De ouwe rocker in Ricky Gervais: 'David Brent: Life on the Road'

We hebben afgesproken bij een fotostudio en ik ben een kwartier te vroeg, maar Ricky Gervais (55) is al klaar. ‘Mensen die veel tijd nodig hebben voor foto’s, zijn mensen die om hun uiterlijk geven. Dat heb ik op mijn 28ste al opgegeven.’ Een heel verschil met het personage David Brent, dat in de film ‘David Brent: Life on the Road’ het kantoorleven voor een zangcarrière probeert te ruilen en zich daarvoor in een krappe jeans met gaten wurmt. ‘Iederéén doet weleens te hard zijn best.’

'Beroemd zijn, dat is zeuren dat je miljoenen krijgt om te doen wat je anders óók het liefst zou doen'

Al houdt zijn uiterlijk Gervais blijkbaar toch bezig, want hij verontschuldigt zich meteen voor zijn jasje: ‘Ik had een leuke sweater moeten aantrekken.’ Wat is er mis met dat jasje? ‘Zo zie ik eruit alsof ik hier niet wil zijn. Dat soort dingen stoort me. Dan zit ik met een vriend op café en zeg ik: ‘Doe die jas uit, het lijkt alsof de avond al voorbij is, doe nou die jas uit!’’

Gervais is hier om zijn nieuwste film te promoten, ‘David Brent: Life on the Road’. Hij zal er nog een jaar of meer zoet mee zijn, zegt hij: eerst in Groot-Brittannië, dan de VS, Canada, Mexico, Zuid-Amerika en de rest van de wereld, en daarna hopelijk een rondje prijzen ophalen. ‘Als je een film of een plaat uitbrengt, is dat als een olietanker: het duurt lang voor de hele zwik tot stilstand komt. Jij ziet het op je tv verschijnen en dan is het weer weg, maar voor mij neemt het twee jaar ervoor en twee jaar erna in beslag.’

‘The Office’ is in meer dan negentig landen te zien geweest, en dan zijn er nog de plaatselijke remakes.

Ricky Gervais «Toch mag je er niet van uitgaan dat iedereen je reeks van vijftien jaar geleden heeft gezien. De meeste mensen kijken níét naar de meeste dingen. Er leven 7 miljard mensen op deze planeet: zelfs als 100 miljoen mensen het hebben gezien, is dat nog maar een heel klein percentage. Je moet het ze dus echt onder de neus schuiven.»

Is de nieuwe film al die publiciteit waard? In de Britse Sunday Times werd hij beschreven als ‘90 lege, teleurstellende, bizarre minuten vol grapjes over gehandicapten en zelfpijperij’. De premisse is dat Brent uit ‘The Office’ nóg lager is gezakt en nu de kost verdient als vertegenwoordiger voor een tamponfabrikant (‘One size fits all – dat had je gedacht!’). Hij besluit al zijn spaargeld in te zetten op één laatste uitspatting: zichzelf tot rockster bombarderen. Hij boekt een paar goeie muzikanten en een tourbus, vindt een paar zalen waar hij terechtkan (allemaal rond het mistroostige Slough, waar ook de reeks zich afspeelde) en gaat de hort op. De film bevat enkele leuke grappen en zelfs een paar goeie songs, maar niet genoeg om anderhalf uur te vullen. En dan heb je het totaal neppe happy end waarbij de muzikanten, die zich aanvankelijk nog per uur lieten betalen om zelfs maar iets te gaan drinken met Brent, plots allemaal tot het besef komen dat ze hem tóch bewonderen en dat hij een geweldige kerel is. Waarom? Hun ommezwaai wordt totaal niet gemotiveerd – de personages zijn nauwelijks ingevuld – maar iemand heeft Gervais duidelijk verteld dat je een feelgoodeinde nodig hebt zodat het publiek opgewekt naar huis kan.

Omdat ik maar beter met een complimentje kan beginnen, zeg ik:

– De songs zijn best te pruimen, vooral die over de Native Americans.

