null Beeld

De Rechtbank

Als we de kijkcijfers mogen geloven, zit u op maandagavond nog stééds te popelen om te zien hoe zelfverklaarde kookwonderen tussen de gerechten door de polonaise dansen, en hoe agrarisch Vlaanderen ook naast het veld aan de bak probeert te komen.

Katrien Depecker

Hoog tijd om volgende maandag eens op een échte realityreeks af te stemmen: over justitie, bijvoorbeeld. Vijf maanden lang volgde een Woestijnvisploeg de rechtszaken tijdens de openbare zittingen in het Groot Gerechtsgebouw in Gent.

Van caféruzies over verkeersovertredingen tot huurgeschillen: de komende acht weken kunt u in 'De rechtbank' zien hoe de magistraten oordelen over het lot van de rechtszoekenden.

Olivier Goris (programmadirecteur Woestijnvis) «Toen we twee jaar geleden in de hulpgevangenis van Leuven aan het opnemen waren voor 'Leuven Hulp', voelden we al dat we meer konden doen met het onderwerp. De stap van de gevangenis naar de rechtbank was snel gezet.

»Er bestaan veel vooroordelen over justitie, terwijl we er maar weinig over weten. We kennen de spectaculaire assisenzaken, die extreem veel media-aandacht krijgen - de zaak-Janssen, de parachutemoord - maar die maken maar een klein deel uit van de rechtspraak.

»Over de dagelijkse zaken horen we zo goed als niets, terwijl die net het dichtste bij ons staan. Dus hebben we gefocust op de zaken die voor de politierechtbank, de correctionele rechtbank, de arbeidsrechtbank en het vredegerecht komen.

»We hebben de rechtszaken geregistreerd zonder ze te becommentariëren, waardoor je een aaneenschakeling krijgt van menselijke verhalen over schuld en onschuld. En dan merk je dat de rechters vaak erg begripvol zijn. Het beeld van de wereldvreemde magistraten klopt helemáál niet.»

Ingrid Mallems (voorzitter rechtbank van eerste aanleg) «Ik heb drie maanden over het voorstel nagedacht en met de collega-magistraten, de procureur des Konings en de balie overlegd, maar uiteindelijk leek het me een unieke kans om justitie op een andere en vooral juistere manier te laten zien.»


HUMO Mocht alles gefilmd worden?

Mallems «De cameraploeg mocht enkel draaien waar de wet het toelaat. De raadkamer en de jeugdrechtbank waren dus verboden terrein. Maar op de openbare zittingen hebben we niets te verbergen. De magistraten konden ook zelf kiezen of ze camera's in hun zittingszaal wilden toelaten.»

Goris «Onze reporters hebben uiteraard aan alle beklaagden toestemming gevraagd om de zaak vast te leggen. Ze hadden ook twee weken bedenktijd en ze konden dus op hun beslissing terugkomen - wat sommigen ook gedaan hebben. Bij andere zaken hebben we tijdens de montage zelf besloten om ze niet uit te zenden, uit respect voor de beklaagde.»

Mallems «Tijdens één van mijn zittingen had een man ingestemd met de opnames, maar eigenlijk was die zwaar geestesziek - hij besefte niet wat hij zei of deed. Omdat er sowieso al een stigma kleeft aan geesteszieken, hebben we samen beslist dat we dat die man niet mochten aandoen.»

Els Roovers (programmamaker) «Dat was een schrijnend geval, maar sommige zaken leveren evengoed grappige situaties op - mensen die via allerlei smoesjes onder hun boete uit proberen te komen - maar vaak word je toch met schrijnende verhalen geconfronteerd. Je hebt doorgaans snel een oordeel over een verdachte klaar, maar naarmate de zaak zich ontvouwt, kan dat oordeel helemaal kantelen.

»Een zaak over een autodiefstal brengt bijvoorbeeld veel aan het licht over iemands leven, want die begint niet plots auto's te stelen. Je krijgt begrip voor de dader, en dat werkt op je gemoed. Op het einde van de rit is er wel een uitspraak, maar de beklaagde staat daarna weer op straat, en voor hem is er dan nog niet veel veranderd.»

Goris «Dan besef je pas hoe moeilijk de job van rechter is: waar trek je de lijn en hoe hard is je oordeel? Als er een stoere gast met een grote mond voor je staat, moet je die eerst kalmeren, maar je moet ook begrip voor hem kunnen opbrengen en op het eind een rechtvaardig oordeel uitspreken.»


HUMO Staan jullie altijd voor honderd procent achter jullie vonnis, edelachtbaren?

Marc Windey (voorzitter arbeidsrechtbank) «Het is niet omdat je een toga draagt dat je plots pauselijke allures moet krijgen. Wij zijn ook maar mensen: we zijn dus niet onfeilbaar.

»De reeks focust in de arbeidsrechtbank op de collectieve schuldenregeling: het faillissement van de gewone burger. Daarin is het altijd zoeken naar een evenwicht tussen de rechten van de schuldeisers en het verzekeren van een menswaardig bestaan voor de schuldenaar.

»Dat vergt creativiteit, want rechtspraak is geen exacte wetenschap. Aan sommige zaken houd ik slapeloze nachten over: ik zie veel mensen die financieel in de miserie zitten, en dat zet je niet zomaar van je af.»

Mallems «Bij twijfel moet je de beklaagde vrijspreken in strafzaken. Ik zou het veel erger vinden om iemand onterecht te veroordelen dan om iemand per vergissing vrij te spreken. Maar als je je dossier goed voorbereidt en lang over de zaak nadenkt, verklein je drastisch de kans dat je je vergist.

»Onze uitspraak kan het leven van de beklaagde veranderen: dat wéégt op ons, hoor. We houden daarom ook altijd rekening met de verschillende opties: kunnen we een werkstraf geven in plaats van een effectieve straf?

»Het is zoals je kinderen straffen: je doet het niet graag, maar je hoopt dat ze eruit leren. Vanuit dat ideaal ben ik rechter geworden. Als dat vuur ooit zou doven, is het tijd om de boeken dicht te doen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234