De Slimste Marokkaan ter Wereld: Adil El Arbi

Het laaiende enthousiasme van Adil El Arbi (26) is puur natuur. Havermout, beweert hij. Hij gebruikt geen drugs. En van vitaminepillen heeft hij nog nooit gehoord. Maar hij is wel met zijn verovering van de wereld begonnen: met Bilall Fallah heeft hij net ‘Image’, zijn eerste langspeelfilm, uitgebracht. En in ‘De Slimste Mens ter Wereld’ is hij de revelatie. ‘Je mag daar niet te relaxed zijn, dat is een killer.’

Het is maandagochtend in grand café Flamingo, maar Adil El Arbi praat al op volle geluidssterkte. Met handen en voeten en met Antwerpse tongval legt hij zijn visie op cinema uit, zijn tomeloze liefde voor technicolor, Hollywood voor gevorderden. Geen zin spreekt hij uit zonder de slang die in Amerikaanse actiefilms gangbaar is. Zijn ogen glanzen als hij het over special effects en fucked-up montages heeft. Op slag snap je waarom hij er, met zijn bloedbroeder Bilall Fallah, in is geslaagd met het budget van een kortfilm een heuse langspeelfilm te maken.

HUMO ‘Image’ is, financieel gesproken, een mirakel.

Adil El Arbi «Het is begonnen met onze kortfilm ‘Broeders’, waarvoor we van het Vlaams Audiovisueel Fonds een wildcard ter waarde van 60.000 euro hebben gekregen. Net genoeg voor een nieuwe kortfilm. Maar Bilall en ik hadden gezworen: ‘Fuck kortfilms, als we geld hebben, maken we een langspeelfilm.’ We hebben het bedrag verdubbeld, en we hebben een langspeelfilm gemaakt.

»We spraken mensen op hun eergevoel aan: ‘Doe mee uit liefde voor het project, en wij betalen je kosten terug.’»

HUMO Heeft Gène Bervoets tegen onkostenvergoeding gewerkt?

El Arbi «Gène Bervoets én Geert Van Rampelberg én Wouter Hendrickx én Laura Verlinden. ‘Wil je meedoen aan een crazy Marokkaans projectje,’ vroegen we, ‘in wijken van Brussel waar je shit zult doen die je van je leven niet meer vergeet?’ Ze zijn daarop ingegaan.»HUMO Kom jij uit de verkoop, Adil?

El Arbi «Filmen is verkopen. Als je grote cinema wil maken, heb je grote acteurs nodig.»

HUMO Maar de hoofdrolspeler, Nabil Mallat, heb je van de straat geplukt.

El Arbi «We moesten wel: er zijn bijna geen professionele Marokkaanse acteurs. Nabil hebben we in een klerenwinkel ontdekt: een verkoper met een afro. Funky kerel, hipster, skaterstijl. Sprak plat Antwaarps. Maar in ‘Broeders’ moest hij een stille, vrome moslim spelen. En in ‘Image’ is hij de caïd du quartier: kortaangebonden, kortgeschoren en Franstalig. Nabil kan die metamorfoses aan: hij spat van het scherm. Michaël Roskam (regisseur van ‘Rundskop’, red.), onze grote broeder, zegt: ‘Film Nabil vijf minuten lang terwijl hij een durum eet: het blijft spannend.’

»Marokkanen kunnen acteren, hè. Als je te laat van een feestje komt, moet je kunnen liegen tegen je ouders (lacht).»

HUMO Je hebt voor ‘Image’ in de zogenoemde probleemwijken van Brussel gefilmd. Had je toestemming?

El Arbi «Van de officiële instanties, ja. Maar dat volstond natuurlijk niet: in het begin hebben we eieren en flessen naar ons hoofd gekregen. Een camera in die wijken betekent zelden goed nieuws: ‘De nouveau des Flamands racistes qui viennent faire des images dans notre quartier pourri.’ Maar we hebben geduldig uitgelegd wat we wilden. En dat we hen nodig hadden, als figuranten. De meesten vonden het cool.

»‘Image’ gaat over een televisiejournaliste die een reportage in zo’n wijk maakt en een tough guy ontmoet. Zij wordt door hem aangetrokken, en hij zal haar gidsen in zijn leefwereld. Gevolg: zij doet haar werk niet meer zoals het hoort. Want zij gaat op zoek naar de nuance. En haar baas wil scoren: de beelden kunnen, wat hem betreft, niet hard genoeg zijn.

