoel. Anderzijds hebben de productietechnieken van iemand als Kanye West genres geïnfecteerd die vroeger mijlenver van hiphop afstonden. Bon Iver, Dirty Projectors en Yeasayer zijn maar een paar blanke indiehelden die tegenwoordig met r&b koken. Chance The Rapper legt het zo uit: ‘Iederéén kan een slot forceren en iemands huis binnenbreken. Maar ergens binnenbreken, de sloten veranderen en er de oorspronkelijke eigenaar van overtuigen dat het niet zijn maar jouw huis is: dat is andere koek.’

En dat is niet alles: naast de grootste sterren blijft hiphop ook de spannendste experimenten leveren. Luister bijvoorbeeld naar Kendrick Lamar of Frank Ocean, of naar Flying Lotus en undergroundacts als Aesop Rock en Shabazz Palaces. Of het geweldige Death Grips, dat zes jaar geleden al een uitstekende shortcut tussen punk en rap en – terwijl ze toch bezig waren – pertinente ranzigheid vond.

'Zet de radio eens aan: van iedere drie songs zijn er twee doorslagjes van The Weeknd.'

Die combinatie van succes en experiment, daar zijn tot op heden maar heel weinig genres in geslaagd: de Britse gitaarrock in de sixties, de new wave in 1984 en – in de heel korte periode tussen ‘Smells Like Teen Spirit’ en de eerste van Stone Temple Pilots – de grunge. Bovendien strijden veel van de populairste hip-poppers tegenwoordig op de twee fronten. The Weeknd, Kendrick Lamar, Frank Ocean, Kanye West, Chance The Rapper, Drake, Beyoncé en Solange Knowles, A Tribe Called Quest, Anderson .Paak en ScHoolboy Q: ze zijn niet alleen hoogst bankable, ze maken ook platen die door recensenten bij de beste van het jaar worden gerekend. Dat viel vooral in 2016 op: dat rock het in de eindejaarslijsten qua tegengewicht voornamelijk van oude (Iggy Pop, Nick Cave, Radiohead) of dode (Bowie, Cohen) venten moest hebben, zegt niet alles maar toch heel veel. Alternative rock, een in de jaren 90 door MTV uitgevonden term om meer T-shirts te verkopen, lijkt ondertussen aan een winterslaap bezig. Veel spannends gebeurt er niet meer in het genre, en het jonge publiek raakt zijn interesse kwijt, daar is de elk jaar schaarser gevulde Club-tent op Pukkelpop een steeds treuriger getuige van.


In het verzet

Iedereen is dus mee. De hele muziekwereld? Nee, één kleine nederzetting pijprokers blijft dapper weerstand bieden: de jury’s van gerenommeerde muziekprijzen allerhande. Toen Adele op de afgelopen Grammy’s in haar speech schande sprak van het feit dat uitgerekend zij en níét Beyoncé de prijs voor Album van het Jaar had gewonnen, was dat bezwaarlijk om de aandacht te trekken. Wel omdat, als ’s werelds grootste awardshow bepaalde trends maar lang genoeg blijft negeren, het uiteindelijk een beetje gênant wordt voor alle aanwezigen. Het is al van 2004 geleden dat er nog eens een hiphopgroep met de hoofdprijs is gaan lopen (Outkast met ‘Speakerboxxx/The Love Below’) en dáárvoor was er alleen Lauryn Hill. Niet dat al die jury’s daarom automatisch racisten zijn, zoals hier en daar gegild wordt, maar er kan stilaan worden aangenomen dat er iets niet deugt aan het hele kiessysteem.

Opdat die arme pijprokers bij de Grammy’s zich niet zo alleen zouden voelen: er zijn ook wel enkele onfrisse neveneffecten van de totaaloverwinning van Jan Rap en zijn maats op te sommen. Ten eerste zijn zelfbeklag en navelstaarderij nu weer helemaal in: de moderne rapper is een zeurkous en wat dat betreft in hetzelfde bedje ziek als de grungehelden van weleer. In ‘Marvins Room’ jammert Drake bijvoorbeeld: ‘I’ve had sex four times this week, I’ll explain / Having a hard time adjusting to fame’. Vrij vertaald: ‘Ik heb vier supermodellen gepoept, en wéér geen enkele die voor ontbijt heeft gezorgd.’ In de eerste strofe van ‘Black Beatles’, die song van de mannequin challenge, rapt Swae Lee van Rae Sremmurd dat hij bloemen naar zijn lief had gestuurd en dat ze wéér geen merci had gezegd. Huilt u een paar strofes mee? De tijd dat het gezaag van Kanye nog op zijn minst entertainend was, is ook alweer even voorbij.

De populariteit van de dab is evenmin een pretje. Die oorspronkelijk aan de hiphop ontsproten dansbeweging was bij 12-jarigen en voetballers onlangs minstens even in trek als Kate Ryans kniezwengel destijds bij de familie en vrienden van André Vermeulen, en helaas een stuk moeilijker te negeren. Tot slot, en veel belangrijker: de hiphoppisering van de popmuziek is gaandeweg alle variatie uit de hitlijsten gaan knijpen. Zelfs populaire rappers als Wiz Khalifa, A$AP Rocky en Snoop Dogg vloekten het voorbije jaar, afzonderlijk van elkaar, in de eigen kerk: ‘Alle nieuwe shit klinkt tegenwoordig hetzelfde: als shit.’ En ook The Weeknd is het beu. ‘Ik heb nooit gewild dat iederéén me zou kopiëren. Ik heb het gehad. Ik maak nog één plaat en daarna bol ik het af. Ik ga naar Tokio of Ethiopië or some shit.’ Denk daaraan als u straks naar Antwerpen trekt: het kan de laatste keer zijn.

Drake speelt op 28 februari en 1 maart in het Sportpaleis, The Weeknd op 3 maart, Bruno Mars op 28 en 29 maart.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234