'De ondergang van de islamitische wereld': Hamed Abdel-Samad

Hamed Abdel-Samad (38) is Egyptenaar, maar woont al ruim vijftien jaar in Duitsland. Hij is politicoloog, columnist en een veelgevraagde gast in debatprogramma's.

Hij maakte een serie documentaires over een dertigduizend kilometer lange autoreis die hij samen met een Duitse Jood door Duitsland maakte. De regering in Berlijn consulteerde hem als expert voor een grote conferentie over de islam. Hij schreef over dat thema ook twee boeken, waarvan in Duitsland tienduizenden exemplaren werden verkocht. Het leverde hem een fatwa op in zijn geboorteland. Zijn jongste boek, 'De ondergang van de islamitische wereld. Een prognose' (Uitgeverij Contact), is sinds een week ook in het Nederlands te koop.

Enkele quotes

Hamed Abdel-Samad «Een paar maanden voor de revoltes was ik door verschillende Arabische landen gereisd om een soort stand van zaken op te maken. Het was om moedeloos van te worden: de politieke structuren, het onderwijs, de economie, het was één grote puinhoop. Het deed pijn om een boek te schrijven met zo'n vernietigende analyse van mijn geboorteregio, maar ik wilde laten zien wat er echt gaande is.»


HUMO En zie: een paar maanden nadat uw boek verschenen was, brak de Arabische lente uit!
Abdel-Samad (lacht) «Ja, wat een toeval. Overigens, die Arabische lente is een typisch westers etiket, want voor Arabieren was het winter.

»Wat er in Tunesië en Egypte gebeurd is, was een kleine maar noodzakelijke eerste stap: weg met de dictators, in álle Arabische landen. Dat is het begin. Pas daarna kun je democratische instellingen opbouwen, en een onderwijssysteem dat gebaseerd is op wetenschap en feiten, in plaats van op zelfverheerlijking en geschiedvervalsing.

»In mijn ogen heeft de islamitische wereld nog één kans: een eigen Verlichting, zoals het Westen heeft meegemaakt in de achttiende eeuw. Maar dat zal aartsmoeilijk zijn, en het zal niet overal zonder bloedvergieten verlopen: in landen als Libië en Jemen loert de burgeroorlog. De islamitische wereld zal moeten kiezen: change or collapse, veranderen of ten onder gaan.»



HUMO In uw boek noemt u Facebook de grootste ketter.
Abdel-Samad «Er is niet alleen Facebook: jonge Egyptenaren bekijken ook nieuws en filmpjes op YouTube. En ik zie ze chatten met jonge Amerikanen en Europeanen. Ze stellen heel directe vragen. Hoe zit jullie democratie in elkaar? Hoe kon een zwarte Amerikaan president van de VS worden? Waarom kan dat bij ons niet? Dat venster op de wereld krijgt geen enkele dictator nog dicht.

»Mijn generatie had dat venster niet. Wij waren de generatie van Mohammed Atta en zijn kompanen die de WTC-torens bombardeerden. Onze hearts and minds waren gekaapt door de conservatieve islam, door de imams, door het slechte onderwijs. Bij deze generatie lukt dat niet meer.

»Kijk, ik was tijdens de revolutie op het Tahrirplein. Ik zag hoe een jonge student in elkaar werd geslagen door de politie en afgevoerd naar een cel. Een paar dagen later liep hij weer op het plein rond. Ik vroeg hem: 'Voor wie ga je stemmen bij de komende verkiezingen?' Zijn antwoord: 'Vraag me niet voor wie maar voor wát ik ga stemmen.' Dat vat het mooi samen. Uiteraard heb je politici nodig, en die zijn er ook wel, maar ze zullen beoordeeld worden op hun daden, niet op hun mooie woorden of hun citaten uit de Koran.»



HUMO Is die jonge generatie klaar voor de Verlichting waar u voor pleit?
Abdel-Samad «Hebt u de jongeren op het Tahrirplein een door mullahs gerunde staat horen eisen? Hebt u massademonstraties gezien voor de invoering van de sharia? Jongeren willen rechten en vrijheden. Dát is hun drijfveer. Vergeet niet dat ze zijn opgegroeid met het internet. Dat is pas ketterij! (lacht)

»Wat je weinig hoorde in de berichtgeving, is dat de Egyptische revolte ook getuigde van een kloof tussen de generaties. De clash der beschavingen waar Samuel Huntington over schreef, speelt zich niet af tussen de islam en het Westen, maar binnen de islamitische wereld zelf. De traditionele gezinsstructuur verbrokkelt, niet iedereen wil nog leven volgens de letter van de Koran, vrouwen komen steeds nadrukkelijker op voor gelijke rechten. Vrouwen speelden een belangrijke rol op het Tahrirplein, ook al waren er nadien zeer trieste incidenten met geweld en verkrachtingen. Meisjes die op het plein hadden geprotesteerd, werden door hun familie gedwongen om hun maagdelijkheid te laten testen. Die vrouwenstrijd is allesbehalve gestreden, maar hij is tenminste keihard bezig, en het moet een prioriteit zijn. Je kunt geen hele samenleving in beweging krijgen als de helft van de bevolking niet over zijn eigen lijf en leden kan beslissen.»



HUMO Laten we het eens over uw eigen parcours hebben, want dat is zeer bewogen: van diepgelovige moslim tot 'afvallige'.
Abdel-Samad «Ik zei het al: ik ben de zoon van een soennitische imam, ik was dus doordrongen van de islam. Toen ik aan de universiteit van Caïro Frans en Engels ging studeren, heb ik me afgezet tegen thuis, tegen mijn vader, tegen het geloof. Heel klassiek eigenlijk. Geleidelijk aan begon ik extremer te denken.»


Het volledige artikel leest u in Humo 3694 van dinsdag 21 juni 2011.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234