' Kerncentrales langer openhouden is de allergoedkoopste oplossing om de komende tien tot twintig jaar CO2-vrije energie te produceren.' Beeld Andreas Terlaak
' Kerncentrales langer openhouden is de allergoedkoopste oplossing om de komende tien tot twintig jaar CO2-vrije energie te produceren.'Beeld Andreas Terlaak

De kernuitstap splijt de regeringhet plan van professor Jan Leen Kloosterman

‘De nieuwste reactoren kunnen het oude kernafval wegwerken’

Na bijna twintig (!) jaar dralen hakt de federale regering vandaag de knoop door over de kernuitstap. Wat het er niet simpeler op maakt: nog vóór de Russische inval in Oekraïne waren de prijzen van gas en elektriciteit al geëxplodeerd en rezen er vragen over de bevoorrading, en klimaatwetenschappers maakten nogmaals duidelijk dat we van de fossiele brandstoffen af moeten. In steeds meer landen wordt de sluiting van kerncentrales teruggedraaid en plant men nieuwe centrales. Kernenergie beleeft haar wedergeboorte, maar niet iedereen juicht die toe: ‘Kernenergie maakt vooral emoties los, en die blokkeren alles.’

Marc Van Springel

Het kan geen kwaad om, los van al die emoties en de niet zelden onjuiste informatie van zowel voor- als tegenstanders, kernenergie eerst eens met een nuchtere blik onder de loep te nemen. Onze gids is Jan Leen Kloosterman, hoogleraar kernreactorfysica aan de TU Delft.

HUMO Kunt u eerst uitleggen hoe een kerncentrale juist energie opwekt?

JAN LEEN KLOOSTERMAN «Een kerncentrale werkt met brandstofstaven van uranium. Als je neutronen of ongeladen kerndeeltjes op de atoomkern van dat uranium schiet, zal die splijten. Daarbij komen weer neutronen vrij, gemiddeld tweeënhalf, en eentje daarvan zal weer een andere uraniumatoomkern splitsen. Zo ontstaat een kettingreactie. Bij dat proces komt heel veel energie vrij in de vorm van warmte. Met die warmte wordt stoom gemaakt die een turbine aandrijft, en zo kun je elektriciteit opwekken. Als je 1 gram uranium splitst, produceer je evenveel warmte als bij de verbranding van 2.500 liter benzine of 3.000 kilo steenkool. En als je een kerncentrale met uranium hebt geladen, kun je een jaar elektriciteit produceren zonder nieuwe splijtstof te moeten aanvoeren.

»Die splijtstof zit in staven die in een bad ondergedompeld zijn. De staven hebben een diameter van ongeveer 1 centimeter en zijn 4 meter lang. Het water dient onder andere als koelmiddel. Jaarlijks moet je een kwart van de staven vervangen en de andere moet je opnieuw ordenen. Met die vernieuwde reactorkern kun je weer een jaar verder.»

HUMO De meeste kernreactoren zijn zogenaamde tweedegeneratiereactoren. In onder meer het Verenigd Koninkrijk, Finland en Frankrijk bouwt men kerncentrales van de derde generatie. Waarin verschillen die?

KLOOSTERMAN «Het zijn ook drukwaterreactoren, waarbij water onder hoge druk als koeling wordt gebruikt, maar ze hebben een veel grotere ingebouwde veiligheid, zoals een extra betonnen koepel, een veel betere bescherming van de veiligheidssystemen en een ruimte onder de kern. Als die smelt bij een ongeval, wordt die daarin opgevangen. Er zijn ook grotere watervoorraden voor de noodkoeling aanwezig.»

HUMO Ondertussen wordt de vierde generatie reactoren al ontwikkeld: die gebruiken helium, gesmolten zout of metalen als natrium of lood als koelmiddel. Wat zijn daar de voordelen van?