Gervais «Ja, daar komt David Brent weer eens onbedoeld beledigend uit de hoek. Hij wil zo graag politiek correct zijn en heeft ergens opgepikt dat je die term moet gebruiken, maar hij snapt er eigenlijk niks van. Dus gaat hij op Wikipedia wat lezen over de Native Americans en probeert hij in een goed blaadje te komen door er een liedje over te schrijven. Helaas slaat hij de bal lichtjes mis – hij begint over scalperen, wat hij waarschijnlijk uit een western uit de jaren 50 heeft. Net als iedereen hunkert Brent naar erkenning. Er zit een beetje David Brent in elk van ons: iederéén doet weleens te hard zijn best. Dat is eigenlijk zijn enige fout – hij probeert te hard.»

– Heeft de film uw rocksterambities vervuld?

Gervais «O, maar ik zou nooit onder mijn eigen naam een sterzanger willen worden. Als ik ooit een plaat uitbreng – ‘Ricky Gervais Sings the Ballads’ of zo – dan mag je me voor de kop schieten. Niettemin, ironisch personage of niet: je moet maar eens in een uitverkochte Hammersmith Apollo gaan staan met een geweldige band achter je en vierduizend mensen die je parodieteksten meezingen... Het voelt hoe dan ook ongelofelijk. En om parodiesongs te schrijven voor een fictief personage heb je net zo goed echte skills nodig. Maar het is niet zo dat ik via Brent een fantasie uitleef of zo. Toen ik in ‘Ghost Town’ speelde, kwam er toch ook niemand vragen: ‘Aha, je wilt dus tandarts worden?’»

– ‘Ghost Town’, waarin u een tandarts speelt die met de doden kan praten, kreeg nogal gemengde recensies.

Gervais «Dat gaat zo met alles wat ik doe. Dat je polariseert, is onvermijdelijk, en het móét ook, want je doel mag niet zijn om iedereen blij te maken. Alles wat ik ooit heb gedaan, werd net zozeer bejubeld als verguisd.»

– Echt? Ik had de indruk dat iedereen gek was op ‘The Office’ en ‘Extras’, en dat ‘Derek’ vervolgens door iedereen werd gehaat.

Gervais «Nee, hoor. De eerste recensie van ‘The Office’ die ik las – af en toe retweet ik ze nog eens – luidde: ‘De flop van de zomer’. Over kritiek moet je niet zeuren, dat zou zijn als een surfer die over de golven klaagt. Wat ik intussen heb geleerd, is dat het niets uitmaakt. Als beginner kun je misschien nog door één recensie gelanceerd of genekt worden, maar als je al een tijdje meedraait, maakt het geen enkel verschil meer. De nieuwe president van Amerika geeft openlijk toe dat hij vrouwen betast en geen belastingen betaalt: hoe gortig moet je het nog maken om onverkiesbaar te worden? Een komiek die een grapje vertelt dat je niet aanstaat, is daar niks tegen. Maar tegenwoordig is het een vak apart: mensen gaan op zoek naar dingen om zich beledigd over te voelen, en verwachten dan dat dat ons iets kan schelen. Sommige mensen storen zich aan gemengde huwelijken: en dan?»

Zijn grootste gelegenheid om mensen voor het hoofd te stoten kreeg hij toen hem werd gevraagd om de Golden Globe Awards te presenteren – dat deed hij intussen vier keer, en hij denkt dat hij daar voor een groot stuk zijn bekendheid in Amerika aan te danken heeft.

Gervais «Je bereikt een immens kijkerspubliek – alleen al in de VS 25 miljoen mensen, en dan kijkt de rest van de wereld ook nog mee, en de hele pers, en er wordt enorm veel over gepraat. Maar voor mij zijn het gewoon drie uurtjes van mijn leven.»

Toen hij in 2010 voor het eerst de Golden Globes presenteerde, leek het publiek verrast door sommige grappen: het waren niet de eindeloze loftuitingen die ze van een prijsuitreiking verwachtten. De tweede keer, in 2011, reageerden ze ronduit geschokt – vooral door Gervais’ opmerking dat hij net zo goed van een drankje hield als ieder ander, ‘tenzij die ander Mel Gibson is’.

