null Beeld Photo News
Beeld Photo News

WielerhistoricusHarry Ingelsboom

‘De Ronde van Vlaanderen werd eeuwenlang met kruiwagens gereden’

Komende zondag staat het peloton aan de start van de Ronde van Vlaanderen. Er zal weer wielergeschiedenis worden geschreven! Sommigen vinden dat evenwel niks bijzonders, want zij schrijven elke dag wielergeschiedenis. We hebben het dan over de wielergeschiedkundigen, die u ook wielerhistorici mag noemen, of zoals in onderstaand geval: Harry Ingelsboom.

HUMO Waarmee houdt een wielerhistoricus zich bezig?

HARRY INGELSBOOM «Met de geschiedenis van het wiel. Dus niet alleen met wat we nu het wielrennen noemen, maar ook met antieke strijdwagens, trams, auto’s, kinderwagens, rollators... De lijst is eindeloos.»

HUMO Het fietsen vormt daar dus maar een klein onderdeeltje van?

INGELSBOOM «De fiets zoals wij hem kennen, is amper 140 jaar oud. De vraag is dus hoe wielerkoersen daarvoor werden gereden. Mijn historisch instinct zegt mij dat de Ronde van Vlaanderen eeuwenlang met kruiwagens werd gereden.»

HUMO Een eenvoudige vraag die vaak tot antwoorden met veel diepgang leidt: waarom?

INGELSBOOM «In het landelijke Vlaanderen van toen hadden veel boerenzonen een probleem. De oudste kon makkelijk aan een vrouw raken, want die had een mooie boerderij te erven. Maar de jongere broers moesten er zelf op uit trekken. En dat deden ze, in groep, want dat was veiliger. En met een kruiwagen.»

HUMO Waarom was het in groep veiliger?

INGELSBOOM «We hebben het hier over vrouwenroof: moeders lieten hun dochters niet zomaar afpakken. Het was, net zoals nu, belangrijk om steeds vooraan te zitten in de wedstrijd, want dan had je de beste keuze. Maar ontsnappen was het domste wat je kon doen. Halfweg een helling sprongen er vaak tien moeders uit de struiken, doordrongen van agrarische adrenaline, en gewapend met koekenpannen en broodmessen. Dat liep vaak niet goed af.»

HUMO Er vloeide heel wat bloed?

INGELSBOOM «Dat ook, maar zo’n vluchter werd vaak ingerekend en aan een hondenketting gelegd. Daar moest hij tot de volgende lente taken verrichten die destijds door mannen als vernederend werden ervaren: aardappelen schillen, sokjes breien en kippen plukken.»

HUMO En wat gebeurde er met de kruiwagen?

INGELSBOOM «Die werd in beslag genomen, en gebruikt door de boerenzonen van de plek waar hij gevangen zat. Want die gingen natuurlijk ook op jacht.»

HUMO Lieten die gevangen vrouwen zich zomaar in een kruiwagen dwingen?

INGELSBOOM «Dwingen? Die wijven sprongen er spontaan in! Dat hadden ze van hun moeders geleerd: als je een knappe kerel ziet, goed gekleed en welgemanierd, aarzel dan niet: springen! Die kruiwagen had ook een beschermende functie, en dat wisten die meisjes. Een vrouw die in een kruiwagen zit, kun je niet bespringen.»

HUMO Dat wist ik niet.

INGELSBOOM «Mijn vrouw Rika, die ik hier toch even moet vermelden, omdat ze veel heeft betekend voor de wielergeschiedschrijving, heeft zich kandidaat gesteld voor een experiment. We hebben alle soorten kruiwagens geprobeerd, ik heb het beste van mezelf gegeven, maar het is niet gelukt. Die vrouwen zaten daar dus veilig.»

HUMO En dan meteen naar de pastoor voor een huwelijk?

INGELSBOOM «Nee, eerst een ommetje naar een nabije stad, voor de huwelijkslijst. De geschenkenwinkels waren toen 24 uur geopend op de dag van de Ronde van Vlaanderen, het was daar aanschuiven. Voor het winkelraam stonden dan tientallen kruiwagens te wachten, met daarin trouwlustige dames, en die begonnen weleens te onderhandelen: ‘Zeg Sofie, gij valt toch op mannen met een snor, hè? Wilt ge niet ruilen met die van mij, want ik heb liever ne rosse zoals die van u. Roskoppen zuipen soms, maar het zijn harde werkers.’ Uit zulke onderhandelingen zijn heel wat gelukkige gezinnen ontstaan.»

HUMO Maar die hele Ronde was toch erg vrouwonvriendelijk?

INGELSBOOM «Ja, als je het met de ogen van nu bekijkt misschien wel. Maar er waren ook waardevolle dingen, zoals het gebruik van die kruiwagen. Meer en meer vrouwen plaatsen tegenwoordig een kruiwagen in de slaapkamer, als ze bijvoorbeeld getrouwd zijn met een roodharige die weleens op café gaat. Ze leggen zich dan comfortabel te rusten in dat nederige rijtuig, en als de man dan de kamer binnenzwalpt, kan die niet anders dan zuchtend in het lege bed klimmen, om daar in de stank van zijn eigen adem in een bingecoma te vallen. Zijn echtgenote kijkt dan toe met half geopende oogleden – dat zijn lichaamsdeeltjes die bij wijze van spreken een lidkaart hebben die hen toestaat nuttig werk te verrichten in het kader van het gezichtsvermogen – en ze bedenkt met een glimlach: wat goed dat de wielergeschiedenis bestaat, want je kunt er mooie lessen uit trekken!»

De ronde van vlaanderen
Eén, zondag 4 april, 09.15

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234