»Het is de clash tussen de jungle van de quartiers en die van de journalistiek.»

HUMO Is ‘Image’, zoals de titel laat vermoeden, een aanklacht tegen de beeldvorming in de media?

El Arbi «We stellen dingen vast. We benoemen de problemen, in tegenstelling tot de meeste Vlamingen, die ze liever wegmoffelen. Je hebt foute Marokkanen, maar je hebt net zo goed foute media.»

HUMO De televisiescènes hebben jullie gefilmd in de oude redactielokalen van De Morgen. Waarom daar?

El Arbi «Die kantoren hadden een zekere grandeur. Een Amerikaanse feel.

»Wij wilden absoluut geen themafilm maken, alleen al van het woord moeten we kotsen. Boodschappen horen niet in een film. Het is zoals Jan Verheyen zegt: ‘Boodschappen moet je in de Carrefour doen.’ Wij zijn opgegroeid met het werk van Martin Scorsese, Oliver Stone, Spike Lee. Films die je gedachten prikkelen, maar die wel op en top cinema blijven. Geen arty gedoe, snap je? Michael Haneke is een genie, maar hij heeft bij ons de liefde voor cinema niet doen ontvlammen. Toen ik 11 was, keek ik naar Spielberg of Tarantino. Amerikaanse films die het stempel van een auteur droegen, maar technisch perfect waren: fantastisch gemonteerd, visueel de shit. Wij willen de narrativiteit van Amerikaanse films evenaren; met een minibudgetje een Hollywoodfeel creëren.»

HUMO Recensenten noemen jullie mainstream. Is dat een compliment?

El Arbi «Als wij ons – moeilijke – verhaal niet mainstream zouden vertellen, zouden we veel mensen niet bereiken. ‘Twelve Years a Slave’ is ook geen vanzelfsprekend verhaal. Maar net omdat het op klassieke wijze wordt verteld, heeft het een groot publiek gevonden. Onze droom is: mensen laten genieten van mooie cinema, en hen hopelijk iets extra meegeven. Hen laten nadenken.»

HUMO Zal dat lukken op een moment dat twee andere Vlaamse films uitkomen?

El Arbi «Ik vind dat bangelijk, drie nieuwe Vlaamse films in totaal verschillende genres: ‘Violet’ is arthouse, ‘Welp’ horror, en wij zijn mainstream, zogezegd. Zo verscheiden hoort een volwassen filmmarkt te zijn. Zo is het alvast in Frankrijk en Amerika.»

HUMO Vlaanderen is iets kleiner. Zullen die films elkaar niet opeten?

El Arbi «Onze film komt op het ideale moment. Veel allochtonen zijn blij dat er eindelijk iets van hen komt. Mensen van de quartiers gaan meestal naar blockbusters kijken, maar nu willen ze ‘Image’ zien. Ze herkennen zich. ‘Image’ is gedeeltelijk Franstalig: hij kan ook in Brussel werken.»

HUMO Wanneer spelen jullie break-even?

El Arbi «Al bij 15.000 kijkers. Dat is het voordeel van een cheap ass-film (schatert).»

Theo trakteert

HUMO ‘Het moment is ideaal,’ zeg je. Ook omdat minister van Asiel Theo Francken (N-VA) in zijn oude mailverkeer zo vriendelijk is geweest te wijzen op het gebrek aan economische meerwaarde van allochtonen van Marokkaanse, Congolese en Algerijnse origine?

El Arbi «Wat een cadeau! Als je een film maakt, ben je als de dood dat hij niet meer actueel is als hij klaar is. Maar dan komt zo’n mail boven water en denk je: ‘Het doet er nog altijd toe.’»

HUMO Je hebt weer samen met Bilall Fallah geregisseerd. Zijn jullie een onafscheidelijk duo?

El Arbi «We hebben elkaar op de filmschool van Sint-Lukas ontmoet, en het klikte meteen. We waren de twee enige Marokkanen op school. Bendevorming. Zo gaat dat met Marokkanen (lacht).

»We hebben allebei ons eerste jaar moeten overzitten: ze vonden onze films niet goed genoeg. Niet dat we toen al van het niveau-Spielberg waren, maar andere mensen die kakfilms hadden gemaakt, waren wél geslaagd. Daarop hebben we besloten om los van de school onze droom waar te maken. We hebben making-ofs voor Jan Verheyen gedraaid. Contacten gelegd. Michaël Roskam hebben we in die periode leren kennen. Nabil Ben Yadir (regisseur van ‘Les barons’, red.). Die mannen zagen dat we iets hadden.»

