Lessen uit corona Beeld HUMO
Lessen uit coronaBeeld HUMO

Geert Noels, Jeroen Olyslaegers, Alicja Gescinka, Marc Noppen

‘De normale tijden zijn afgelopen, zo simpel is het’

Toen een onbekend virus ons in februari 2020 plots in een houdgreep nam, kon vrijwel niemand de eindeloze worsteling voorspellen die daarop zou volgen. Noodgedwongen hertekenden we twee jaar lang leven en werk. Nu een (relatief) coronavrije lente en zomer lonken, vroeg Humo een veelkoppig panel wat die tijd hun heeft geleerd – over zichzelf, hun medemensen en de wereld.

Marc Van SpringelVincent Van Peer en Joris Bellwinkel

Jeroen Olyslaegers: ‘De nood aan troost’

null Beeld Johan Jacobs
Beeld Johan Jacobs

JEROEN OLYSLAEGERS (schrijver) «Het politieke discours, dat zich tegenwoordig op Facebook afspeelt – en redelijk wat op mijn eigen Facebook-pagina – was de afgelopen twee jaar buitengewoon fascinerend. En geladen. Als ik een discussie probeerde te voeren over onderwerpen zoals vrijheid of burgerplicht, merkte ik aan de reacties meteen dat er toch een soort gedeeld trauma onder de mensen hangt, en een grote gevoeligheid.»

HUMO Dat discours werd zo heftig dat je je een tijdje afzijdig hebt gehouden.

OLYSLAEGERS «Dat was op het moment dat extreemrechts de coronabetoging van 23 november kaapte. Toen maakte een gevoel van machteloosheid zich van mij meester. Als ervaren Facebook-gebruiker weet ik: het is moeilijk om nog te communiceren als je je oprecht, fundamenteel machteloos voelt.

»Niet alleen op het internet was het heftig, hè. Ik zal lang niet de enige zijn die met vrienden discussieerde en plots mijn oren niet kon geloven, toch?»

HUMO Mijn vrienden zaten op dezelfde lijn: ik ken amper antivaxers.

OLYSLAEGERS «Ha, in mijn vriendenkring is het fiftyfifty. Het onderwerp wordt ofwel gemeden, ofwel staat het garant voor gierende discussies. Dat is confronterend. En verscheurend. En verwarrend. Onvermijdelijk begin je na te denken of bepaalde mensen nog wel vrienden van je zijn.

»Tegelijk vraag ik me af: zal dit blijven duren? Dra zullen we naar code geel gaan, wat maakt dat de maatregelen waartegen zoveel mensen geprotesteerd hebben, zoals het Covid Safe Ticket, tijdelijk op de schop zullen gaan. Zelf denk ik eerlijk gezegd dat over een paar maanden geen kat nog over vrijheid zal willen discussiëren. Iedereen zal het willen vergeten. Er komt een schitterende lente en een geweldige zomer aan, waaraan ook ik me graag zal overgeven. Het lijkt me zelfs aangewezen om dat te doen! We hebben van alles en nog wat meegemaakt en we hebben troost nodig.

»Maar toch. Verder kijkend heb ik het gevoel dat we nog lang de gevolgen zullen dragen van wat er de afgelopen twee jaar is gebeurd. We gaan het proberen te verdringen – of verdrinken, dat kan ook – maar er staat ons nog een gepeperde rekening te wachten. De normale tijden zijn afgelopen, zo simpel is het.» (vvp)

Alicja Gescinska: ‘Weg, naïviteit’

null Beeld Carmen De Vos
Beeld Carmen De Vos

ALICJA GESCINKA (filosoof) «Voor schrijvers die aan een boek bezig waren was de eerste lockdown een zegen, omdat ze rustig konden doorschrijven. Voor wie een boek aan de wereld wilde presenteren was hij een vloek. Ik behoorde tot de tweede groep: mijn boek ‘Kinderen van Apate: over leugens en waarachtigheid’ was net verschenen, het voorjaar van 2020 stond volgepland met optredens. Ik hoopte dat ik daarmee ook genoeg zou verdienen om aan mijn volgende project te kunnen beginnen. Die hele planning stortte natuurlijk als een kaartenhuis in elkaar.

»Het was een zware periode. Nieuwe plannen werden telkens weer afgeblazen door corona. In het begin heb ik vooral veel getuinierd – hup, de buitenlucht in – en daarna heb ik een dichtbundel en een theaterstuk geschreven: in financieel opzicht natuurlijk twee totaal onbegrijpelijke beslissingen (lacht)

HUMO Wat is u als filosofe het meest opgevallen tijdens de pandemie?

GESCINSKA «De tweedeling tussen ‘boze antivaxers’ en ‘beleidsknuffelaars die zich braaf laten volspuiten’. De maatschappij kent zoveel kleuren, maar we maken liever karikaturen dan naar elkaar te luisteren. Zelfs binnen huwelijken en families is vaak geen gesprek mogelijk en leiden uiteenlopende meningen direct tot een afkeer van elkaar.

