HyperFocal: 0 Beeld Nino Munoz/CPi Syndication
HyperFocal: 0Beeld Nino Munoz/CPi Syndication

Vijftig tinten wijsE.L. James

‘De opmars van de preutsheid en de politieke correctheid is verschrikkelijk’

De Britse bestsellerauteur E.L. James (58) vergaarde een fortuin met haar ‘Vijftig tinten’-reeks. En hoezeer critici ook hun best doen om haar werk af te branden, toch schrijft ze zich telkens weer naar een nieuwe climax. In ‘Vrij’ neemt ze afscheid van Christian en Anastasia, het op zweepjes beluste koppel dat haar wereldfaam bezorgde. ‘Sommige vrouwen zeggen me: ‘Jij hebt mijn huwelijk gered’, anderen zeggen: ‘Door jou heb ik mijn man verlaten.’

In haar fantasieën is E.L. James, ook wel bekend als Erika Leonard, creatiever dan in de onderwerpen van haar boeken: haar nieuwe boek ‘Vrij’ draait net als de vijf voorgangers om de heftige seksuele escapades van miljardair Christian Grey en de onderdanige studente Anastasia. Achthonderd bladzijden seksuele strafbeurten, pulserende ledematen en orgasmes als vulkaanuitbarstingen – een slutty summer, iemand?

Vanwege de pandemie geeft ze haar interviews via Zoom vanuit haar huis in Ealing, Londen. Daar woont ze in een statig jarendertigpand dat ze volgens de tabloids in 2012 voor 4 miljoen euro kocht met de opbrengst van ‘Vijftig tinten grijs’, haar eerste bestseller. Ze deelt de stadsvilla met schrijver en echtgenoot Niall Leonard – de strengste criticus van haar seksscènes – met wie ze 34 jaar getrouwd is, en met haar oudste zoon (26).

E.L. JAMES «Hij voelde zich door corona zo eenzaam dat we hem gevraagd hebben weer bij ons te komen. De jongste van 24 kan er beter tegen.»

– Hoe hebt u het afgelopen anderhalf jaar beleefd?

JAMES «Ik heb mezelf opnieuw moeten uitvinden. De laatste tien jaar zat ik elke twee weken in het vliegtuig op weg naar weer een ander hotel. Interviews, promotie, feestjes, gesprekken met zakenpartners, bezoeken aan filmsets. Het was fijn om daar een tijd verplicht afstand van te doen. Maar omdat ik geen hobby’s heb, werd het op een gegeven moment ook saai als de hel. Ik heb een beetje verstand gekregen van tuinieren. Sterker: ik heb nog nooit zo lang naar gras en bloemen gekeken. Lovely. En ik heb ongelooflijk veel tv-series gebinged. ‘Stranger Things’, ‘Game of Thrones’ en ‘Homeland’. Bij seizoen vier kwam ik er halverwege pas achter dat ik het allemaal al eerder had gezien. Erg. Nu ja, ik ben toch maar blijven kijken.»

Naast zoon en man heeft ze nog een huisgenoot. Ze wijst naar de witte West Highland White Terrier die achter haar bureaustoel door het beeld scharrelt, op zoek naar zijn mand.

JAMES «Hij is 15,5 jaar. En hij is een beetje doof, blind en helaas ook incontinent. Daarom stinkt het soms in mijn werkkamer.»

In die ruimte transformeerde de schrijfster van hobbykrabbelaar die voorzichtig online wat zweterige fantasieën postte in een schrijvende multimiljonair die gespecialiseerd is in kinky reeksen met eigen films en een lijn seksspeeltjes. Ze zette sm op de kaart en vijzelde de omzet van seksshops op. De bijbehorende statistieken zijn even opwindend: 150 miljoen verkochte boeken, vertalingen in vijftig landen en een miljard dollar aan opbrengst bij de bioscoopkassa’s voor de drie films met Dakota Johnson en Jamie Dornan.

Maar ze oogstte ook forse kritiek. Hordes recensenten, onder wie Salman Rushdie, bestempelden haar stijl en taalgebruik als zwaar onder de maat en putten zich uit in superlatieven hoe ultiem slecht ze E.L. James’ werk inhoudelijk vonden. En ze kreeg ervan langs omdat ze vrouwen vooral als onderdanige wezens portretteerde, waardoor ze de klok decennia zou terugdraaien.

– Hoe kijk je naar die kritiek, ook in het licht van MeToo dat de laatste jaren zo’n impact had?

