Alexander De Croo, Frank Vandenbroucke en Annelies Verlinden Beeld Humo
Alexander De Croo, Frank Vandenbroucke en Annelies VerlindenBeeld Humo

Humo’s grote regeringsrapport (1):1 jaar regering-De Croo

De regering van Alexander ‘Het Salamivelletje’ Decroo beoordeeld: wie is de slimste en de saaiste, wie krijgt een onvoldoende?

De regering-De Croo kan de zorgen van het gapende begrotingskort even vergeten met een taartje, wat Cola Zero en een spelletje Pictionary, want het viert vandaag zijn eerste verjaardag. Kan het tevreden terugkijken op die eerste twaalf maanden, of blijven we op onze honger zitten? Net voor de Wetstraat in zomerslaap ging, onderwierpen we Alexander en de zijnen aan een strenge maar rechtvaardige evaluatie. Welke politici hebben het goed gedaan het afgelopen jaar, en wie moet voor een tweede zit vrezen? Humo’s Grote Regeringsrapport: de cijfers van de Nederlandstalige ministers in de regering-De Croo.

(Dit artikel verscheen origineel eind juli 2021 in Humo)

ALEXANDER DE CROO: ‘HET SALAMIVELLETJE’

De Croo (Open VLD) draaide eerst acht jaar warm als vicepremier in de regeringen-Di Rupo, -Michel en -Wilmès. Tijdens de eerste coronagolf ontpopte hij zich als dé staatsman aan Vlaamse kant, waardoor steeds meer insiders hem als kandidaat-premier begonnen te zien. Dat hij daarvoor eerst zijn interne rivale en voormalig partijvoorzitter Gwendolyn Rutten uit het spel moest (laten) kegelen, was een prijs die hij met de glimlach betaalde.

‘Alexander De Croo gedraagt zich als een scheidsrechter tussen de partijen. Het nadeel is dat het profiel van zijn partij daardoor verwatert.’ Beeld Danny Gys/IDagency
‘Alexander De Croo gedraagt zich als een scheidsrechter tussen de partijen. Het nadeel is dat het profiel van zijn partij daardoor verwatert.’Beeld Danny Gys/IDagency

DAVE SINARDET (professor politicologie VUB) «De Croo slaat aan als premier. Hij staat al sinds oktober bovenaan de politieke poppolls. Zijn stijl is presidentieel, pragmatisch en resultaatgericht. Hij gedraagt zich als een scheidsrechter tussen de partijen. Het nadeel is dat het profiel van zijn partij daardoor verwatert. Bij de regeringsonderhandelingen werd al gezegd dat MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez de enige was die de liberale standpunten voluit verdedigde. Open VLD dreigt straks nog maar één boegbeeld over te houden.»

FONS VAN DYCK (communicatiespecialist) «Voor zijn crisismanagement is hij geslaagd met onderscheiding. Handelsingenieur zijnde, baseerde De Croo het coronabeleid op wetenschappelijke cijfers en adviezen, en hij vormde een ijzersterke tandem met minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit). Daardoor reed België sinds de start van deze regering een stabiele rit, in tegenstelling tot onze buurlanden, die een jojobeleid voerden. De Croo communiceerde ook empathischer dan Wilmès en voormalig minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD), die het moeilijk hadden in de andere landstaal.

‘De coronacrisis was een godsgeschenk voor deze regering’ Beeld Photo News
‘De coronacrisis was een godsgeschenk voor deze regering’Beeld Photo News

»Op twee sleutelmomenten zag je dat de premier goed aanvoelt wat er leeft bij de bevolking. In februari groeide de roep om versoepelingen – zelfs Ecolo-voorzitter Jean-Marc Nollet gaf toe dat hij de regels soms overtrad. Een paar dagen voor het Overlegcomité sneed De Croo de versoepelingsbrigade de pas af met een persconferentie waarop hij met statistische modellen aantoonde dat het te vroeg was. Maar in mei verliet hij de voorzichtige lijn van Vandenbroucke en de virologen. De cijfers gingen de goede kant uit en de ondernemer in De Croo rook dat het tijd was voor een berekend risico. Met de aankondiging dat er grote festivals mogelijk zouden zijn, trok hij die versoepelingsgolf naar zich toe.»

SINARDET «Daarmee viel hij even uit zijn rol van staatsman die boven de partijen staat. Het leek haast een wedloop met Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) om wie het blije nieuws mocht melden. Het was een welkome wiedergutmachung met een deel van zijn achterban die het moeilijk had met de inperking van vrijheden.»

PETER DE ROOVER (Kamerfractieleider N-VA) «De coronacrisis was een godsgeschenk voor deze regering. De ideologische verschillen verdwenen onder de mat, er waren experten om achter te schuilen, iedereen begreep dat er in zo’n crisis fouten werden gemaakt, en de oppositie hield zich in om de verwarring bij de bevolking niet te vergroten. Ik geef hem een onderscheiding voor het vak ‘corona’. Anderen hadden het niet beter gedaan.