KLOOSTERMAN «Gesmoltenzoutreactoren, waar ik onderzoek naar doe, hebben als voordeel dat het zout waarin de warmte wordt geproduceerd, ook als koelmiddel fungeert. In het afval zitten voorts minder componenten die lang hoogradioactief blijven. In China zal dit jaar de eerste demonstratiereactor van dat type in gebruik genomen worden. Ook daar is eind vorig jaar de eerste hogetemperatuurreactor opgestart, die met gas wordt gekoeld. Afhankelijk van de plannen van de Chinezen om dat type te commercialiseren, zou zo’n centrale over vijf à tien jaar ook bij ons gebouwd kunnen worden.»

HUMO Uw onderzoek draait rond gesmoltenzoutreactoren met thorium als brandstof. Is dat beter dan uranium of plutonium?

KLOOSTERMAN «Als je thorium gebruikt, produceer je duizend keer minder langdurig radioactief afval. Daarvoor heb je wel een gesmoltenzoutreactor nodig. Het thorium wordt in het zout omgezet in een vorm van uranium die goed splijtbaar is en dus energie kan opwekken. Nog sterker: in de gebruikte splijtstof van oude kerncentrales zit plutonium. Dat kun je er in een opwerkingsfabriek uit halen en vervolgens in een gesmoltenzoutreactor vernietigen en omzetten in energie. Zo zou je het kernafval van oude reactoren kunnen wegwerken.»

‘Tsjernobyl was het enige reactortype ter wereld dat zowel elektriciteit als plutonium voor kernwapens kon produceren. Dat leidde tot nefaste compromissen op het gebied van de veiligheid.' Beeld AFP
‘Tsjernobyl was het enige reactortype ter wereld dat zowel elektriciteit als plutonium voor kernwapens kon produceren. Dat leidde tot nefaste compromissen op het gebied van de veiligheid.'Beeld AFP

Kernwapens

HUMO Bill Gates werkt met zijn energiebedrijf TerraPower aan een reactor die met natrium wordt gekoeld. Die zou de opgewekte energie zelf kunnen opslaan, als aanvulling op wind- en zonne-energie. Sommige experts zien er de nucleaire energie van de toekomst in, anderen wuiven het weg als een duur luchtkasteel.

KLOOSTERMAN «Het is in ieder geval een goed idee om warmte op te slaan in massieve structuren. Je kunt er schommelingen in de energiebehoefte mee opvangen, maar het zal niet volstaan om de lagere productie te compenseren op dagen dat er weinig energie is uit zon en wind. Daarvoor is de capaciteit te klein.

»Het grote probleem met wind- en zonne-energie is dat je geen constante aanvoer hebt. Het is een hele uitdaging om dat op te vangen. Je zou wel kunnen nagaan welke industrietakken voortdurend energie nodig hebben en waar de energiebehoefte variabel is. De grote koelcellen in alle havens kun je uitzetten wanneer de energie schaarser is, want die cellen blijven toch lang koud. Dat principe kun je op veel gebieden toepassen, maar er zullen altijd grote verschillen zijn tussen productie en consumptie, en eigenlijk zijn kerncentrales daar niet geschikt voor.»

HUMO Omdat ze beter non-stop blijven draaien?

KLOOSTERMAN «Dat is in elk geval het best voor de installaties, en het goedkoopst.»

HUMO Een nieuw type waarvan veel wordt verwacht, zijn de SMR’s of small modular reactors, kernreactoren met een vermogen van 10 tot 300 megawatt die eigenlijk kleinschalige versies van de klassieke reactoren zijn.

KLOOSTERMAN «Het belangrijkste verschil met andere types is dat de onderdelen in serie in een fabriek worden gebouwd. Je assembleert als het ware je kerncentrale met vooraf gemaakte en geïntegreerde onderdelen – de stoomgenerator zit bijvoorbeeld al in het reactorvat. De seriematige productie van al die grote componenten zou tot een constante kwaliteit moeten leiden, waardoor je de regelgeving kunt harmoniseren. De vergunning voor een reactor zou dan overal in Europa geldig zijn. Het is nog toekomstmuziek, maar het zou veel schelen in de bouwtijd, en het vergunningentraject zou veel korter zijn.»

HUMO Men lijkt er wel in te geloven: volgens het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) zijn er in achttien landen zeventig SMR-projecten in ontwikkeling.

