'De pen en het zwaard': journalist tot in de kist

De vaklui die uw lijfblad volschrijven, worden overal waar ze hun goddelijke lichaam vertonen, ingehaald als helden, maar in ‘De pen en het zwaard’ gaat de Nederlandse journaliste Fidan Ekiz op bezoek bij collega’s die bij het uitoefenen hunner ambacht voor leven en vrijheid moeten vrezen, in onder meer Oeganda, Rusland en Turkije.

'Fidan Ekiz: 'Na één week in het buitenland zat ik al te huilen in m'n hotelkamer omdat ik mijn kind zo miste.'

Fidan Ekiz «De reeks is bedacht en uitgewerkt door Kees Schaap: hij wilde graag peilen hoe het wereldwijd staat met journalisten die er alles voor over hebben om de waarheid naar boven te spitten. Dat hij daarvoor bij mij terechtkwam, is geen toeval: hij kent me al uit de tijd dat ik er nog van droomde om de nieuwe Oriana Fallaci of Martha Gellhorn te worden, vrouwen die richting oorlog en avontuur trokken op zoek naar verhalen die te weinig verteld worden. Door de jaren ben ik helaas van dat pad afgeweken, ’t was dus hoog tijd om mezelf eens een spiegel voor te houden.»

HUMO Geschrokken van wat je zag?

Ekiz «Het was af en toe wel confronterend, ja. Zo zat ik na één week in het buitenland al te huilen in m’n hotelkamer omdat ik mijn kind zo miste, terwijl ik nota bene had gepraat met een journaliste die met haar dochtertje op de vlucht is voor het regime en af en toe te horen krijgt dat er weer één van haar bronnen vermoord is teruggevonden. Nou, dan vraag je je wel af of je destijds geen te geromantiseerd beeld van de journalistiek hebt gehad. Ik ben blij dat ik in een land woon waar de macht zich nog laat controleren.»

HUMO Voor de eerste aflevering trek je naar Turkije, het land waar je ouders vandaan komen, en waar je zelf ooit correspondente was.

Ekiz «Héél interessant, en niet alleen omdat de politie uitgerekend in de periode dat we daar rondliepen de krant Hürriyet binnenviel. Je moet weten dat alle media in Turkije sterk gekleurd zijn; dat de machthebbers journalisten het leven zuur maken, komt dus vooral omdat die tot de oppositie behoren. De machthebbers van het moment willen de oppositie verzwakken door hun spreekbuis op te rollen: ’t is dus ook een politieke strijd. En helaas was dat in de periode vóór Erdogan niet anders, zoals een journalist van de pro-regeringskrant Star me fijntjes vertelde: ‘Jij komt hier mooi aandraven met je vooroordelen over persvrijheid, maar ik ben vroeger ook vaak aangeklaagd door het seculiere bewind, hoor.’ Het hangt er dus maar van af wie er aan de macht is. Erdogan is wel serieus doorgedraaid: hij vervolgt iederéén die hem niet zint. Maar ik weet niet of het vandaag erger is: in de periode na de staatsgreep van 1980 durfden journalisten hun telefoon niet op te nemen uit vrees afgeluisterd te worden door de geheime dienst, en in de jaren 90 zijn zeker twee journalisten vermoord. Maar erg is het wel degelijk: letterlijk elke journalist die ik sprak, deed aan zelfcensuur of werd daadwerkelijk gecensureerd, als hij al niet was ontslagen of aangeklaagd wegens beledigingen aan het adres van de president.»

HUMO In welk land leek het je het gevaarlijkst voor journalisten?

Ekiz «Ongetwijfeld in Colombia: de dood zit er veel journalisten bijna letterlijk op de hielen. Eéntje die we volgden, leeft met negen bodyguards in zijn zog, uit angst voor de drugskartels. Hij zit gevangen in zijn eigen huis met de gordijnen potdicht, en als hij toch eens naar de film wil, moet hij gelijk negen kaartjes kopen. Toen ik ’m vroeg wat er zou gebeuren als die bodyguards er niet waren, antwoordde hij: ‘Dan ben ik binnen de vijf minuten dood.’ In sommige wijken zijn er imaginaire grenzen die je niet mag passeren of je maakt kans om zonder ledematen in één of ander slachthuis te eindigen. Ik dacht dat ik in een David Lynch-film was beland. De staat is zo verzwakt dat ze niet eens de daders kan opsporen en oppakken: er rest journalisten dus niks anders dan handenvol geld uit te geven aan beveiliging. Ken je de Netflix-serie ‘Narcos’? Die is niks overdreven. Ik was dolblij dat ik weer veilig op Nederlandse bodem stond.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234