»Inzake communicatie is De Croo de sterkste van de laatste vier premiers, al was het ‘tous ensemble’-gedoe niet meer dan een laagje vernis. Ik heb weinig affiches van de ploeg van 11 miljoen voor de ramen zien hangen. Zijn regering springt met een ongezien dedain om met de oppositie en het parlement. Toen ik vroeg wanneer de pandemiewet er nu eindelijk zou komen, vertrok De Croo en liet hij minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) antwoorden. Dat is zijn systeem: de leuke vragen pakt hij, de ambetante schuift hij door naar zijn ministers.

»Buiten het coronabeleid maakt De Croo een wankele indruk. In de compromissen over de lonen en de arbeidsmarkt betaalde zijn partij een zware prijs om de ploeg bijeen te houden. De socialistische agenda – hogere minimumlonen, hogere pensioenen en schijnbaar onbeperkte overheidsuitgaven – is al verworven, terwijl het eerste woord nog moet vallen over de hervorming van de arbeidsmarkt en de pensioenen. Vroeg of laat zal men ook in de begroting moeten ingrijpen en dat zal voor nieuwe spanningen zorgen tussen rood en blauw.

VAN DYCK «Toch verwacht ik dat De Croo in 2024 een mooie kanseliersbonus zal opstrijken. Zeker als het economisch herstel zich zo spectaculair blijft doorzetten. Tegen dan zal de cocktail van frustraties bij de bevolking wat bekoeld zijn. Kijk naar de vaccinatiecampagne: in het begin waren de mensen boos omdat het te traag ging, nu zijn we de Europese kampioen! Weinig privébedrijven halen zulke hoge klanttevredenheid als de overheid de laatste weken met de vaccinaties.»

DE ROOVER «De Croo is niet de sterke kapitein die het roer stevig in handen heeft: zijn schip is zwaar onderhevig aan de stormen die Bouchez en andere partijvoorzitters ontketenen. Maar dat wist hij op voorhand.

»De Vivaldi-club had beloofd om géén kibbelkabinet zoals de regering-Michel te worden. Dat ze op een andere manier aan politiek zouden doen, is nu al de grap van het jaar. Charles Michel stond boven het gewoel, terwijl De Croo de loopgraven induikt. In de heisa over de benoeming van regeringscommissaris Ihsane Haouach (Ecolo) heeft hij het parlement ronduit voorgelogen. Hij beweerde dat niemand in de regering bezwaar had gemaakt tegen een regeringscommissaris met hoofddoek. Achteraf bleek dat MR-minister David Clarinval dat wél had gedaan, op vraag van Bouchez. Wellicht wilde De Croo Bouchez een hak zetten, omdat hij diens aanvallen beu is, maar dat kwam als een boomerang terug in zijn gezicht. Met leugens moet je toch oppassen. Geloofwaardigheid verdwijnt zoals een rol salami: schijf per schijf, tot er alleen nog een smakeloos velletje overblijft.»

SINARDET «De Croo toonde daar dat hij niet met zich laat sollen. Hij won die clash: de andere partijen schaarden zich achter hem, Haouach bleef zitten, en Bouchez werd op zijn plaats gezet door ondervoorzitter Jean-Luc Crucke, die zei dat het gedaan moest zijn met de aanvallen op de regering.»

7/10 Alexander krijgt een onderscheiding voor crisisbeleid, maar minpunten voor die ene leugen en de omgang met het parlement.

ANNELIES VERLINDEN: ‘ZAKELIJK EN SAAI’

CD&V had dringend nieuwe gezichten nodig, vooral in Antwerpen. Dus toverde voorzitter Joachim Coens deze ietwat saaie en onverkozen advocate uit zijn hoed. De coronacrisis bood haar meteen de kans om zich als minister van Binnenlandse Zaken op de kaart te zetten.

‘Na een interview met Annelies Verlinden vragen mensen zich weleens af: ‘Wat heeft ze nu eigenlijk gezegd?’ Maar daar heeft Kris Peeters ook een carrière op gebouwd.’ Beeld BELGA
‘Na een interview met Annelies Verlinden vragen mensen zich weleens af: ‘Wat heeft ze nu eigenlijk gezegd?’ Maar daar heeft Kris Peeters ook een carrière op gebouwd.’Beeld BELGA

SINARDET «Verlinden is op weg om Hilde Crevits voorbij te steken als populairste CD&V’er. Niet slecht voor iemand die nog maar negen maanden op het toneel staat. Ze heeft dezelfde stijl als Sophie Wilmès: zakelijk en saai. Maar in crisistijden hebben mensen dat graag.

»Communicatief speelt Verlinden op safe. Ze geeft netjes voorbereide, weinig spontane antwoorden. Na een interview vragen mensen zich weleens af: ‘Wat heeft ze nu eigenlijk gezegd?’ (lacht) Maar daar heeft Kris Peeters ook een carrière op gebouwd. Ze is een typische CD&V’er.»