KLOOSTERMAN «Alle grote fabrikanten zijn ermee bezig. Men verwacht dat de eerste centrales eind dit decennium zullen werken.»

HUMO Tegenstanders vinden het geen goed idee om overal kleine kerncentrales neer te poten, omdat er ook brandstof voor kernwapens mee geproduceerd kan worden. Is dat een terechte bezorgdheid?

KLOOSTERMAN «Dat is flauwekul. De meeste SMR’s werken zoals drukwaterreactoren, en het plutonium dat uit dat soort reactoren komt, is niet geschikt om kernwapens mee te maken. Bovendien is het zeer radioactief.

»Als je met die kleine modulaire reactoren aan de slag gaat, zou je wel een groot aantal bij elkaar kunnen zetten. Zo verkort de bouwtijd en dat scheelt ook in de kosten.»

HUMO Dat is alvast een voordeel: de drie grote centrales die nu in Europa worden gebouwd, kampen met uit de hand lopende kosten en vertragingen. De centrale in het Finse Olkiluoto heeft meer dan 8 miljard euro gekost in plaats van de geraamde 2,5 miljard en levert nu pas stroom – hoewel in 2005 met de bouw werd begonnen. In het Franse Flamanville en het Britse Hinkley Point C zit men met soortgelijke problemen. Waar is dat aan te wijten?

KLOOSTERMAN «In Europa hebben we lange tijd geen grote centrales meer gebouwd. Zo is er veel expertise verloren gegaan, ook bij toezichthouders en onderaannemers. Overal zijn mensen van het eerste uur met pensioen gegaan en heb je nu werknemers die nog nooit een centrale hebben gebouwd. We verwachten wel dat de kosten zullen dalen naarmate de ervaring toeneemt.»

HUMO Kernenergie blijft vijf tot acht keer duurder dan zonne- en windenergie. Ook de ontmantelingskosten van oude centrales jagen de prijs de hoogte in.

KLOOSTERMAN «Veel belangrijker zijn de rentekosten. Om een nieuwe centrale te bouwen heb je kapitaal nodig, en voor nucleaire projecten moet je een veel hogere rente betalen dan voor andere industriële projecten, omdat banken het een risicovolle onderneming vinden. De bouwheer van Hinkley Point C betaalt bijvoorbeeld een rente van 9 procent. Tegen 1 of 2 procent rente zou die kerncentrale twee keer minder kosten. Als de overheid zich voluit voor kernenergie engageert, en niet na enkele jaren van mening verandert, zouden financiers wellicht een lagere rente toestaan. Via Europa zijn er nu ook groene fondsen beschikbaar, wat een goede zaak is.»

HUMO Tegenstanders argumenteren dat kernenergie niet meer kan concurreren met duurzamere energiebronnen. Wind- en zonne-energie worden ook steeds goedkoper, en kernenergie steeds duurder.

KLOOSTERMAN «Zonne- en windenergie zijn de afgelopen jaren inderdaad goedkoper geworden. Maar voor de bouw van windmolens heb je staal en zeldzame metalen nodig, en daar moet je de jongste tijd wel veel meer voor betalen.

»Als je de klimaatdoelen tegen 2050 wilt halen, moet je inzetten op alle opties, óók op kernenergie. Pas als je die klimaatdoelstellingen hebt gehaald, kun je nagaan of je het alleen met zon en wind redt. Het probleem met zonne- en windenergie is dat de productie schommelt. Als je overschotten moet opslaan, zullen de kosten die daarmee gepaard gaan, veel zwaarder wegen. En dan is er weinig of geen verschil met kernenergie, blijkt uit studies.»

HUMO Het befaamde Massachusetts Institute of Technology is duidelijk: als we fossiele brandstoffen willen bannen, is een mix van wind- en zonne-energie én kernenergie de beste en goedkoopste optie.

KLOOSTERMAN «Inderdaad. Als je alleen op zon en wind wilt vertrouwen, moet je zoveel installaties en faciliteiten voor de opslag van energie bouwen, dat het duurder wordt dan de combinatie met kernenergie.»

