Het dorpsplein van het Toscaanse Santa Fiora, dat de leegloop wil tegengaan door hoogopgeleide thuiswerkers te trekken. Beeld Pauline Valkenet
Het dorpsplein van het Toscaanse Santa Fiora, dat de leegloop wil tegengaan door hoogopgeleide thuiswerkers te trekken.Beeld Pauline Valkenet

coronacrisisitalië

De pandemie redt leegstaande dorpen in Italië: ‘Mensen keren volle, hectische steden de rug toe’

De pandemie heeft aangetoond dat op afstand werken mogelijk is. Dat biedt perspectief voor leeggelopen regio’s in Italië.

Toen burgemeester Federico Balocchi in 2019 nadacht over het programma waarmee hij wilde worden herkozen, focuste hij op een ontwikkelingsplan voor zijn Toscaanse dorpje. Hoe kon hij Santa Fiora, op de fris groene Monte Amiata, nieuw leven inblazen? ‘Dit dorp loopt leeg. Er wonen nog maar 2500 inwoners’, vertelt Balocchi (36) in het met fresco’s beschilderde gemeentehuis.

Hij besloot vol in te zetten op het snelle internet dat zijn afgelegen dorpje net had bereikt. Met glasvezel en goedkoop onroerend goed dacht de burgemeester in tien jaar tijd voldoende bedrijven te kunnen lokken. ‘Maar de komst van het virus veranderende alles’, zegt de burgemeester. ‘Ik vermoedde dat mensen de volle en hectische steden de rug zouden gaan toekeren. Ik dacht: hoezo een ontwikkelingsplan van tien jaar – we moeten nú onze kans grijpen.’

Uniek project

En dus trok de gemeente zestigduizend euro uit voor een in Italië uniek project, dat in het najaar is uitgerold. Werkende mensen die willen uitproberen hoe het is om in Santa Fiora te wonen, kunnen een halfjaar maximaal tweehonderd euro per maand huursubsidie krijgen.

BALOCCHI «De huur van een appartement is hier gemiddeld driehonderdvijftig euro. Tweehonderd euro zal voor een gezin uit Turijn niet doorslaggevend zijn om hierheen te verhuizen, maar het kan wel een prikkel zijn.»

Binnen no time hadden zich tien gezinnen gemeld, voornamelijk uit het noordelijke, verstedelijkte Lombardije. De nieuwkomers zijn allemaal al in hun huurhuizen getrokken.

BALOCCHI «We richten ons op mensen met een redelijk opleidingsniveau, die voor hun werk alleen snel internet nodig hebben. Ze krikken ons inwonertal op en – net zo belangrijk – verrijken onze gemeenschap met hun ervaring en intellectuele input.» Hij hoopt dat de nieuwelingen definitief voor het lieflijke Santa Fiora vallen. Met honderd vaste nieuwkomers zou de burgemeester dik tevreden zijn.

Af en toe naar Milaan

Santa Fiora is een van de vele gemeentes in Italië die last hebben van leegloop. Jongere mensen met een opleiding vertrekken omdat ze alleen in het dynamische noorden van het land – of in het buitenland – een baan met perspectief en op niveau kunnen vinden. Het probleem is chronisch in met name de zuidelijke regio’s; in de afgelopen twintig jaar trokken daar ruim twee miljoen Italianen weg.

Maar het massale thuiswerken vanwege het rondwarende virus zou een kanteling kunnen veroorzaken. Vorig jaar, zo schat onderzoeksinstituut Svimez, zijn er honderdduizend werknemers van Noord-Italiaanse bedrijven met baan en al naar hun zuidelijkere geboortestreken teruggekeerd. En uit een recente, kleinschalige peiling van PwC blijkt dat bijna een kwart van de hoogopgeleide Italianen die in het buitenland werken naar hun vaderland zou willen terugkeren als ze dan hun baan kunnen behouden.

Een eenvoudiger leven

In Santa Fiora mikt burgemeester Balocchi niet zozeer op vroegere inwoners die nu in het noorden wonen, maar op thuiswerkers die worden aangetrokken door het rustige en harmonieuze Toscaanse platteland. Lifecoach en actrice Natascia Curci (48) is een van de stedelingen die zijn lokroep hoorde. Ze heeft de huur in Milaan opgezegd en is hier in oktober komen wonen. ‘Ik verlangde naar een minder hectisch en eenvoudiger leven’, zegt ze in haar knusse onderkomen in een steegje naast het dorpsplein. Ze coacht nu online en reist voor haar werk af en toe naar Milaan, wanneer haar aanwezigheid daar noodzakelijk is. Intussen heeft ze al met de burgemeester gebrainstormd over wat zij voor het theater kan betekenen.

Het leven in Santa Fiora bevalt Natascia Curci tot nu toe prima, maar of ze er blijft wonen, weet de actrice nog niet.

CURCI «Soms denk ik: wat geweldig om hier te zijn, de mooie natuur, het prachtige dorp. Maar soms denk ik ook: mijn God, wat heb ik gedaan – ik ga hier vast dood van eenzaamheid.»

Met je laptop dicht bij de natuur

Net als burgemeester Balocchi zag ook de Siciliaanse juriste Elena Militello (28) hoe de coronapandemie positief zou kunnen uitpakken voor de leeglopende streken van Italië. Ze verhuisde vorig jaar van Luxemburg terug naar Palermo en richtte de vrijwilligersorganisatie South Working op.

MITELLO «South Working wil menselijk kapitaal terugbrengen naar wat beleidsmakers de interne gebieden noemen: dorpen waar het inwonertal daalt, op grote afstand van steden. Hoogopgeleide mensen die alleen maar met een computer werken, zoals ingenieurs en grafisch ontwerpers, kunnen de schone lucht, de nabije natuur en de nabijheid van familie waarderen.»

Als sceptici tegen Militello zeggen dat ze haar idee heel leuk maar wel onrealistisch vinden, vertelt ze hoe concreet South Working bezig is.

MITELLO «We praten met werkgevers over hoe ze ‘remote friendly’ kunnen worden. Met het ministerie voor het Zuiden onderzoeken we hoe bedrijven fiscaal kunnen worden gestimuleerd om werknemers een aantal weken per maand of een aantal maanden per jaar elders te laten werken. En we richten een netwerk op van gemeentes die een snelle internetverbinding en een co-workingplek met wifi hebben.»»

De juriste denkt optimistisch dat een paar miljoen Italianen wel (in deeltijd) in de interne gebieden zouden willen wonen.

MITELLO «Door het virus zijn ruim vijf miljoen Italianen thuis gaan werken. Waarom zou een deel daarvan dat na de pandemie niet blijven doen?»

(TROUW)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234