FRANK VERBRUGGEN (professor strafrecht KU Leuven) «In een crisis moet je voortdurend improviseren. Toch hield Verlinden zich als neofiet aardig staande. Je kon soms zien dat ze haar twijfels had bij sommige bizarre regels, maar ze verdedigde ze loyaal.»

BARBARA PAS (Kamerfractieleider Vlaams Belang) «Verlinden is één van de symbolen van het gefaalde coronabeleid. Ze communiceerde idiote maatregelen, zoals de regel dat je aan het raam moest zitten in de trein, of dat mensen vier vrienden mochten ontvangen in hun tuin zolang die maar niet door het huis moesten. Ze maakte ook een blunder door te gaan sporten met politierekruten, terwijl dat voor de rest van de bevolking nog verboden was. Hoe wereldvreemd kun je zijn?

»Verlinden kon op geen enkel moment wegsteken dat ze geen voeling heeft met het parlementaire werk. Haar pandemiewet kwam veel te laat en we moeten haar bijna dwingen om naar de commissie te komen.»

VERBRUGGEN «In tegenstelling tot haar voorgangers laat Verlinden zich niet verleiden tot borstgeroffel en stoere praat. Ze trekt duidelijke grenzen, maar houdt het zakelijk. Al liet ze zich soms wel verleiden tot goedkoop scoren. Zo kondigde ze aan dat ze zich burgerlijke partij zou stellen bij elk geval van geweld tegen de politie. Dat horen de mensen graag, maar dat zorgt net voor tragere, duurdere en complexere onderzoeken. Maar eigenlijk is het te vroeg om haar te evalueren. Ze heeft een indrukwekkende beleidsnota, maar door corona is alles uitgesteld.»

6/10 Annelies is een vlijtige leerling, maar leverde een belangrijke huistaak (de pandemiewet) te laat in. Ze maakte ook enkele dure schoonheidsfoutjes.

FRANK VANDENBROUCKE: ‘EEN VERADEMING’

‘He’s back, bitches!’ tweette z’n jonge voorzitter Conner Rousseau (Vooruit). En dat zullen we geweten hebben. De nutty professor die twaalf jaar geleden door zijn eigen partij de gracht werd ingereden omdat hij áltijd gelijk had, is geen sikkepit veranderd. Als minister van Volksgezondheid domineerde hij het coronabeleid, met rugdekking van de premier, en tot grote frustratie van de MR.

‘Frank Vandenbrouckes achilleshiel is dat zijn belerende stijl soms op de zenuwen werkt. Straks zal hij zich wellicht ook bemoeien met andere domeinen.’ Beeld BELGA
‘Frank Vandenbrouckes achilleshiel is dat zijn belerende stijl soms op de zenuwen werkt. Straks zal hij zich wellicht ook bemoeien met andere domeinen.’Beeld BELGA

SINARDET «Ondanks de kritiek apprecieert het brede publiek zijn strenge aanpak. Sinds zijn comeback staat hij onafgebroken bij de drie populairste politici. Hij is ook de enige politicus die de hele tijd consequent op dezelfde lijn bleef: die van de virologen. Ik vond het wel problematisch dat de regering grondwettelijke vrijheden afschafte zonder parlementair debat of juridische rugdekking. Op dat vlak acteert Nederland democratischer. De kritiek van de N-VA was dus terecht, al toonde die partij in het verleden dat ze niet beter is. Als het gaat om terrorisme en vluchtelingencrisissen nemen rechtse partijen het niet te nauw met de grondwet, bij een pandemie snijden linkse partijen graag een bocht af.»

KATHLEEN DEPOORTER (Kamerlid N-VA) «Vandenbroucke was een verademing na de enorme gelatenheid van Maggie De Block. Er zat geen leven meer in haar kabinet.»

MARC NOPPEN (ceo UZ Brussel) «Zijn duidelijke en empatische crisiscommunicatie stak scherp af bij de robotachtige Wilmès met haar powerpointpresentaties. Vandenbroucke en De Croo verscholen zich niet achter de virologen en hielden een consequente lijn aan, op basis van wetenschappelijke evidentie. Ik geef hun allebei grote onderscheiding. Ze hebben ons land een paar keer behoed voor stommiteiten, zoals kerstversoepelingen. Landen die dat deden, zoals Duitsland, Engeland en Ierland, kenden nadien een veel ergere derde golf.

»Pas in mei moest Vandenbroucke capituleren voor de versoepelingsbrigade. Als je nog alleen staat in de regering, is het moeilijk om de onheilsprofeet te blijven uithangen. Op den duur word je een karikatuur van jezelf. Toch zijn we er nog niet. In Engeland gaat het de verkeerde kant uit met de Indiase Delta-variant. Maar de mensen horen dat niet graag: ze willen de bevrijding vieren.»

HUMO Eind oktober liet Vandenbroucke een traan na een bezoek aan een intensivecareafdeling in Luik.