Gervais «De boel ontplofte, en ik dacht: ‘Echt? Mag je dan niet een béétje lachen met een Hollywoodsuperster?’ Ik was er niet op uit om iemands avond te vergallen, hoor. Een heleboel mensen in die zaal bewonder ik oprecht: ik heb met hen gewerkt, ik ben in veel opzichten bijna één van hen – maar ik móét een buitenstaander blijven. Hoe walgelijk zou het niet zijn als ik daar tussen de sterren rondliep: ‘Hey, George, tot binnenkort in Italië!’ ‘Hey Brad, hoe gaat-ie?’ Ik moet het trouwens ook lollig maken voor de kijkers thuis, want voor hen is er anders niks aan: zíj krijgen geen prijzen.»

Net voor hij in januari van vorig jaar naar zijn vierde Globes-monoloog vertrok, tweette hij: ‘Better get dressed and offend some humourless cunts I suppose’ (‘Tijd om me aan te kleden en een paar humorloze lullen te gaan beledigen’). En dat deed hij ook, met opmerkingen over Bruce Jenner (sinds die Caitlyn heet, is de naam Bruce taboe) die een wereldwijde Twitterstorm zouden hebben ontketend als David Bowie die dag niet was gestorven, waarna het internet prompt omschakelde van verontwaardiging naar diepe rouw. Niettemin kondigde organisator NBC al snel aan dat Jimmy Fallon volgend jaar de honneurs zou waarnemen; misschien namen ze Gervais de opmerking kwalijk dat NBC er goed aan deed de uitreiking te organiseren omdat de zender zelf geen enkele nominatie had. Het zou me verwonderen als hij ooit nog als presentator werd gevraagd.

Maar dat kan hem vast niet schelen. Hij heeft werk én geld genoeg. Bovendien – en dat bewonder ik aan hem – heeft hij zijn leven precies ingericht zoals hij het wil. Het helpt, zegt hij, dat hij pas op latere leeftijd beroemd werd (hij was 40 toen ‘The Office’ voor het eerst op tv kwam). Op dat moment leidde hij al lang een gesetteld leventje met zijn vriendin, schrijfster Jane Fallon. Ze ontmoetten elkaar in het studentencafé van de universiteit in Londen en zijn sindsdien een stel, maar trouwen deden ze nooit.

GERVAIS «Ik zie er het nut niet van in. We delen alles. We zíjn zo goed als getrouwd, alleen niet voor God, en daar geloven we toch niet in.»

– Juridisch zou het wel een verschil kunnen maken als één van jullie sterft.

Gervais «Die wet is belachelijk. Hoe zouden we nog meer getrouwd kunnen zijn dan nu? We willen gewoon geen groot feest. We willen niet dat haar familie en de mijne elkaar ontmoeten! (Schatert) Nee, grapje hoor – we kennen elkaars familie, dat zit wel goed.»

Ze komen uit hetzelfde soort gezin – zij is de jongste van vijf kinderen, hij de jongste van vier. Haar vader was krantenverkoper, de zijne arbeider. Nadat Gervais in Londen filosofie had gestudeerd, werkte hij een tijdje als organisator van evenementen voor de studentenvereniging en beleefde hij een korte, roemloze carrière als popzanger in het New Romantic-duo Seona Dancing. Daarna werd hij radioproducer bij de commerciële zender Xfm, waar hij Stephen Merchant ontmoette; samen schreven ze ‘The Office’. Intussen ging Jane voor tv werken, eerst als script editor en later als producer voor reeksen als ‘EastEnders’. Dat gaf ze op om schrijfster te worden, omdat je dan ‘met niemand hoeft te praten en je de hele dag in je pyjama kunt rondlopen’.

Samen hebben ze een groot huis in de chique Londense wijk Hampstead en een weekendverblijf met tennisveld aan de oevers van de Theems. ‘Ik vind het heerlijk. Elk weekend is een beetje vakantie.’ Ze hebben ook twee appartementen in de Upper East Side in New York. Aan vakantie in Italië, zoals ze vroeger deden, hebben ze dan ook geen behoefte meer. Mist Gervais het kantoorleven nooit?