‘Voor de groene omschakeling tegen 2050 moet je wereldwijd streven naar een aandeel van 20 procent kernenergie in de mix. Dat betekent dat er véél kerncentrales bij moeten komen.'
 Beeld Andreas Terlaak
‘Voor de groene omschakeling tegen 2050 moet je wereldwijd streven naar een aandeel van 20 procent kernenergie in de mix. Dat betekent dat er véél kerncentrales bij moeten komen.'Beeld Andreas Terlaak

Tien jaar erbij

HUMO Over de rol die kernenergie kan spelen bij het verminderen van de CO2-uitstoot, bestaat ook weinig discussie. Volgens het IPCC, het klimaatpanel van de VN, is de CO2-uitstoot van een kerncentrale per kilowattuur de helft van die van zonnepanelen en respectievelijk bijna een tiende en een twintigste van die van gas- en steenkoolcentrales. Alleen windenergie doet het even goed.

KLOOSTERMAN «Er is vorig jaar een rapport verschenen waaruit blijkt dat de CO2-uitstoot van kernenergie zelfs nog iets lager ligt dan die van windenergie als je de hele keten meerekent: dus ook de uitstoot bij het delven van grondstoffen, het transport, de bouw van installaties, enzovoort. Zelfs als je CO2 opvangt en opslaat, scoort gas niet zo heel goed. En er is het feit dat bij de productie van gas veel methaan vrijkomt, een broeikasgas dat twintig keer sterker is dan CO2.»

HUMO Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) zal de wereldwijde vraag naar energie de komende decennia nog toenemen. Tegelijk verwacht het dat een groot aantal verouderde kerncentrales wordt gesloten. Als we fossiele brandstoffen vaarwel zeggen, wordt het volgens het IEA lastig om met alleen maar zon en wind het licht te doen branden.

KLOOSTERMAN «De consensus is dat het elektriciteitsverbruik tegen 2050 drie keer hoger ligt. Alles wat we nu met fossiele brandstoffen doen – rondrijden, ons verwarmen, de fabrieken doen draaien – moet tegen dan met groene energie gebeuren, dus met elektriciteit. Wereldwijd levert kernenergie nu 10 procent van die stroom. Dat lijkt niet zoveel, maar zonder dat aandeel wordt de groene omschakeling een nog grotere opgave. Je moet wereldwijd streven naar een aandeel van 20 procent kernenergie in de mix. Dat betekent dat er véél kerncentrales bij moeten komen, terwijl ook veel centrales van het eerste uur vervangen moeten worden.»

HUMO In België gaat de discussie ook over de verlenging van de levensduur van kerncentrales. Kunnen die zomaar langer opengehouden worden?

KLOOSTERMAN «Dat verschilt van de ene centrale tot de andere. De kerncentrale in het Nederlandse Borssele heeft een verlenging gekregen tot 2033, dan zal ze zestig jaar gedraaid hebben. Men overweegt nu om er nog tien jaar bij te doen. De overheid eist wel dat de reactor tot de 25 procent veiligste in de westerse wereld blijft behoren. Er wordt dus continu geïnvesteerd in veiligheid.

»De centrale in Borssele dateert van 1973 en is ongeveer even oud als de eerste reactoren in België (Doel 1, Doel 2 en Tihange 1 werden in 1975 in gebruik genomen, red.). Je moet ze goed onderhouden, maar op een bepaald moment moet er een groot onderdeel vervangen worden: dan moet je afwegen of het nog de moeite loont en niet te duur wordt, net zoals bij een auto. Maar het is moeilijk vooraf te zeggen hoelang een centrale kan draaien. Kerncentrales van de derde generatie kunnen mogelijk tachtig jaar meegaan. De bouw lijkt misschien duur, maar het gaat wel om voorzieningen die erg lang blijven werken.»

HUMO Waar zit de slijtage bij een kerncentrale? Een aantal jaren geleden waren er berichten over haarscheurtjes in de reactorkuip van Doel 3 en Tihange 2.