HUMO Wat dan?

El Arbi «Hier en daar een interessante scène in voor het overige volstrekt overbodige kutfilms (lacht).»

HUMO Wat is de chemie tussen Fallah en jou?

El Arbi «Samen zijn we op ons best. Soms is hij meer in beslag genomen door het beeld, en ben ik het meer door de acteurs. Maar net zo goed is het omgekeerd. Het switcht voortdurend.»

HUMO Ben jij de meer extraverte en hij de meer introverte?

El Arbi «Hij is good cop, ik ben bad cop. Ik heb minder geduld.»

HUMO Het gaat wel telkens over jullie roots.

El Arbi «Op Sint-Lukas maakten we eerst films alsof we white boys waren. We droomden van ‘Star Wars’. Tot ze ons erop wezen dat je in Vlaanderen geen Marokkaanse filmmakers hebt, ondanks alle Marokkanen die hier wonen. ‘Als jullie hun verhalen niet vertellen,’ zeiden ze, ‘wie gaat het dan wel doen?’ Dat heeft ons aan het denken gezet: waarom zouden we onze origine niet als een troef uitspelen? Daar is ‘Image’ uit voortgekomen, en over een half jaar volgt ‘Black’, een film over jeugdbendes in Brussel (naar het boek van Dirk Bracke, red.). We wisten van tevoren dat de pers daar bovenop zou springen. Meestal worden Marokkanen afgeschilderd als criminelen, dealers of terroristen. De media zijn blij als ze met een positief verhaal over jonge Marokkaanse filmmakers het evenwicht weer enigszins kunnen herstellen (lacht).»

HUMO De kortfilm ‘Broeders’ vertelt in een notendop waar jullie met je werk voor staan. Het gaat over een vrome moslim en een kleine dealer die langzaam gaan twijfelen aan de keuzes in hun leven.

El Arbi «‘Broeders’ is een parabel die speelt met stereotypen. Twee totaal verschillende mensen die gaandeweg hun zekerheden verliezen en steeds meer op elkaar gaan lijken. Die langzame versmelting zie je ook in ‘Image’: de tough guy heeft ook een zachte kant, de engelachtige verschijning van een journaliste kan ook tricky hard zijn. Dat is een favoriet spelletje van ons. Mensen denken dat we intellectuele lichtgewichten zijn omdat we om de haverklap ‘fuckin’ shit’ zeggen, maar als je meer met ons praat, zal je merken: we zijn niet helemaal achterlijk.»

HUMO Zie je in de werkelijkheid de uitersten ook dichter bij elkaar komen?

El Arbi «Mensen zijn op zoek naar identiteit. Mensen die vanuit hun dorp naar de stad trekken, twijfelen al: zijn ze nu dorpelingen of stedelingen? Dat geldt des te meer voor migranten, mensen die hun geboorteland verlaten voor een verblijf in den vreemde. De verleiding is dan groot om voor iets radicaals te kiezen, waarmee je aangeeft: ‘Dit ben ik.’ Niks is zo vervelend als tussen twee stoelen te zitten. Pas met het ouder worden ga je beseffen dat twijfel bij het bestaan hoort. Ik vraag me nog altijd af: ‘Ben ik nu een Belg of een Marokkaan?’ Het antwoord is: in België voel ik me een Marokkaan, in Marokko een Belg.»

HUMO Met ‘Broeders’ hebben jullie de prijs voor de kortfilm gewonnen op het filmfestival van Bagdad, of all places.

El Arbi «Zot, hè. We zijn ’m niet persoonlijk gaan afhalen: twee jaar geleden was het er veel te gevaarlijk. Maar ik ben er heel trots op.»

Kort en hard

HUMO Fallah komt uit groot-Vilvoorde, jij uit Antwerpen, de twee plekken waar de meeste Belgische Syriëstrijders zijn gerekruteerd. Hebben jullie de radicalisering zien aankomen?

El Arbi «Toen we het scenario voor ‘Image’ schreven, was het salafisme wortel aan het schieten. Het begin van de radicalisering. Maar toen we ‘Broeders’ in scholen lieten zien, hebben jongeren ons gezegd: ‘Fuck, ik ga naar Syrië.’ Mensen van 15, die het gevoel hadden nergens bij te horen.