SINARDET «Zijn tranen zullen wel oprecht geweest zijn, maar communicatief was dat een voltreffer: de stoïcijnse professor die plots emoties toont. Iedereen begreep dat het menens was. Vandenbroucke brengt zijn boodschap altijd in mensentaal. Hij maakte één uitschuiver, toen hij zei dat de sluiting van de niet-essentiële winkels alleen maar diende om een schokeffect teweeg te brengen.»

DEPOORTER «Die flater was nefast voor het draagvlak. Er was geen bewijs dat winkels bijdroegen tot de besmettingen. Vandenbroucke was ook niet transparant. In Nederland werden de technische adviezen vrijgegeven, zodat mensen de redenen achter een maatregel begrepen. Vandenbroucke weigerde dat.

»Als communicator is hij zeer gewiekst: hij vertelt alleen wat hij wil, focust altijd op het positieve en draait om de fouten en onenigheden heen. De trage start van de vaccinaties was te wijten aan enkele blunders. Een levering Pfizer-vaccins kwam niet naar ons land, omdat er een handtekening ontbrak. Dat was een nalatigheid van zijn diensten. ‘Toevallig’ maakte Duitsland kort nadien bekend dat het 30.000 extra vaccins had ontvangen.»

SINARDET «Zijn achilleshiel is dat zijn belerende stijl soms op de zenuwen werkt. Hij wordt niet voor niets ‘meester Frank’ genoemd. Tijdens een discussie over versoepelingen zou hij minister Clarinval hebben gevraagd of hij de laatste studie in Nature had gelezen. ‘Nee? Ik wel, ik wéét waarover ik praat.’ Straks zal hij zich wellicht ook bemoeien met de hervorming van de pensioenen en de arbeidsmarkt, als ex-minister en wetenschapper kent hij die domeinen heel goed. Ook dan zal er weer geknarsetand worden.»

NOPPEN «Door de pandemie zijn andere belangrijke dossiers, zoals de organisatie van onze gezondheidszorg, de financiering van de ziekenhuizen en de aanpak van langdurig zieken, naar de achtergrond verschoven. Maar hij is daar achter de schermen al volop mee bezig. Op een bepaald moment eisten de specialisten in opleiding een verbetering van hun statuut. Vandenbroucke loste dat dossier onmiddellijk op.»

9/10 Frank is de slimste van de klas, maar moet opletten dat hij zich niet te onpopulair maakt bij de andere klasgenoten.

VINCENT VAN QUICKENBORNE: ‘HIJGERIGE COMMUNICATIE’

Bijna tien jaar geleden verliet Vincent Van Quickenborne (Open VLD) zijn post als vicepremier onder premier Di Rupo om CD&V na 150 jaar uit het Kortrijkse stadhuis te verjagen. Na zeven jaar miste hij de adrenaline van de Wetstraat. Hij profileerde zich scherp tegen toenmalig voorzitter Gwendolyn Rutten, hing zijn wagonnetje aan dat van De Croo en huidig voorzitter Egbert Lachaert, en werd bedankt met Justitie en het vicepremierschap. Zijn neus voor opportuniteiten staat nog altijd op scherp.

‘Van Quickenborne is wellicht de minister met het hoogste populistische gehalte. Hij weet wat de mensen graag horen.’ Beeld BELGA
‘Van Quickenborne is wellicht de minister met het hoogste populistische gehalte. Hij weet wat de mensen graag horen.’Beeld BELGA

SINARDET «Meer dan Verlinden, was Van Quickenborne het toonbeeld van law-and-order. Hij verdedigde zelfs de urenlange opsluiting van zeven 14-jarigen die tijdens een lockdownfeestje samen pizza hadden gegeten. Cartoonist Meynen beeldde hem systematisch af als de man van de ‘boetes, boetes, boetes’. Zou de liberale achterban dát graag zien? Eén keer trok hij wel een streep in het zand, toen enkele CD&V-gouverneurs hardop droomden over het tellen van pizzadozen en drones die tijdens de feestdagen over tuinen zouden vliegen op zoek naar samenscholingen.

»Van Quickenborne is wellicht de minister met het hoogste populistische gehalte. Toen er op sociale media deining was ontstaan omdat een rechter een te lichte straf zou hebben gegeven voor een aanranding, greep hij dat meteen aan in zijn pleidooi voor strengere straffen. Hij weet wat de mensen graag horen.»

PAS «Sterker, hij is de kampioen van de populistische aankondigingen. Meestal doet hij die eerst in de pers, pas daarna in het parlement. Maar zijn decibels worden niet gevolgd door realisaties. Het wetsontwerp over strengere straffen voor seksmisdaden had hij al tegen Pasen beloofd. Ook van de andere verstrengingen in de strafwet en de beloofde digitalisering van justitie hebben we nog niks gezien. Alle korte gevangenisstraffen zullen vanaf het einde van het jaar worden uitgevoerd, zegt hij, maar dat is niet realistisch. De nieuwe gevangenissen zijn niet klaar en Justitie kampt met een zwaar personeelstekort. Het is wel goed dat hij 500 miljoen euro extra heeft binnengehaald. Dat departement is kapot bespaard.»