KLOOSTERMAN «Eigenlijk waren dat geen scheurtjes (wel microscopisch kleine blaasjes waterstof die bij het smeden van de wand in het staal waren achtergebleven; na een onderzoek door een internationaal team konden de reactoren weer opstarten, red.). Over Doel 4 en Tihange 3 heeft het Federale Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) gezegd dat ze technisch gezien langer kunnen openblijven.

»Als het reactorvat niet meer goed is, moet je de centrale wel afschrijven. Dat vervangen is namelijk veel te duur. Maar er kan ook slijtage optreden in de stoomgenerator, in de turbine of aan de kleppen. Als de splijtstof wordt verwisseld, vindt daarom ook altijd een onderhoud plaats, aangezien de centrale toch stilligt. Verder moet er wettelijk elke twee jaar een veiligheidsevaluatie worden uitgevoerd, en elke tien jaar is er een zeer grote onderhoudsbeurt.»

Nieuw Tsjernobyl

HUMO Milieuactivisten wijzen vaak op mogelijke problemen met de veiligheid. Zijn kerncentrales bestand tegen terreuraanslagen of een raketinslag? De topman van het IEA maakte zich grote zorgen over de kerncentrales op Oekraïens grondgebied. Hoe groot is de kans op een nieuw Tsjernobyl?

KLOOSTERMAN «Het gaat om drukwaterreactoren van Russische makelij. Die zijn iets anders gebouwd dan de reactoren bij ons. Of zo’n centrale tegen een raketinslag kan, durf ik niet zeggen. De westerse kerncentrales zijn in ieder geval bestand tegen de inslag van een passagiersvliegtuig.»

HUMO Na de kernramp in Fukushima in 2011 zijn de veiligheidsmaatregelen ook verstrengd.

KLOOSTERMAN «Overal ter wereld heeft men toen stresstests uitgevoerd. Men bekeek wat er bij zeer extreme omstandigheden, bijvoorbeeld overstromingen of aardbevingen, zou gebeuren en hoe de centrales daartegen beveiligd kunnen worden. Daarna zijn er maatregelen genomen.»

HUMO Wat is er in Fukushima eigenlijk fout gelopen?

KLOOSTERMAN «De dieselgeneratoren en de noodstroomvoorziening waren door de tsunami weggevaagd. Zonder elektriciteit was er geen koeling meer, want bij dat type centrale werkt die met pompen – het ging om reactoren van veertig jaar oud, van een type dat niet meer wordt gebouwd. In een aantal reactoren is vervolgens de splijtstof gesmolten. Niemand van de werknemers is door de straling gestorven, maar het was uiteraard wel een ernstig ongeval.

»De splijtstof in een reactor moet je blijven koelen, ook als de splijtingsreactie is gestopt. In de splijtstof zitten namelijk radioactieve stoffen die nog straling uitzenden en zo warmte produceren. Als je de splijtstofstaven niet koelt, zullen ze uiteindelijk smelten. Je kunt ook oxidatie krijgen door de gasdichte omhulling rond de splijtstof. Daarbij ontstaat waterstof die kan ontploffen. Dat waren de grote explosies die op de beelden van Fukushima te zien waren. Het zág er vooral erg dramatisch uit. Moderne centrales hebben wel installaties die vrijgekomen waterstof meteen neutraliseren.»

HUMO Een nog grotere ramp was die in de kerncentrale van Tsjernobyl. Daar ging het echter om een noodlottige combinatie van een ontwerpfout, flagrant mismanagement en de stugge bureaucratie van de oude Sovjet-Unie.

KLOOSTERMAN «Er zaten meerdere ontwerpfouten in die centrale, maar funest voor het ongeval was de fout in de regelstaven, waarmee de nucleaire kettingreactie gestuurd wordt. In de centrale van Tsjernobyl konden ze in bijzondere omstandigheden de splijtingsreactie versterken in plaats van ze af te remmen. In de centrale werd ook een experiment uitgevoerd dat men net voor een feestdag wilde afronden. Er zat dus haast achter. Ook werd er informatie achtergehouden. Het hele politieke systeem was niet op de veiligheid gericht, maar in dit geval op een gegarandeerde productie van elektricteit, en misschien ook wel van plutonium. Tsjernobyl was het enige reactortype ter wereld dat zowel elektriciteit als plutonium voor kernwapens kon produceren. Dat heeft tot nefaste compromissen geleid op het gebied van de veiligheid.»