»Laten we eerlijk zijn: hier mag je studeren wat je wil, als je Ali of Mohammed heet, leidt het meestal nergens toe. Er is geen werk. En plotseling duikt er iemand op die wél een doel aan je leven geeft. En die je voorhoudt dat het leven na de dood onovertroffen zal zijn. Ja, dan begrijp ik dat jonge gasten daarop ingaan.

»Ikzelf zal nooit naar Syrië gaan: ik heb een radicale afkeer van geweld. Maar wat als ze het me hadden voorgesteld op mijn 19de, toen ik gebuisd was voor mijn eerste jaar op Sint-Lukas? Bilall en ik hebben overwogen naar het leger te gaan. Naar de audiovisuele afdeling van het Belgische leger, welteverstaan: Televox!»

HUMO Geloof je zelf dat de dood een overgang naar een beter bestaan is?

El Arbi «Ik ben gelovig. Ik weet dat de dood naar een volgende fase leidt. Maar wat daar staat te gebeuren? Geen flauw idee. Mijn moeder is in februari gestorven. Ik weet één ding: als ik daar aankom, zal ik haar terugzien. En James Brown en Malcolm X. Dat kan niet tegenvallen (lacht).

»Maar nogmaals: geweld is niet de oplossing. Zo overtuig je geen mensen voor het geloof. Ik begrijp de logica van de Syriëstrijders wel, maar het is de verkeerde weg.»

HUMO In je films zit behoorlijk wat geweld.

El Arbi «Ik hou van het geweld in de films van Tarantino en Scorsese, als esthetisch kenmerk. Kort en hard, je mag het niet maskeren.»

HUMO Heb je het ooit van dichtbij gezien?

El Arbi «Nee. In de werkelijkheid kan ik er niet mee om: je doet dat niet met een mens. Ik word al onpasselijk als ik bloed zie.»

HUMO Twijfel je soms om geweld te filmen uit angst voor wat het kan veroorzaken?

El Arbi «Niemand heeft ooit geweld gebruikt omdat hij het in een film had gezien. Degenen die het toch hebben gedaan, waren het al van plan. ‘Natural Born Killers’, de film van Oliver Stone over een koppel seriemoordenaars, is een aanklacht tegen de verheerlijking van geweld in de media. Die film heeft een seriemoordenaar echt niet op ideeën gebracht. Die man was al ontspoord. Voor mij is er geen enkel oorzakelijk verband. Een zieke geest vindt altijd een aanleiding.»

Katholiek pak slaag

HUMO Syriëstrijders zoeken naar identiteit, zeg je. Hoe heb jij ze gevonden? Je hebt school gelopen in het Antwerpse Sint-Jan Berchmanscollege, een traditionele Vlaamse instelling.

El Arbi «Een katholieke school met uniformpjes, alles erop en eraan, vlak bij de Meir. Twaalf jaar heb ik er gezeten: de lagere en de middelbare school. Michael Pas en William Boeva komen er ook vandaan. Ik was ongeveer de enige Marokkaan.»

HUMO Waarom ging je daar?

El Arbi «Mijn ouders vonden het een topschool: het niveau was hoog, allemaal zonen van dokters en advocaten uit Kapellen en Brasschaat. Ik werd er onderricht in de leer van Jezus. Maar Jezus is ook een figuur in de Koran. Ik heb lange tijd gedacht: joden, christenen en moslims belijden allemaal dezelfde godsdienst. Maar dat bleek toch niet helemaal te kloppen (lacht).

»In het middelbaar gaat het je dagen: ‘Ik ben een Marokkaan, ik ben geen christen.’ Je zit in je puberteit, je wordt door fuckin’ assholes gepest om wie je bent.»

HUMO Ben je veel gepest?

El Arbi «In het begin ja, door ouderejaars: uitschelden, slaan, dat soort dingen. Je ondergaat dat. Je denkt: ‘Het is niet erg: iedereen krijgt dat te verduren.’»

HUMO Kon jij je verweren?

El Arbi «Ik was een stille. Megaverlegen. Zei niks, deed niks. Dacht: ‘Het zal wel overgaan.’ Maar in het middelbaar werkt het zo niet. In het vierde jaar ging ik praten. Ik zei hardop wat ik dacht: de leraars waren in shock (lacht). Ik was trots dat ik een Marokkaan was, fuck all!»