VERBRUGGEN «Dat extra geld is goed nieuws, maar zal het wijs worden besteed? Digitalisering en het wegwerken van de personeelstekorten zijn terechte prioriteiten, zwaardere straffen zijn dat niet. In plaats van de mensen te paaien met stoere praat, zouden politici beter uitleggen dat zerotolerantie niet werkt. Als je elke korte gevangenisstraf effectief uitvoert, moet je nog een hoop gevangenissen bijbouwen. Dat kost fortuinen: willen we dat?

»Een dronken student die op een feestje iemand aanrandt moet je anders behandelen dan een psychopatische serieverkrachter. Die eerste hoort niet in de gevangenis, maar heeft baat bij therapie. In Noorwegen worden daders minder lang opgesloten en ligt het aantal recidivisten lager. Waarom neemt Van Quickenborne dát model niet over? Zijn voorganger Koen Geens (CD&V) had na de moord op Julie Van Espen de moed om te zeggen dat een maatschappij zulke drama’s nooit helemaal kan uitsluiten, tenzij je elke veroordeelde moordenaar of verkrachter nooit meer vrijlaat.

»Los van zijn hijgerige communicatie in mediagenieke zaken vind ik Van Quickenborne afwachtend inzake hervormingen. Hij spaart de heilige huisjes. De hervorming van het strafrecht, die werd voorbereid door Geens, zit opnieuw in een werkgroep. Hij aarzelt met de afschaffing van het Hof van Assissen, dat rechtszaken zeer duur en tijdrovend maakt. Zelfs van de digitalisering van Justitie zien we nog niks.»

5/10 Vincent steekt vaak zijn vinger op en maakt de klas graag aan het lachen, maar moet dringend meer aandacht schenken aan zijn huis- en studiewerk.

VINCENT VAN PETEGHEM: ‘DE NIEUWE LETERME’

De dubbele meter uit het Oost-Vlaamse De Pinte zit nog maar sinds 2016 in de nationale politiek en greep anderhalf jaar geleden naast het CD&V-voorzitterschap, omdat hij – nog meer dan zijn concurrenten – uitblonk in wollige clichés. Maar als minister van Financiën ontpopt hij zich als een ontmijner van shitdossiers en spiegelt hij zich aan de realpolitiek van Jean-Luc Dehaene.

‘Na één week was al niet meer te merken dat Vincent Van Peteghem een neofiet is. Hij is de meester-fixer die in de regering al meerdere branden heeft geblust.’ Beeld Tim Dirven
‘Na één week was al niet meer te merken dat Vincent Van Peteghem een neofiet is. Hij is de meester-fixer die in de regering al meerdere branden heeft geblust.’Beeld Tim Dirven

CARL DEVOS (politicoloog UGent) «Zijn aanstelling is een succes. Na één week was al niet meer te merken dat hij een neofiet is. Hij is een meester-fixer die in de regering al meerdere branden heeft geblust: de huurinkomsten uit het buitenland, de effectentaks, de vergroening van de bedrijfswagens. Telkens ging het om creatieve, technische oplossingen waardoor de regering de bladzijde kon omslaan. Alleen wordt dat nog te weinig gezien.

»Vraag aan tien mensen op straat of ze hem kennen, en de helft zegt nee. Maar er zijn nóg politici die grijs begonnen en uitgroeiden tot toppers. Als gebuisde comedian heeft Van Peteghem daar het talent en de persoonlijkheid voor. Hij komt uit een politiek geslacht, heeft een grote financiële kennis, maar is zeer down-to-earth. Mits wat groei-jaren kan hij de nieuwe Leterme worden: die had ook een boekhoudersprofiel, maar werd de populairste politicus van Vlaanderen.»

RAOUL HEDEBOUW (Kamerfractieleider PVDA) «Van Peteghem is een toffe pee: hij heeft humor, kent zijn dossiers en debatteert op een sportieve manier. Maar hij blijft een echte tjeef. Zijn fiscaal beleid verschilt amper van wat we de laatste dertig jaar hebben gezien. Zijn effectentaks zal weinig opbrengen, maar hij legt zich daarbij neer, omdat ‘we realistisch moeten zijn’.

»Zijn plan tegen fraudebestrijding is wel een verbetering in vergelijking met het beleid van zijn voorganger Johan Van Overtveldt (N-VA), die de arrogante ambassadeur van de rijken en de grote bedrijven was. Maar ook Van Peteghem leeft in een bubbel. De mensen die vorig jaar technisch werkloos waren en daardoor minder belastingen moesten betalen, kregen de voorbije weken facturen van meer dan 2.000 euro in de bus. Wie kan dat zomaar uit zijn zak toveren?»