HUMO In zestig jaar zijn er amper grote incidenten met kernenergie geweest, maar hoe klein het risico op een ramp ook is: als het verkeerd loopt, zijn de gevolgen nauwelijks te overzien, zeggen tegenstanders. Ook op economisch vlak: de sanering van Fukushima zou nog dertig jaar duren en meer dan 450 miljard euro kosten.

KLOOSTERMAN «Het risico op een groot ongeval is wel sterk afgenomen. In de jaren 70 hield men rekening met één ongeval per tienduizend bedrijfsjaren, nu is dat één ongeval per miljoen bedrijfsjaren. De nieuwe generatie drukwaterreactoren is ook zo ontworpen dat er bij een ongeval niets uit de centrale kan ontsnappen. Maar áls er een ongeval gebeurt, zijn de economische kosten inderdaad gigantisch, dat valt niet te ontkennen.»

HUMO Een andere factor is het kernafval: daarvoor is nog altijd geen definitieve oplossing gevonden.

KLOOSTERMAN «Er zijn twee soorten kernafval: het erg radioactieve kernsplijtingsafval dat vrijkomt als je een uraniumkern splitst, en de radioactieve metalen die bij de kernreactie worden geproduceerd, zoals plutonium, neptunium en americium. Die kun je mogelijk hergebruiken in vierdegeneratiereactoren, maar met het kernsplijtingsafval kan dat niet. Dat moet je in de ondergrond opslaan, omdat het lang radioactief blijft.

»Daarvoor zijn er verschillende opties. Zweden en Finland bestuderen de opslag in granietlagen, Nederland heeft studies gedaan naar opslag in zout en in klei, en ook België bestudeert die kleilaag. Het zijn allemaal goede opties, zolang je het afval maar gedurende lange tijd isoleert en kunt voorkomen dat het in de biosfeer belandt.»

HUMO Het meest radioactieve kernafval moet tot honderdduizend jaar lang worden opgeslagen. In die tijd kan er volgens milieuactivisten veel gebeuren.

KLOOSTERMAN «Bij het ontwerp moet rekening worden gehouden met een nieuwe ijstijd of andere extreme omstandigheden. Maar alle studies laten zien dat ondergrondse opslag veilig kan.»

HUMO Sommigen vrezen dat radioactief materiaal na verloop van tijd in het grondwater kan terechtkomen.

KLOOSTERMAN «De kans dat het grondwater erdoor wordt vervuild, is uitgebreid onderzocht. Daar bestaat geen enkel gevaar voor.»

HUMO Wat gebeurt er met het afval in afwachting van die ondergrondse opslag?

KLOOSTERMAN «In opwerkingsfabrieken wordt het uranium en plutonium eruit gehaald, en de andere hoogradioactieve elementen worden verglaasd en vervolgens opgeslagen in stalen vaten in sterk beveiligde bunkers.»

HUMO Die ondergrondse opslag is een dure zaak. Het project in het Franse Bure, waar vanaf 2025 kernafval zou worden gestockeerd, wordt begroot op 25 miljard euro.

KLOOSTERMAN «Je moet ook rekening houden met de hoeveelheid elektriciteit die je hebt geproduceerd. Uit uranium haal je zoveel energie dat het per kilowattuur maar om een heel klein bedrag gaat.»

HUMO In het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol wordt onderzoek gedaan naar een nieuw type reactor waarin radioactieve atoomkernen uit hoogradioactief afval met neutronen worden beschoten. Zo kan het afval ook verwerkt worden?

KLOOSTERMAN «In dat type reactor wordt plutonium of americium gespleten en dan krijg je restafval dat nog driehonderd jaar sterk radioactief blijft. Dat is al heel wat minder lang, maar je zult het nog altijd ondergronds moeten opslaan.»

HUMO In nog niet zo lang vervlogen tijden werd kernafval in stalen vaten in zee gedumpt. Wordt nog af en toe gecontroleerd hoe die omhulsels eraan toe zijn?