Gervais «Rond het jaareinde misschien. Soms zeg ik: ‘O, is het al Kerstmis?’ In een kantoor draait drie weken op voorhand álles rond kerst, maar als zelfstandige gaat het aan je voorbij. Dat mis ik wel.»

Hij werkt elke dag van tien tot vier, maar 80 procent van de tijd gaat naar administratie.

GERVAIS «Ik vind het oersaai en ik haat het, maar ik heb het altijd zelf gedaan. Het alternatief is erger: de controle prijsgeven en niet weten wat er gaande is. Ik kan zoiets niet uit handen geven.»

'Over kritiek moet je niet zeuren. De eerste recensie van 'The Office' die ik las, luidde: 'De flop van de zomer''

– Hebt u dan niemand in dienst voor zulke dingen?

GERVAIS «Personeel, bedoel je? Nee. Ik heb een assistent en een agent, maar niet zoiets als een entourage.»

– Gaat u weleens naar de wasserij?

GERVAIS «Ja, natuurlijk. Ik leid een heel normaal leven.»

– Wordt u dan niet lastiggevallen?

GERVAIS «Ik woon in Hampstead en in de Upper East Side in New York, en in Beverly Hills. Daar zijn ze wel gewend aan beroemdheden. Als je me in één of andere negorij dropt, wordt het misschien wat lastiger. De metro neem ik niet, want daar voel ik me kwetsbaar. Maar ik hield vroeger ook al niet van het openbaar vervoer.»

'Op een dag word ik een kluizenaar en kom ik nooit meer buiten.'


Couchpotato

Na het werk gaat hij wandelen in Hampstead Heath, het grote park in Londen, of fitnessen met Jane – ze hebben hun eigen sportzaal. Daarna neemt hij een bad, trekt hij zijn pyjama aan en eet hij wat. Rond zes uur nestelt hij zich op de sofa met een glas wijn, samen met Jane en hun kat (die ik te zien krijg op zijn iPhone), en kijkt hij de hele avond tv. De laptop staat binnen handbereik voor het geval hem een idee invalt, maar in principe is het ’s avonds couchpotato-tijd.

– En wat als Jane zegt: ‘Laten we eens een paar vrienden uitnodigen?’

Gervais «Oei, moet dat? Nee – zoiets doet ze me niet aan. Ons beste avondje uit is een avondje thuis. Ieder jaar houden we wel een kerstfeestje met 25 genodigden, maar het liefst zitten we gewoon op de bank. We zijn niet asociaal, hoor – nou ja, misschien een beetje – maar het moet al héél goed zijn om ons uit die sofa te krijgen.»

Wie zijn eigenlijk Gervais’ vrienden? De beste zijn de oudste: mensen die hij al kent sinds zijn universiteitsjaren of zijn korte muziekcarrière, lang voor hij beroemd werd. Met Stephen Merchant lijkt hij niet meer op te trekken – er zijn toch geen plannen meer om met hem samen te werken. Ook de acteurs van ‘The Office’ ziet hij niet meer: hij is weleens iets gaan eten met Mackenzie Crook (de door militaire weetjes geobsedeerde Gareth uit de reeks) en hij liep op straat onlangs Martin Freeman tegen het lijf (Tim, de ‘normaalste’ van het kantoor, sindsdien ook bekend als Bilbo en Dr. Watson), maar ‘ze zijn allemaal druk bezig met hun eigen ding’. Zijn vrienden in LA ziet hij één of twee keer per jaar, wanneer hij daar is voor de Emmy’s of de Golden Globes.

Gervais «Maar dat vind ik geen probleem. Mijn familie zie ik ook maar een paar keer per jaar, met kerst en bij belangrijke verjaardagen of huwelijken. Als het kan, ga ik sociale aangelegenheden uit de weg. Zelfs om een prijs in ontvangst te nemen zou ik het liefst verstek laten gaan.»

– Prijsuitreikingen zijn voor u de hel?