DEVOS «Grote structurele hervormingen heeft hij niet doorgevoerd. Dat vanaf 2026 alleen elektrische wagens nog fiscaal voordelig zijn, is goed voor de klimaatdoelstellingen. Maar dat fiscaal voordeel is er alleen om onze hoge lasten op arbeid te ontwijken. Het zou logischer zijn om dat voordeel af te schaffen en de belastingen te verlagen. Maar dat werd doorgeschoven naar de grote fiscale hervorming die hij moet voorbereiden. Dat wordt zijn zwaarste examen.»

MICHEL MAUS (professor fiscaal recht VUB) «Inzake fraudebestrijding sluit Van Peteghem nauwer aan bij de strenge aanpak van de socialist John Crombez (voormalig staatssecretaris voor Fraudebestrijding), na het laisser faire, laisser passer-beleid van Van Overtveldt. Helaas mikt hij alleen op repressie en scherpere controles, en niet op het vermijden van fraude. Daaruit valt nochtans de grootste winst te halen. De zwarte economie is in België goed voor 16 procent van het bruto nationaal inkomen. In onze buurlanden bedraagt die fraudegraad gemiddeld 10 procent. Onderzoek leert dat mensen vooral frauderen vanwege onze hoge belastingen en de ongelijke verdeling ervan.

»Het is niet eerlijk dat de familie-Freire een kapitaal van 3 miljard euro mag erven zonder daar successierechten op te betalen, terwijl de modale werknemer de volle pot betaalt. Een ondernemer die 35 jaar hard werkt en dan zijn aandelen verkoopt, betaalt daar geen belastingen op, terwijl een arbeider wél wordt belast op elke euro die hij verdient. Die onrechtvaardigheden moet Van Peteghem aanpakken in zijn fiscale hervorming, maar het wordt zeer moeilijk. In het regeerakkoord staat dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen, maar de liberalen zeggen nu al dat ze een meerwaardebelasting op aandelen niet zullen aanvaarden.»

7/10 Vincent kende een veelbelovende start als brandblusser, maar moet zich nog bewijzen als architect.

PETRA DE SUTTER: ‘DE GROENE ZALF’

Deze minzame professor in de gynaecologie was lijsttrekker voor het Europees Parlement, maar werd door Groen – en vooral voorzitster Meyrem Almaci – boven Kristof Calvo verkozen als vicepremier en minister van Ambtenarenzaken en Overheidsbedrijven.

‘Petra De Sutter is geen scherpslijpster die de groene partijlijn in de verf zet. Ze zou zelfs beter bij CD&V passen, omdat ze altijd het compromis omarmt.’ Beeld BELGA
‘Petra De Sutter is geen scherpslijpster die de groene partijlijn in de verf zet. Ze zou zelfs beter bij CD&V passen, omdat ze altijd het compromis omarmt.’Beeld BELGA

DEVOS «Ze is de eerste transgenderminister in Europa, maar tijdens het VRT-programma ‘Buurman, wat doet u nu?’ bleek dat ze het daar niet meer over wilde hebben. Ze liet de camera in haar huis, we zaten mee aan tafel, leerden haar vrouw kennen… maar kregen geen info over vroeger. Ooit schreef ze er een boek over, nu is het een afgesloten hoofdstuk. Het mooie is dat niemand – op enkele kwieten na – haar daarop aanspreekt, net zoals bij Di Rupo, die de eerste homoseksuele premier was.

»De Sutter is een bekwaam figuur. Ze lijkt altijd zen en zoekt nooit de controverse. Ze is erg geliefd in de regering, omdat ze vaak een bemiddelende rol speelt. Maar ze leeft in de schaduw en haar bevoegdheden zijn grijs. Voor Groen is dat een probleem. De Sutter is geen scherpslijpster die de partijlijn in de verf zet – ze zou zelfs meer bij CD&V passen, omdat ze altijd het compromis omarmt. Bij de deal over de vergroening van de bedrijfswagens vond Groen dat het fiscaal voordeel moest worden afgeschaft. De partij leed dus een halve nederlaag, maar in ‘De afspraak’ zalfde De Sutter: ‘We zitten in een coalitie en kunnen niet meteen alles binnenhalen.’ Bij de redelijke centrumkiezer komt dat goed over, bij groene hardliners wellicht wat minder.»

MICHAEL FREILICH (Kamerlid N-VA) «De Sutter is een frisse wind die graag op een andere manier aan politiek wil doen, maar de Vivaldi-coalitie verhindert dat. De minister had beloofd dat ze de opmerkingen van de oppositie zou meenemen in haar beleidsnota. Toch werden al onze amendementen weggestemd door de parlementsleden van de meerderheid.

»Ik merk bij De Sutter ook enkele rood-groene dogma’s. Zo wil ze gratis wifi aanbieden in elk postkantoor, vooral voor kansarmen. Dat is een duur project, want die antennes en servers kosten veel geld. Je geeft die mensen beter een sociaal internetcontract. Bovendien is wifi achterhaald, we zijn toe aan 5G – daarin loopt België hopeloos achter. Van alle Europese landen zijn we het slechtst gevorderd in de uitrol. Agoria en de Vlaamse overheid hebben al gewaarschuwd dat de 5G-veiling die ze heeft uitgeschreven, juridisch geen stand zal houden. Ik heb haar gezegd dat ze moet opletten dat ze niet Petra De Sputter wordt: van de sputterende 5G. Daar kon ze smakelijk om lachen.»

