null Beeld

De Tand Des Tijds: 'Airplane!' (Jim Abrahams, Jerry Zucker en David Zucker, 1980)

Humo presenteert: De Tand Des Tijds! In deze reeks waagt filmjournalist Erik Stockman zich één keer per week aan een rewatch van een grote klassieker, een geliefde cultfilm of een beroemde blockbuster. Waarbij onze man zich afvraagt: hoe heeft deze film de blikkerende hoektanden des tijds doorstaan? Vandaag: ‘Airplane!' van Jim Abrahams, Jerry Zucker en David Zucker.

‘Kijken naar ‘Airplane!’ was alsof je voor de eerste keer naar een rockconcert ging van Led Zeppelin of Talking Heads.’ Aan het woord is Peter Farrelly, de regisseur van ‘Dumb and Dumber’ en ‘There’s Something About Mary’. Zelf hebben we nooit een concert van Led Zeppelin meegemaakt, maar dat neemt niet weg dat we precíes begrijpen wat Farrelly bedoelt. Dat onophoudelijke spervuur van grappen, de bevreemdende slapstick, de welhaast surrealistische toon die Jim Abrahams, Jerry Zucker en David Zucker in hun film hadden gelegd: in 1980 was het ongezien.

Abrahams en de broers Zucker hadden zich bij het verzinnen van de grappen laten inspireren door The Marx Brothers, Laurel & Hardy, Mel Brooks, Woody Allen en door de aanpak van het legendarische satirische tijdschrift MAD, maar het onwaarschijnlijk hoge tempo waaraan de kolder over het publiek werd uitgestort was helemaal nieuw. Werkelijk élke seconde van deze film zit tot in de kleinste hoeken en kieren volgestouwd met grappen die op de lachspieren worden afgevuurd met de kracht van een hogedrukspuit: gedurfde moppen (een meisje van acht: ‘Ik neem m’n koffie zwart, zoals mijn mannen.’); surrealistische gags (een bagageband die passagiers afwerpt terwijl de valiezen staan te wachten); hilarische referenties (naar ‘Jaws’, ‘Casablanca’ en ‘Saturday Night Fever’); briljante verbale woordspelletjes (het door de grote Leslie Nielsen uitgesproken ‘Don’t call me Shirley’) en geestigheden die door geen enkele logica kunnen worden verklaard (‘Oh stewardess? I speak Jive.’).

Maar blijft deze film, die indertijd in de Vlaamse zalen werd uitgebracht onder de schitterende titel ‘Is er een piloot in het vliegtuig?’ (een zinnetje dat men niet wil horen wanneer je vliegtuig ineens aan een nose dive begint), vandaag nog overeind? O ja: ook anno 2018 is stoppen met lachen geen optie. Uiteraard stoot je hier en daar op een guiterij die niet meer zo goed werkt (de opblaasbare automatische piloot: pfff), maar over het algemeen hebben de grappen hun ridicule frisheid perfect behouden. Onze favoriet: Captain Oveur die via de intercom omroept dat niemand zich zorgen hoeft te maken (‘Meanwhile, relax and enjoy your flight’) terwijl de stewardessen de lichamen van de co-piloot en de boordingenieur (allebei in coma gevallen na het verorberen van bedorven vis) voor de ogen van de passagiers via het gangpad naar de achterkant van het vliegtuig slepen.

Eén van de redenen waarom ‘Airplane!’ zo goed werkt, zo heeft Jim Abrahams himself ooit gezegd, is dat er onder die stortvloed van grappen wel degelijk een minimale plot schuilgaat; een plot die schitterend wordt verwoord door één van de stewardessen: ‘Het leven van iedereen aan boord hangt af van één ding: niet alleen iemand vinden die in staat is om dit vliegtuig te besturen, maar die tevens geen vis heeft gegeten.’ Een andere reden is dat de acteurs, hoe knotsgek de situatie ook wordt, van de eerste tot de laatste minuut een stalen pokerface blijven ophouden. Zélfs wanneer Captain Clarence Oveur (Peter Graves), co-piloot Roger Murdock (Kareem Abdul-Jabbar), boordwerktuigkundige Victor Basta (Frank Ashmore) en de luchtverkeersleider in de controletoren zich tijdens de takeoff aan de volgende waanzinnige dialoog wagen:

undefined

Roger Murdock: ‘Flight 2-0- 9’er, you are cleared for tafe-off.’

Captain Oveur: ‘Roger!’

Roger Murdock: ‘Huh?’

Controletoren: ‘L.A. departure frequency, 123 point 9’er.’

Captain Oveur: ‘Roger!’

Roger Murdock: ‘Huh?’

Victor Basta: ‘Request vector, over.’

Captain Oveur: ‘What?’

Controletoren: ‘Flight 2-0- 9’er cleared for vector 324.’

Roger Murdock: ‘We have clearance, Clarence.’

Captain Oveur: ‘Roger, Roger. What’s our vector, Victor?’

Controletoren: ‘Tower’s radio clearance, over!’

Captain Oveur: ‘That’s Clarence Oveur. Over.’

Controletoren: ‘Over.’

Captain Oveur: ‘Roger.’

Roger Murdock: ‘Huh?’

Briljant geschreven nonsens, door de acteurs afgeleverd met een straight face om u tegen te zeggen. Yep, ‘Airplane!’ blijft na al die jaren onovertroffen; een kramplachverwekkende classic; een milt en lever kietelende mijlpaal in het comedygenre. And stop calling me Shirley.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234