HUMO Hielden de vijandelijkheden toen op?

El Arbi «Nee, maar ik bood weerwerk.»

HUMO Dan heb je toch geweld gezien, neem ik aan. Klappen gekregen en klappen uitgedeeld.

El Arbi «Oké, ik heb meegedaan aan venijnige gevechtjes. Maar ik had een goede reputatie: als ik vocht, kreeg ik minder straf. ‘De anderen zullen wel begonnen zijn,’ dachten de leraars. Wat niet noodzakelijk het geval was (lacht).

»Herinner je je de moord op Mohammed Achrak (in 2002, red.) en de daaropvolgende rellen op de Turnhoutsebaan in Borgerhout? Ik had daar niks mee te maken: ik woonde in Berchem. Maar ik kwam op school, en wel vijftien mensen gingen in een cirkel om mij heen staan: ‘Warom hedde golle da gedoan?’ – ‘Ik heb geen kloten gedaan, gast.’ Op zulke momenten word je je bewust van wie je bent.

»De moord op Joe Van Holsbeeck in het Centraal Station in Brussel (in 2006, red.): hetzelfde verhaal. Dagenlang suggereerden de media dat Marokkanen het hadden gedaan, uiteindelijk bleken Poolse zigeuners de daders. Maar ik mocht het wel uitleggen op school, alsof ik daar iets mee te maken had.

»In het middelbaar ga je beseffen dat je anders bent. Je kunt dat besef ontkennen, of je kunt het omarmen. Ik heb voor het laatste gekozen.»

Chillen tussen genieën

HUMO Uit wat voor gezin kom je?

El Arbi «Mijn ouders zijn Marokkanen. Mijn vader is afkomstig van een stadje aan de grens met Algerije, mijn moeder is van Tanger. Ze verkochten textiel op de markt, de dingen die in de mode waren. Later zijn ze uit elkaar gegaan. Van mijn moeder moest ik hard studeren: ik was haar enige zoon.»

HUMO Vermoeiend.

El Arbi «Ik was niet het meest sociale kind: studeren was geen last voor me. Maar de druk was groot. Pas aan het eind van het middelbaar zag ik in dat ik het helemaal niet zo slecht deed in een omgeving van genieën. Dat was chillen.

»In de eerste jaren was ik het overzicht kwijt, verblind door de onderlinge concurrentie die de school aanwakkerde: ze drilde jonge mensen om later advocaat, minister, chirurg of ingenieur te worden. Ik studeerde Latijn-Wiskunde-Wetenschappen, en ik haatte wiskunde. Maar het is gelukt. Al wist ik op mijn achtste al dat ik filmregisseur zou worden.»

HUMO Hoezo wist je dat?

El Arbi «‘Jurassic Park’ van Steven Spielberg was niet van het scherm te branden. In interviews op de televisie legde een dude met een baard en een bril, Spielberg zelf, in het lang en het breed uit welke effecten hij had gebruikt. Al zijn films vond ik cool: ‘ET’, ‘Indiana Jones’, ‘Jurassic Park’. Ik dacht: ‘Spielberg maakt alle films.’ (lacht)»

HUMO Keken jullie thuis vaak naar films?

El Arbi «Mijn moeder keek volle bak: films met Sylvester Stallone en Steven Seagal en Jean-Claude Van Damme. Actie- en politiefilms. Geen bullshit. Clint Eastwood ook. Charles Bronson. Strakke prenten van 90 minuten, dát wilde mijn moeder zien. Alleen, ze keek wel naar de gedubde versies, in het Frans. Ik schrok me een ongeluk toen ik Schwarzenegger voor het eerst Engels hoorde spreken. ‘Klinkt raar,’ vond ik. En dat vind ik nu nog (lacht).

»Ik ben opgevoed in het Frans en het Arabisch. En op school sprak ik Nederlands.»

HUMO ‘Image’ is opgedragen aan je moeder Rachida Setti. Wat voor vrouw was ze?

El Arbi «In 1974 is ze naar België gekomen, naar Knokke. Later is ze naar Antwerpen verhuisd, waar ze in de politiek is gegaan. Zij heeft me gepusht in alles wat ik deed, ze was er heilig van overtuigd dat alles goed zou komen. Toen ik voor het eerst vertelde dat ik films wilde maken, zei ze: ‘Dat gaat lukken.’ Het weinige geld dat ze had, investeerde ze in onze kortfilms.