WOUTER VAN DOOREN (professor publieke bestuurskunde UAntwerpen) «Haar beleidsplan voor Ambtenarenzaken oogt weinig ambitieus. Haar voorganger Steven Vandeput (N-VA) beloofde een redesign van de overheid, maar bracht er niks van terecht. Het kostte alleen maar geld aan consultancy. Nu is er geen sprake meer van een redesign en dat is prima. De overheidsadministratie is een blokkendoos en als elke minister met die blokken gaat manoeuvreren, doet dat meer kwaad dan goed.

»Ik mis in haar beleidsplannen de nadruk op transparantie en integriteit. De minister zou zoveel mogelijk overheidscontracten online raadpleegbaar moeten maken. Ze moet ook proberen om de fierheid van de ambtenaren te versterken. De laatste twintig jaar hebben die alleen maar besparingen en verwijten naar hun kop gekregen: dat ze een kostenpost zijn en dat de Vlaamse administratie het beter doet. De overheidsdienst Financiën is de voorbije tien jaar afgebouwd van meer dan 30.000 medewerkers naar 20.000. Ik wil het een privébedrijf weleens zien doen.»

7/10 Petra haalt goede punten als ploegspeler, maar mag in haar bevoegdheden wat minder zen zijn.

TINNE VAN DER STRAETEN: ‘SLUW EN VOLWASSEN’

Ook in deze Brusselse advocate, gespecialiseerd in milieu- en klimaatrecht, moest Kristof Calvo zijn meerdere erkennen. Van der Straeten was vroeger al ondervoorzitter en parlementslid voor Groen, maar raakte in 2010 niet meer verkozen. Pas bij de verkiezingen van 2019 maakte ze haar comeback in de Wetstraat, met de heilige ambitie om de kerncentrales te sluiten en de klimaatverandering aan te pakken. Ze is een dossiervreter met een hoog bakfietsgehalte.

DEVOS «Meer dan De Sutter is zij de figuur die Groen een nieuwe smoel kan geven. Van der Straeten is perfect gecast als minister van Energie: ze was jaren actief in de sector, wordt er sterk gewaardeerd en kent de dossiers tot in de puntjes. Dé lakmoesproef volgt dit najaar: dan wordt beslist of de twee jongste kerncentrales ook kunnen sluiten in 2025. Tegen dan moet ze voldoende vervangingscapaciteit klaar hebben, zodat het licht niet uitvalt of de elektriciteit niet peperduur wordt.

»Veel mensen kijken wantrouwig naar die sluiting: ze hebben nu stroom, die ís al niet goedkoop, en nu nemen de groenen daar nog een risico mee. Als het misloopt, wordt Van der Straeten de grote zondebok en krijgt haar partij een dreun. Als het lukt, komt het erop aan de CO2-uitstoot van de vervangende gascentrales snel terug te dringen, want ook daar kan de oppositie op schieten. Ze is slim genoeg om in stilte te werken en pas te communiceren als de beslissing genomen is. Zo verleidt ze de partijvoorzitters niet tot venijnige tweets die het dossier in gevaar brengen.»

JOHAN ALBRECHT (energie-expert UGent) «Een nieuwe minister die haar departement perfect kent en zich geen maanden moet inwerken, is verfrissend. Ze heeft een sterk team samengesteld en de belangrijke dossiers vanaf dag één vastgepakt. Eindelijk komt er duidelijkheid over de kernuitstap! De sluiting van die centrales kan een nieuwe dynamiek op gang brengen, waardoor bedrijven eindelijk durven te investeren in nieuwe technologie. Voorlopig zit de minister op schema om in voldoende vervangingscapaciteit te voorzien.»

BERT WOLLANTS (Kamerlid N-VA) «Wij zijn het niet eens met de sluiting van die twee jongste kerncentrales, maar het is dé groene trofee en je voelt dat ze die koste wat het kost moesten hebben. Bij Groen wordt er zelfs gefluisterd dat de regering zal vallen als het niet lukt. Toch kan er nog veel mislopen. Van de grote gascentrales die de kerncentrales moeten vervangen, is er nog geen enkele vergund. Europa moet het subsidiemechanisme voor die centrales nog goedkeuren. En het is nog niet duidelijk waar ze het geld voor die subsidies gaat halen. De minister had duidelijkheid beloofd tegen eind vorig jaar, maar wellicht wil ze eerst de kernuitstap definitief binnenhalen en pas dan bekijken hoe ze het gaat betalen. Een mogelijke gascentraletaks zou de liberalen wel eens op stang kunnen jagen. Het is sluw van haar, maar niet zo fraai.»

