null Beeld

De openbaring van Joanna Newsom, goddelijke mix tussen Björk en Kate Bush

Joanna Newsom klinkt als een goddelijke mix tussen Björk en Kate Bush en ziet eruit als een hippiefee. Haar nieuwe plaat ‘Divers’, de tweede die ze met Steve Albini opnam, is bovendien alweer een indrukwekkend geval.

Frederick Vandromme

'Ik ben een kalf, maar ik weet het tenminste'

HUMO ‘Divers’ komt met een handleiding, die in het Engels zo klinkt: ‘Equalise your today ears for the new world that is ‘Divers’.’ Kun je me vertellen wat ‘today ears’ zijn en hoe ik ze kan vermijden?

Joanna Newsom (lacht) «De schrijver van de perstekst bedoelt, veronderstel ik, dat ‘Divers’ anders klinkt dan om het even wat eraan voorafging. En daarnaast is het ook een woordspeling op de titel van de plaat. Wie gaat diepzeeduiken, moet de druk in zijn oren aanpassen aan de diepte – in dit geval: de diepte van deze plaat.

»Hoor mij... Ik haat dit soort blabla-uitleg. Straks zeg ik nog onzin als: ‘Deze plaat is één groot bad waarin je je moet onderdompelen.’ (lacht)»

HUMO We spreken elkaar op de dag dat de verschrikkelijke foto van de kleine Alan Kurdi de wereld rondgaat. ‘Divers’ is een prachtig kleinood, maar wie het nieuws volgt, zou kunnen zeggen dat prachtige kleinoden volstrekt nutteloos zijn. Het is een oude, onzinnige discussie, maar: stel jij je soms die vragen?

Newsom «Ik snap perfect wat je bedoelt. Ik vraag me voortdurend af waarom ik doe wat ik doe, het is zelfs één van de thema’s op deze plaat.

»De vraag die je stelt, is eigenlijk deze: wat maakt iets de moeite waard? Is het omdat het door latere generaties herinnerd zal worden? En als iets voorgoed vergeten wordt, is het dan intrinsiek minderwaardig? Dat lijkt me niet, want de geschiedschrijving is nooit logisch en rechtvaardig geweest – daarvoor spelen er te veel factoren mee. Als je dus de parameter ‘tijd’ wegneemt, heeft elke handeling volgens mij evenveel waarde. Een boosaardige daad is dan voor altijd boosaardig, en iets dat mooi is, zal die schoonheid altijd in zich blijven dragen.

»Dat is wellicht te vaag om te dienen als antwoord op je vraag, maar het is wel de manier waarop ik het voor mezelf uitleg.»

HUMO Zie je jezelf eerst als een artiest of eerst als een entertainer?

Newsom «God, als geen van beide. Als ik op een lange vlucht naast een onverbiddelijke babbelaar zit, en die vraagt me terloops wat mijn job is, zal ik altijd antwoorden: ‘Harpiste.’ Met de rest heeft hij geen zaken.»

HUMO Eén van je nieuwe songs heet ‘Waltz of the 101st Lightborne’. Ik ging ervan uit dat dat een berucht legerregiment was, tot ik ‘101st Lightborne’ googelde: 80 procent van de links stuurde me naar een zich zo noemende groep Xbox-fans. Ben je een gamer?

Newsom «Nee... Xbox, zeg je? (lachje) Dat is dan compleet toeval. Ik weet niet goed wat ik moet zeggen...»

HUMO Zit die banale link je dwars? Ik las ooit een interview waarin E van Eels toegaf dat hij de meeste songs van ‘Electro-Shock Blues’ geschreven had tijdens het kakken. Mogelijk ging ik die nummers daardoor één dag lang anders beluisteren, maar ik vond ze niet minder goed.

Newsom «Het wordt alleen vervelend als dat soort dingen de luisteraars een verkeerde richting uitstuurt, als het de interpretatiemogelijkheden beperkt, en daardoor ook het genot. Ik heb mezelf op die manier al te vaak gesaboteerd. Over één oude song, ‘Sadie’, vertelde ik in een radioprogramma dat het over de dood van mijn hond gaat (kreunt). Dat is geen leugen, maar het gaat over zo veel méér dan dat.»

HUMO En dan?

Newsom «Ik herinnerde me tijdens het schrijven hoe Sadie me vaak dennenappels kwam brengen, en hoe ik het soms te druk had om met haar te spelen. Na haar dood voelde ik me schuldig en wenste ik dat ik haar tot het einde der tijden een dennenappel kon toegooien. Dat deed me vervolgens denken aan een vriend met wie ik toen net een iets te lang aanslepende, oppervlakkige ruzie had. Ik besefte dat kleinzielige, niet-fundamentele ruzies met mensen die je liefhebt alleen gerechtvaardigd zijn in een wereld waarin geen van beiden ooit zal sterven. Het besef van sterfelijkheid relativeert alles.