Gervais «De hele tijd rechtop staan en keuvelen, en een uur lang over jezelf staan praten op de rode loper terwijl je denkt: ‘Ik mag niet te veel drinken, want er zijn fotografen aanwezig.’ Op sommige uitreikingen wordt de hele nacht gefeest, maar Jane en ik kunnen haast niet wachten om naar huis te gaan en weer onze pyjama aan te trekken. Soms moet je met mensen op restaurant en zeggen ze: ‘Acht uur, oké?’ Dan denk ik: ‘Acht uur? Wat is er mis met halfzeven?’

»Ik leid rustig mijn luizenleventje en dan valt er een brief in de bus: wat nu weer? (Zucht) Of ik een week naar New York kan komen voor een praatprogramma: ‘Hier zijn twee eersteklastickets.’ Mooi, maar ik denk meteen: ‘Aargh, trauma’s, papierwerk, jetlag!’ Op een dag word ik een kluizenaar zoals wijlen Howard Hughes (piloot, filmproducent en playboy, red.) in de laatste jaren van zijn leven. Ik koop me dan een zelfreinigend pak en kom nooit meer buiten.»

Omdat ze beiden zo huiselijk zijn, lijkt het jammer dat ze geen kinderen hebben. Dat hoefde niet, hebben ze altijd gezegd: omdat ze beiden de jongsten thuis waren, lieten ze de voortplanting over aan hun oudere broers en zussen. Maar vorig jaar schreef Jane een stuk in The Guardian over hoe ze plots overvallen werd door spijt omdat ze nooit kleinkinderen zou hebben. Wanneer ik dat vermeld, gaat Gervais’ blik op oneindig. Heeft hij het stuk soms niet gelezen? Zo lijkt het wel, dus ik vat het voor hem samen: Jane beschreef het niet-hebben van kleinkinderen als ‘een rampzalige vergissing’ omdat ze begon te beseffen dat het ‘bij het ouder worden steeds belangrijker wordt om relaties op te bouwen met jongere mensen, zodat je de voeling met de wereld niet verliest’. Ik vind het een aangrijpend argument, maar Gervais veegt het meteen van tafel.

Gervais «Dat is wel een héél grote sprong. Het ouderschap, al die angsten en trauma’s de eerste vijftien jaar, sla je even over: geef me maar meteen een paar kleinkinderen. Ik heb een heleboel neefjes en nichtjes en sommigen hebben intussen zelf kinderen, dus met kerst krijg ik er een stuk of dertig over de vloer – ik ken niet eens al hun namen. Ze zitten allemaal met hun handen in mijn zakken omdat ze weten dat daar geld te rapen valt – dat is een nummertje dat ik voor ze opvoer.»

'Het liefst zit ik thuis op de bank. Soms moet ik uit eten en vragen ze: 'Acht uur?' Dan denk ik: 'Wat is er mis met halfzeven?''


Opvang voor ezels

Het enige moment waarop hij niet meteen uit zijn woorden komt, is wanneer ik vraag of hij geld schenkt aan goede doelen. Hij zegt ‘ja’, maar lijkt onthutst door de vraag. Waarom? ‘Omdat het gênant is. Het is gênant om ‘ja’ te zeggen.’ Al zou ‘nee’ nog gênanter zijn, met zijn vermogen van meer dan 50 miljoen.

– Steunt u voornamelijk dierenrechtenorganisaties?

Gervais «Als je alles optelt, is dat waarschijnlijk niet de grootste hap, maar het is wel waar ik het meest over praat, omdat het volgens mij het minst trendy is. Ik ben de officieuze woordvoerder voor de dierenrechten geworden. Als ik nu plots over Syrië zou beginnen, of over kinderen met kanker, moet ik die vreselijke drempel overwinnen van mensen die zeggen: ‘Wie denk je wel dat je bent?’ Wat dierenrechten betreft ben ik over die drempel heen en denken ze: ‘Dat is nu eenmaal zijn ding.’ Maar die arme Lily Allen werd weggepest van Twitter omdat ze het had aangedurfd iets te zeggen over de vluchtelingen. Alsof je als bekend persoon geen mening mag hebben over politiek: bullshit.»