JAMES (windt zich op) «Fuck that! Ik vind de MeToo-beweging net als gelijkheid en emancipatie ontzettend belangrijk. Iedereen moet evenveel kansen krijgen om zich te ontplooien en te uiten. Maar waarom mag ik mij dan niet uiten? De opmars van preutsheid en politieke correctheid groeit met de dag. Verschrikkelijk, die gedachtepolitie. Net als vrouwen die elkaar de maat nemen, een afschuwelijk verschijnsel van deze tijd. Het gaat in tegen de feministische zaak die ook staat voor solidariteit en vrijheid van meningsuiting. De ‘Vijftig tinten’-boeken zijn fantasieën, geschreven door een vrouw, voor vrouwen. Het is fictie, mensen! Met niet bestaande personen in een niet bestaande verhouding in niet bestaande huizen in de hoofdrol. Er zijn toch veel meer belangrijke dingen in de wereld om je druk over te maken? Maar nee, sommigen gaan er met gestrekt been in. Ik ga mijn verhalen over Christian en Ana echt niet voor hen aanpassen. Hun relatie en alles wat daarbij komt kijken, is juist wat miljoenen vrouwen over de hele wereld aansprak tien jaar geleden. Daar blijf ik trouw aan.»

– Hoe is ‘Vrij’ tot stand gekomen? U begon eraan eind 2019, toen een ‘gezondheidscrisis’ roet in het eten gooide.

JAMES «Ik praat liever niet over dat voorval, het bleek achteraf mee te vallen. Maar door de paniek die me overviel, kon ik een paar maanden geen letter op papier krijgen. Daarna kwam corona, wat gek genoeg voor mij een sein was om niet langer met mezelf bezig te zijn, maar juist naar buiten te kijken. Ik kon het verhaal ‘Vrij’ opschrijven, het verhaal van ‘Vijftig tinten vrij’ verteld door Christian Grey. Best ingewikkeld. Want de zes boeken vallen in elkaar als een legpuzzel, omdat dezelfde gebeurtenissen vanuit verschillende perspectieven worden verteld. De tijdlijn van ontmoetingen, reizen, gedachten en ontwikkelingen binnen de relatie moeten kloppen. Want er zijn vrouwen die me mailen: in ‘Vijftig tinten grijs’ stond dit en dat klopt niet met wat je er in ‘Donkerder’ over vertelt. Geloof me: er zijn ontzettend veel van die close readers. Dat zorgde bij mij wel voor druk, want ik wil hen niet teleurstellen. Maar het is me gelukt. Ik ken Christian en Ana na al die tijd natuurlijk door en door. Ze zitten tien jaar onafgebroken in mijn hoofd en zullen dat nog wel even blijven doen.»

– Hoe voelt zo’n afscheid dan?

JAMES «Ik ben blij en opgelucht: I did it! Ik heb Christian en Ana op een mooie manier achtergelaten. De coronaregels zijn in Engeland versoepeld en ik ga lunchen met een glas wijn op het terras met mijn uitgever en vriendinnen om het te vieren. Ik kan mezelf weer opladen. Ik heb zin om vakantie te vieren. Met een cocktail ergens aan de rand van het zwembad te zitten. En ik heb alweer een idee voor een nieuw project. Helaas mag ik daar nog niets over vertellen. Grappig is dat ik nu al weet dat het nooit zo succesvol zal worden als de ‘Vijftig tinten’-reeks, en dat vind ik helemaal niet erg.

»Tegelijkertijd is het afscheid ook verdrietig en het doet pijn. Christian en Ana hebben mij zoveel gegeven. Mijn leven is veranderd. Ik heb meer dan één huis bijvoorbeeld (behalve in Londen heeft ze in de Hollywood Hills een onderkomen van 7 miljoen euro, met infinity pool en inloopwijnkast, red.). Ik hoef me financieel geen zorgen te maken. Een bitterzoete bonus: mijn moeder heeft de ziekte van Alzheimer en ik kan me veroorloven dat ze dag en nacht de beste zorg krijgt. Verder vind ik het fantastisch om te zien dat ik vrouwen aan het lezen heb gekregen die nog nooit een boek hadden opengeslagen. Er zijn ook vrouwen die door ‘Vijftig tinten’ zelf zijn gaan schrijven. Daar ben ik trots op. Er zijn vrouwen die tot op de dag van vandaag naar me toekomen en zeggen: je hebt mijn huwelijk gered. Of: door jou ben ik anders en vrijer naar seks gaan kijken. Maar ik krijg ook te horen: door jou heb ik mijn man verlaten. Dan moet ik echt wel even slikken en denk ik: o jee, ben ik daar verantwoordelijk voor? Het is ongelooflijk wat ‘Vijftig tinten’ heeft teweeggebracht.»

E.L. James, ‘Vrij’, Prometheus

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234