ALBRECHT «Het is verstandig dat ze investeert in wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe technologieën, zoals waterstof. Van der Straeten mikt niet alleen op elektrische auto’s, maar wil een breed pakket. Het is zoals met de vaccins: je moet niet alle eieren in één mand leggen, want je weet niet welke technologie over dertig jaar dominant is. Verder is het goed dat ze investeert in kabels die ons energienetwerk verbinden met andere Europese landen.»

WOLLANTS «In de omgang is Van der Straeten vrij correct. Andere ministers zeggen consequent nee op alles wat uit de oppositie komt. Van der Straeten had beloofd om onze beste opmerkingen in haar beleidsnota op te nemen. Ze werden één voor één weggestemd door de Vivaldi-partijen, maar achteraf nam ze toch enkele punten op. Die volwassen houding appreciëren we.»

8/10 Tinne krijgt goeie punten voor dagelijks werk, maar het echte examen volgt in het najaar.

MERYAME KITIR: ‘MINISTER VAN RESTJES’

Twintig jaar geleden begon de Limburgse socialiste, die door bijziende fans weleens wordt vergeleken met de Amerikaanse actrice Halle Berry, haar carrière aan de band bij Ford Genk. Ze zat dertien jaar in het parlement, waarvan de laatste vijf als fractieleider. Ze werd gepolst voor het partijvoorzitterschap, maar bedankte. Als minister van Ontwikkelingssamenwerking en Grootstedelijk Beleid kan ze rustig dossiers blijven vreten in de luwte.

‘Als voormalig arbeider sprak Meryame Kitir met vuur over de sociale strijd. Op dat thema is ze geloofwaardiger dan veel andere politici, die nooit een fabriek vanbinnen hebben gezien.’ Beeld BELGA
‘Als voormalig arbeider sprak Meryame Kitir met vuur over de sociale strijd. Op dat thema is ze geloofwaardiger dan veel andere politici, die nooit een fabriek vanbinnen hebben gezien.’Beeld BELGA

DEVOS «Door de coronacrisis en haar beperkte bevoegdheden is ze één van de minst zichtbare ministers. Ze zit in hetzelfde schuitje als Alexander De Croo in de vorige regering, die toen moest doen alsof hij blij was met Ontwikkelingssamenwerking en Digitalisering. Haar voorzitter Conner Rousseau zette alles in op Volksgezondheid voor Frank Vandenbroucke, waardoor Kitir het laatste overschotje kreeg. Het komt er voor haar vooral op aan minister te leren zijn en zich nadrukkelijker op de kaart te zetten in Limburg. De socialisten hebben daar de voorbije jaren veel kopstukken verloren.

»Als voormalig arbeider sprak ze in het parlement vaak met vuur over de sociale strijd. Op dat thema is ze geloofwaardiger dan veel andere politici, die nog nooit een fabriek vanbinnen hebben gezien. Haar partij zou haar als spreekbuis kunnen gebruiken in discussies over de arbeidsmarkt en de pensioenen, maar wellicht gaat die rol naar Vandenbroucke en Rousseau. Je hoort haar ook niet over grootstedelijk beleid, terwijl daar toch al veel om te doen was.»

STEVEN DE VUYST (Kamerlid PVDA) «Kitir komt integer over en heeft als arbeider met Marokkaanse roots een mooi parcours afgelegd. Het siert haar dat ze pleitte voor de opheffing van de vaccinpatenten. Helaas werd ze teruggefloten door de liberalen en houdt de regering vast aan de lijn van de Europese Commissie, die Big Pharma te vriend wil houden.»

ELS HERTOGEN (CEO 11.11.11) «Het is toch belangrijk dat ze haar nek heeft uitgestoken. Op Europees niveau werd haar pleidooi ook opgepikt: het Europees Parlement stemde voor het vrijgeven van de patenten. Kitir zal ook 4 miljoen vaccins doneren aan Covax (internationale organisatie die de vaccins gelijk verdeelt over de wereld, red.).

»Wij waarderen dat ze veel contact zoekt met het middenveld en de ngo’s. Ze legt de nadruk op programma’s rond sociale bescherming en het klimaat. Ze wil ook de norm halen van 0,7 procent van het bnp die rijke landen aan ontwikkelingssamenwerking moeten spenderen. Haar voorganger De Croo vond dat we daar niet te veel op moesten focussen.»

DE VUYST «Het zal bij woorden blijven. Vandaag zitten we aan 0,47 procent. Kitir had in haar beleidsnota geschreven dat België de norm tegen 2030 moest halen via ‘een bindend groeipact’ – dat was al weinig ambitieus – maar het woordje ‘bindend’ werd geschrapt. We staan nu eenmaal voor besparingen.»

HERTOGEN «Het wordt afwachten hoeveel impact ze heeft in de regering. De Croo zat als vicepremier mee aan tafel tijdens de belangrijke budgettaire besprekingen. Kitir moet rekenen op Vandenbroucke.»

7/10 Meryame heeft veel goede bedoelingen, maar ze moet zorgen dat ze zich niet laat wegdrummen door haar klasgenoten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234