»Als ze de straat opging, droeg ze altijd een kaft met artikels en foto’s van haar zoon bij zich: iedereen moest weten wat ik deed – tot een week voor haar dood.»

HUMO Is ze ziek geworden?

El Arbi «Ze was al een poosje ziek na een hersenbloeding, maar haar dood is toch plotseling gekomen. Ik had haar vrijdag nog gesproken. Zaterdag belde ik op haar gsm: geen antwoord. Zondag weer niet. Maandag ging ik bij haar thuis checken, en ik vond haar levenloos in haar appartement.

»Twee weken daarvoor was ze op haar hoofd gevallen. Was het een gevolg daarvan? Ik weet het niet. Het beeld hoe ik haar heb gevonden zal nooit meer uit mijn hoofd verdwijnen, maar ik troost me met het idee dat ik haar heb gevonden. Het moet ontzettend snel zijn gegaan: ze lag naast de zetel in de woonkamer. Het kan niet anders of ze ging net slapen. Of ze was net opgestaan.

»De dokter kon niet zeggen hoe lang ze daar heeft gelegen, enkele uren of enkele dagen. Maar het was een natuurlijke dood: een hersenbloeding of een hartstilstand, zoiets. Twee dagen later is ze in Marokko in het graf van haar broer en haar ouders bijgezet. Zo gaat dat in onze religie: asap.

»Alles wat ik nu doe, is voor haar. Zij heeft me altijd gepusht. Dus ik moet nu voor haar het hoogste bereiken. Ik heb echt het gevoel dat ze heeft gewacht op het moment dat ik gelanceerd was: ‘Hij kan op zijn eigen benen lopen, nu kan ik gaan.’»

HUMO Wat heeft ze in de politiek gedaan?

El Arbi «Via Lode Hancké is ze lid van de socialistische partij geworden. Ze kwam op een lijst te staan, en wonder boven wonder: ze raakte verkozen – het eerste allochtone provincieraadslid in België. Dat schrikte haar zodanig af dat ze de eerste twee jaren niet heeft gezeteld. Haar Nederlands was niet goed genoeg, vond ze. Maya Detiège heeft haar vervangen, maar daarna heeft mijn moeder haar plaats ingenomen.

»Haar Nederlands is een discussiepunt gebleven. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 wilde de SP.A haar geen verkiesbare plaats meer aanbieden, en ze is naar de CD&V overgestapt. Die gaven haar de achtste plaats op de lijst, maar de toenmalige kartelpartner N-VA wilde wel eerst haar Nederlands testen. Bart De Wever is nog met haar gaan spreken. ‘Uw Nederlands is keigoed,’ zei hij. ‘Ik snap het probleem niet.’»

HUMO Wat vond jij van haar Nederlands?

El Arbi «Kon beter (lacht). Maar ze sprak ook Spaans en Frans.»

Filmen voor IS

HUMO Jij hebt ook op die CD&V/N-VA-lijst gestaan.

El Arbi «De schuld van mijn moeder: ik haatte politiek. Zo saai.»

HUMO Hoe oud was je in 2006?

El Arbi «18, de jongste op de lijst, maar ik dacht: ‘Oké, ik krijg er een coole foto voor, met een plastronneke.’ Ik heb veel politici leren kennen. Grappige mensen. De beste acteurs ever, ik zou ze allemaal moeten casten. Nee, in alle partijen heb je goede mensen – met uitzondering van de racisten bij Vlaams Belang. Als ik nu stem, doe ik dat over de partijgrenzen heen. Ik stem op ménsen.»

HUMO Hoeveel stemmen heb je gehaald?

El Arbi «Een paar honderd, zeker? Maar ik ben snel weer naar de film overgestapt. Ik ben geen politicus. Een politicus moet mensen af en toe ontgoochelen. Dat wil ik niet. Vandaar mijn probleem bij ‘De slimste mens’: het deed pijn mensen eruit te spelen.»

HUMO Heb je getwijfeld aan je deelname aan ‘De slimste mens’?

El Arbi «Ik heb eerst nee gezegd. ‘Wij doen geen spelprogramma’s,’ was ons motto. Maar nu komt ‘Image’ uit en we hebben amper een reclamebudget. Elke vorm van promotie is meegenomen. Ik dacht: ‘Ik zal afgaan, maar wel with a fight.’ Gelukkig is het beter meegevallen dan ik dacht.»