»Het gaat nog iets dieper dan dat, en qua betekenislagen is het één van de songs waar ik het meeste trots op ben. Misschien ligt het daarom zo gevoelig.»

HUMO Bedoel je dit soort dingen als je op ‘Divers’ zingt ‘I’m ashamed of half the things I say’?

undefined

Newsom «Bijvoorbeeld. Tijdens de gemiddelde perstournee maak ik vijf nachten mee waarin ik halverwege met een schok wakker schiet en denk: ‘Wat heb ik gedaan?! Waarom heb ik dat in godsnaam gezégd?’ Voortdurend beledig ik andere mensen onbedoeld, zeg ik domme dingen waar ik spijt van heb.

null Beeld

»Het voordeel is: ik ben een kalf, maar ik weet het tenminste.»

HUMO Wie net muziek begint te maken, heeft voortdurend ‘firsts’: het eerste optreden, de eerste samenwerking met een professionele producer, de eerste writer’s block. Wat was je meest recente first?

Newsom «Op deze plaat had ik er opmerkelijk veel. Er staan een paar instrumenten die ik nog niet eerder had bespeeld, bijvoorbeeld: de mellotron, de marxofoon, de klavichord, de celesta... Allemaal keyboardinstrumenten, maar ze vergen een andere manier van spelen dan wat ik al kende: ik heb met elk van die instrumenten dus eerst vele uren doorgemaakt vóór ik toekwam aan de vijf seconden die uiteindelijk op plaat zijn beland.

»Dit is ook de eerste plaat waarop ik officieel heb meegewerkt aan het mixen en masteren. Vroeger had ik geen idee wat je in die fase van het opnameproces moest doen om iets te laten klinken zoals het klinkt. Ik zag dat deel van de studio als een donkere, magische grot, een plaats waar ik niets te zoeken had en alleen maar verloren kon lopen.»

HUMO Wie heeft je de zaklamp aangereikt?

Newsom «Ikzelf. Ik ben tot de vaststelling gekomen dat een goed geluid geen objectief gegeven is. De perfecte drumopname bijvoorbeeld: bestaat niet. Altijd hangt het af van iemands smaak. Toen dacht ik: ‘Wacht eens even: ik heb óók een smaak, waarom zou die geen waarde hebben? Ik mag zelf een mening hebben over hoe mijn eigen plaat zal klinken.’

»Het heeft wel lang geduurd voor het op ‘Divers’ goed zat. Ik luisterde vijf, zes keer naar een nummer, maakte notities en nam er vervolgens een paar dagen afstand van. En daarna opnieuw. Opnieuw. En nog eens. Het mixen heeft zes maanden gekost, doorgaans volstaan twee weken. Ik heb de plaat ook elf keer gemasterd. De mensen in de studio werden gek, maar ik ben blij met het resultaat.»

HUMO Hoe vermijd je dat je, als je een erg emotionele song live speelt, zelf te hard geraakt wordt?

Newsom «De piano- en harppartijen voor mijn songs zijn nogal moeilijk om te spelen, dat zorgt er tijdens een optreden voor dat ik gefocust blijf. Als ik me te veel door mijn emoties laat meeslepen, speel ik gegarandeerd vals. Emoties zijn simpelweg geen optie.»

HUMO Noem eens een misverstand over jou dat je graag zou uitroeien.

Newsom «Dat ik moeilijke en rare muziek maak. Ik bedoel: dat ik het bewúst moeilijk maak.

»Vroeger kwam het vaker voor dan nu, maar af en toe komt er een jongen op me afgestapt met de boodschap: ‘Mijn vriendin vindt je nieuwste plaat fantastisch, maar ik haat ze hartgrondig.’ Doorgaans klinkt zo iemand erg opgetogen me dit te kunnen melden, en trots, omdat ze denken dat die tweedeling mijn bedoeling is. De perceptie bestaat dat ik de conventionele definitie van schoonheid wil ondermijnen, dat ik mijn tijd op esthetisch vlak vooruit wil zijn, dat controverse een doel is. Dat ik, kortom, denk: ‘Als iemand een hekel heeft aan mijn muziek, is dat alleen maar een teken dat ik goed bezig ben.’ Dat klopt niet. Als je mij zegt dat je mijn muziek kut vindt, ben ik niet in mijn nopjes – dan ben ik verdrietig.»


Bekijk de officiële video voor 'Sapokanikan':

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234