KLOOSTERMAN «In die vaten zit laag- en middelradioactief afval, vooral uit laboratoria, zoals gebruikte instrumenten of handschoenen, al kan er ook sterker radioactief materiaal in zitten. Vroeg of laat zullen die vaten doorroesten en komt de inhoud – ondanks een beschermende laag cement – in het water terecht. Die zal dan sterk verdund worden, maar over de gevolgen kan ik me niet uitspreken.»

‘Als je alleen op zon en wind wilt vertrouwen, moet je zoveel installaties en faciliteiten voor de opslag van energie bouwen, dat het duurder wordt dan de combinatie met kernenergie.’  Beeld Andreas Terlaak
‘Als je alleen op zon en wind wilt vertrouwen, moet je zoveel installaties en faciliteiten voor de opslag van energie bouwen, dat het duurder wordt dan de combinatie met kernenergie.’Beeld Andreas Terlaak

Blauwe energie

HUMO Ook een veelgehoorde kritiek is dat kernenergie duurzame energie uit de markt zou duwen. Omdat kerncentrales wegens de hoge kostprijs zoveel mogelijk moeten draaien, zal stroom uit zon en wind eerder afgeschakeld worden wanneer het energieaanbod te groot is.

KLOOSTERMAN «Het energiesysteem zal er binnen afzienbare tijd helemaal anders uitzien. Die overschotten zijn een overgangsverschijnsel. Uiteindelijk zullen we alles gebruiken wat we kunnen produceren en raakt het probleem vanzelf opgelost.»

HUMO Nog een argument dat vaak wordt aangehaald: geld dat naar kernenergie vloeit, kan niet worden besteed aan onderzoek naar nieuwe alternatieve vormen van energie.

KLOOSTERMAN «Behalve zon en wind zijn er geen alternatieven die op zo’n grote schaal elektriciteit kunnen produceren. En het risico dat je de CO2-uitstoot niet op tijd naar nul krijgt, is zonder kernenergie veel groter.

»Er zijn wel projecten waarbij men energie probeert te halen uit verschillen tussen zout en zoet water, de zogenaamde blauwe energie, of uit getijden, rivierstromen of algengroei, maar die stellen niet veel voor.»

HUMO Gelooft u in kernfusie, die al lang wordt aangekondigd als een heilige energiegraal? Recent juichten onderzoekers nog over een belangrijke doorbraak.

KLOOSTERMAN «Van collega’s die ermee bezig zijn, begrijp ik dat kernfusie pas ver na 2050 op grote schaal kan worden toegepast. Het ITER-project in Frankrijk hoopt in 2035 voor het eerst energie uit kernfusie te produceren. Het opschalen zal echter nog jaren in beslag nemen. Om de klimaatdoelstellingen te halen hebben we er dus niks aan.»

HUMO Kernenergie heeft lang in het verdomhoekje gezeten, maar dat lijkt de laatste jaren veranderd te zijn. Hebt u zelf ook die indruk?

KLOOSTERMAN «Zeker. De Nederlandse regering wil nu onderzoeken of er twee nieuwe kerncentrales moeten komen. Er is ook gepleit voor de levensduurverlenging van Borssele, want bestaande kerncentrales langer openhouden is de allergoedkoopste oplossing om de komende tien tot twintig jaar CO2-vrije energie te produceren.»

HUMO Het valt wel op hoeveel misverstanden er nog altijd bestaan over kernenergie. En hoeveel nonsens erover wordt verkocht, ook door mensen die beter zouden moeten weten.

KLOOSTERMAN «Dat is waar. Dat geldt overigens niet alleen voor tegenstanders van kernenergie, ook voorstanders kunnen er soms wat van (lachje). Kernenergie maakt vooral emoties los. Heb je eenmaal een standpunt ingenomen, dan is het heel moeilijk om daarvan af te stappen. Daarom verandert de acceptatie ook zo traag. Maar ik zie het keren. Jonge mensen hebben helemaal geen probleem met kernenergie, lijkt het wel. Ik hoop in ieder geval dat men er rationeler naar gaat kijken, want die emoties blokkeren alles.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234