HUMO Het is niet simpel, dat heeft ook Dyab Abou Jahjah ondervonden: hij had niet het juiste Vlaamse referentiekader voor de quiz.

El Arbi «Het is niet makkelijk als je de Vlaamse boekskes niet leest, maar ik had ook wel het gevoel dat Abou Jahjah er net iets te relaxed bij zat. Dat is een killer. Hij lette niet op de secondjes die wegtikten.»

HUMO Zat jij daar om te winnen?

El Arbi «Ik zat er behoorlijk nerveus en gefocust – klaar om zo veel mogelijk informatie te spuien. Ik heb mensen verrast, zeggen ze bij Woestijnvis. Fijn dat een jonge Marokkaan eens kan verrassen zonder dat het dan automatisch over IS gaat.»

HUMO Tussen haakjes: heb je de jongste filmpjes van IS gezien?

El Arbi (knikt)

HUMO Goed gemaakt, hè. Het werk van professionals?

El Arbi «Het leken wel filmtrailers, met veel geluidseffecten. Een beetje zoals wij monteren. We zeiden tegen elkaar: ‘Als het met onze films niet lukt, gaan we voor IS werken (lacht).’

»Die jonge mensen hebben potentieel. ’t Zou mooi zijn als ze hun talent niet aan geweld vergooiden. Het blijft wel oorlogspropaganda: hoe professioneler hun filmpjes, hoe meer angst ze bij hun tegenstanders creëren.

»We staan momenteel op een kruispunt. Aan de ene kant heb je extremisten als IS, aan de andere kant mensen die niet van Marokkanen moeten weten. In het midden heb je mensen zoals wij, schrijvers als Fikri El Azzouzi, zangers, voetballers – mensen die de brug kunnen slaan. Ik ben optimistisch: die brug komt er. Maar intussen moet je professioneel zijn. Hard werken. En laten zien dat je gelovig kunt zijn zonder geweld te gebruiken.»

10.000 Oscars

HUMO Wat is dat voor jou, de islam praktiseren?

El Arbi «Dat hebben ze me thuis niet aangeleerd: ik ben nog aan het leren hoe ik moet bidden. Maar ik ben gelovig, ik heb principes die ik niet verloochen. Tegelijk respecteer ik iedereen: je doet wat je wil, zolang je anderen niet hindert.»

HUMO Zou je kunnen samenleven met een vrouw die geen moslima is?

El Arbi «Mijn vriendin is dat niet. Ze is ook geen christen, maar ze gelooft in iets, zegt ze. Voor mij is dat best. Natuurlijk hoop ik wel dat als we ooit kinderen krijgen, het moslims zullen zijn.»

HUMO Wat is de basiswaarde van je geloof?

El Arbi «Respect voor de medemens.»

HUMO Heb je ook respect voor moslims die de sharia prediken?

El Arbi «De sharia is interpretatie. Er is niks mis met religie. Er is soms wel iets mis met mensen. Als hun kleine gevoelens het overnemen, is het naar de kloten.»

HUMO Goed, maar hoe sta jij tegenover het idee van de sharia?

El Arbi «Daar kan ik niet veel over zeggen: ik bestudeer mijn godsdienst nog volop.»

HUMO Ben je niet voor de scheiding van kerk en staat?

El Arbi «Als moslim zie ik dat het geloof overal aanwezig is. De vorige koning van Marokko, Hassan II, had het ook over de sharia én de grondwet. Het is moeilijk ze te scheiden als je gelovig bent.»

HUMO Eigenlijk zeg je dan: mijn geloof staat boven de wet.

El Arbi «Ze staan naast elkaar. Je moet de wetten van een land ook respecteren. (Zucht) Laten we hierover ophouden. Het geeft geen pas dat ik te veel praat over iets waar ik niet genoeg van weet.»

HUMO Geloof je in voorbestemming?

El Arbi «Voor ons is alles al geschreven, maar tegelijk heb je de vrije wil. Ik hoop dat ik tot op hoge leeftijd films mag maken. Op mijn 85ste neerstuiken, nadat ik net de laatste hand aan een film heb gelegd: dat zou bangelijk zijn.»

HUMO Moet er dan een Oscar op de schouw staan?

El Arbi «Eén? Tienduzend!»

HUMO Succes!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234