– Wat is dan uw visie op de vluchtelingencrisis?

Gervais «Wel... Ik zou willen zeggen dat het niet uitmaakt waar je staat in het politieke spectrum: het zijn fucking kinderen. Dat zou ik willen zeggen. Maar het is te complex. Er zijn een miljoen dingen die zouden moeten veranderen, dus kun je bijna niet anders dan prioriteiten stellen. Wat bijvoorbeeld een urgenter probleem is, is dat sommige mensen nog steeds voor hun plezier stieren folteren. Dat is psychopathisch! Waarom zou je naar zoiets willen kijken? Ze laten dat dier bloeden tot het helemaal verzwakt is en zagen de hoorns af, opdat zo’n fucking klootzak in een glitterpakje het zou kunnen afmaken. ’t Is krankzinnig, fucking krankzinnig, hoe je het ook draait of keert. Dat is het enige waar mijn bloed echt van gaat koken.»

Het enige? Nou. Je vraagt je af of hij weleens naar het nieuws kijkt. Zoals zoveel sentimentele zielen vindt hij het makkelijker om te huilen om de dood van een stier dan om die van een kind. Mijn theorie over sentimentaliteit is dat het een soort nepemotie is voor mensen die niet veel emoties voelen. Ze zien die bij anderen en hebben het gevoel dat ze zelf ook hun emotionele kant moeten laten zien, maar dat gaat altijd mis: ze leggen het er veel te dik op. En om de één of andere ondoorgrondelijke reden richten ze die emoties steevast op dieren. Gervais zegt vaak dat hij in zijn tuin een opvangplaats voor ezels zou willen inrichten, en nu hij een groot huis aan de Theems bezit, zou je denken dat het eindelijk kán, maar hij doet het niet. Hij heeft niet eens een hond – hij beweert dat hij graag in Hampstead Heath honden van andere mensen gaat aaien, maar dat hij en Jane te vaak van huis zijn om er zelf één te houden. Op die manier wint pragmatiek het altijd van sentiment.

De titel van zijn nieuwe stand-uptournee is ‘Humanity’. Ik wacht tevergeefs tot hij de grap uitlegt en vraag dan maar zelf naar de verklaring.

Gervais (bloedserieus) «Alles wat ik ooit heb gedaan, ging over de mens. Op het moment zelf besefte ik dat niet, maar zo is het. In deze show zit veel meer van mezelf, ik ben nu veel eerlijker en volwassener. Ik praat nog altijd over alles waarvan mensen vinden dat je erover moet zwijgen. Maar deze keer ben ikzelf het mikpunt: ík ben degene die zeurt over de wereld vanuit de meest geprivilegieerde positie die je je kunt voorstellen.»

De tournee is van start gegaan in het VK en doet in september Amsterdam aan. Gervais produceert ook een komisch spelprogramma voor de Amerikaanse zender ABC en levert stemmenwerk voor een personage in de tekenfilm ‘Blazing Samurai’ (in augustus bij ons in de bioscoop, red.), die hij beschrijft als ‘‘Blazing Saddles’ met katten’. Daarna hoopt hij te kunnen schrijven aan een nieuwe film of serie voor hemzelf.

– U werkt hard.

Gervais «Dat kun je geen werk noemen – mijn vader stond elke dag om 7 uur op om te gaan zwoegen op een bouwwerf, tot hij 70 was. Dát is werk. Beroemd zijn, dat is zeuren dat je miljoenen krijgt om te doen wat je anders óók het liefst zou doen. Het is geweldig, het is absurd.»

Wanneer we de fotostudio verlaten, houdt iemand hem tegen voor een selfie (‘voor mijn moeder’). Hij poseert beleefd. Nu zou ik er ook één moeten vragen, denk ik, maar dat kan ik niet: ik weet nog altijd niet precies wie Ricky Gervais is.

© Sunday Times Magazine / News Syndication - Vertaling Robrecht Vandemeulebroecke



‘David Brent

Songbook’

is uit bij Blink

Publishing.

‘David Brent:

Life on the

Road’ is uit

op dvd en te zien op Netflix.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234