»Vorige week zat ik in ‘De afspraak’ om over de zogenoemde vrijheidskonvooien te praten. Na afloop trof ik in mijn mailbox en op Twitter een hoop harde commentaren aan. Iemand riep zelfs op om een gang rape te organiseren... Allemaal mensen die mij direct in een hokje hadden geduwd, die dachten te weten wat ik van de farmaceutische industrie vind en hoe ik tegen vaccinatie aankijk, terwijl ik daar geen woord over had gezegd.»

HUMO Komt dat nog goed?

GESCINSKA «Polarisatie zal er altijd zijn, maar zodra het virus endemisch wordt en de coronapaspoorten worden afgeschaft, zullen die twee groepen elkaar weer vinden. Over een paar jaar zullen we echt niet meer weten wie in 2022 al dan niet gevaccineerd was. Tenminste, tot het volgende virus komt (lacht).

»Ik hoop dat de pandemie de naïviteit wat heeft weggenomen die we ook zien bij de klimaatproblematiek. Dat schouderophalende ‘O, zover zal het wel niet komen’. Want het kan dus wél zover komen. Van de ene dag op de andere kan het gebeuren dat vliegtuigen aan de grond blijven, scholen dichtgaan en we ruziemaken over een rol wc-papier. Zo precair is het.» (jb)

Marc Noppen: ‘Voortschrijdend inzicht’

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

MARC NOPPEN (CEO UZ Brussel) «Dat het is gelukt om een organisatie van vierduizend mensen mee te krijgen in een soort avontuur – in het begin wisten we niet wat er aan het gebeuren was – en achter één doel te scharen, stemt me hoopvol. Ik spreek nu voor mijn eigen ziekenhuis, maar ik denk dat ik hetzelfde mag zeggen voor veel andere ziekenhuizen en de eerstelijnszones, de huisartsen.

»Voortschrijdend inzicht is een cruciaal concept gebleken. Als je met iets nieuws geconfronteerd wordt, moet je snel beslissingen kunnen nemen. Dat je dan fouten maakt, is niet erg, zolang je er maar uit leert. Dat we dankzij internationale samenwerking in korte tijd enorm veel hebben geleerd over het virus en over hoe je een pandemie kunt beheersen, stemt me positief.»

HUMO Zijn er ook nog dingen die u somber stemmen?

NOPPEN «Onze vele overheden zijn blijven vasthouden aan hun traditionele overlegmodel. Daardoor hebben we veel tijd verloren. Dat is een belangrijke les, want we zullen dit nóg meemaken.

»De wetenschap en de conclusies die beleidsmakers daaruit trokken, spoorden ook niet altijd. Als wetenschapper en medicus begreep ik sommige politieke keuzes niet. Vaak ging het om compromissen, wéér een gevolg van onze ingewikkelde overleg- en organisatiestructuur. Ook daarover zullen we toch eens grondig moeten nadenken.» (mvs)

Geert Noels: ‘Bangmakerij’

null Beeld Gregory Van Gansen / Photo News
Beeld Gregory Van Gansen / Photo News

GEERT NOELS (CEO Econopolis) «De angstgolven die het beleid over iedereen heen heeft gestuurd, vond ik soms erger dan de coronagolven zelf. De meerderheid van de bevolking heeft zich echt goed aan de maatregelen gehouden, en toch werden we voortdurend bang gemaakt. Ik vond dat verontrustend.»

HUMO Het zit diep, blijkbaar.

NOELS «Midden december werd in de kranten voorspeld dat we rond deze periode een complete instorting van het land zouden zien door de omikronvariant, de diensten intensieve zorg zouden overvol raken en de economie zou volledig kraken. Het tegenovergestelde is waar: we kunnen nu uitkijken naar het begin van het einde van de coronacrisis. Ook de media mogen zich de vraag stellen: wat kunnen we hieruit leren? Je zag ze worstelen met hun rol, de voorbije twee jaar, maar meer zelfreflectie was welkom geweest. De stroom van angstberichten heeft mensen in een depressie gestort.»

HUMO Hebt u ook positieve ontwikkelingen gezien?

NOELS «Ja. Zeker op het gebied van werk heeft iedereen zich in korte tijd moeten heruitvinden. Veel mensen hebben een betere work-life balance aan de pandemie overgehouden. Terwijl vroeger een auto levensnoodzakelijk was, is een stabiele wifiverbinding nu de allerhoogste prioriteit. Wij hebben ons kantoor heringericht met speciale zaaltjes voor digitale vergaderingen. Je merkt dat zulke ontwikkelingen blijvertjes zijn: als iets digitaal kan, waarom niet?»

HUMO En op persoonlijk vlak?

NOELS «Ik heb gemerkt hoe essentieel echt contact voor me is. Ik kan niet uitsluitend digitaal leven – ik vind dat een leeg bestaan. Op die onlinevergaderingen zit je vaak met zoombies: mensen die wel naar het scherm kijken maar tegelijk mails of nieuwssites aan het lezen zijn. Als je van ’s ochtends tot ’s avonds zulke meetings hebt, ga je snakken naar een goede koffiebabbel.

»Ik heb al veel digitale presentaties gegeven waarbij ik dacht: ik mis de ogen van mensen in de zaal, hun reacties, hun vragen. Ook digitaal kun je goed informatie overbrengen en een spreadsheet tonen, maar je mist ook veel. Als je elkaar écht wilt begrijpen, is fysiek contact onontbeerlijk.» (jb)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234