null Beeld

De Tand Des Tijds: 'Dirty Harry' (Don Siegel, 1971)

Humo presenteert: De Tand Des Tijds! In deze reeks waagt filmjournalist Erik Stockman zich één keer per week aan een rewatch van een grote klassieker, een geliefde cultfilm of een beroemde blockbuster. Waarbij onze man zich afvraagt: hoe heeft deze film de blikkerende hoektanden des tijds doorstaan? Vandaag: 'Dirty Harry' uit 1971.

Ja, daar is-ie! Na welgeteld 1 minuut en 36 seconden stapt Harry het beeldkader binnen, met een onmetelijk coole zonnebril op de neus, z’n kuif wapperend in de wind en met z’n Magnum .44 in de holster. Kijk, zówillen wij ons Clint Eastwood herinneren! Niet als die schriele knar uit ‘The Mule’, maar als Harry Callahan, de vuilgebekte flik uit ‘Dirty Harry’!

En in één van de allereerste scènes uit deze classic van Don Siegel levert Vuile Harry meteen zijn visitekaartje af, wanneer hij bij de burgemeester wordt geroepen om verslag uit te brengen. De stad wordt namelijk geteisterd door Scorpio, een griezel die er plezier in schept om vrouwen en kinderen vanop hoge daken af te knallen met een telescoopgeweer. ‘Zo,’ zegt de burgemeester. ‘Wat heeft u al gedaan?’ Het antwoord van Harry: ‘O, drie kwartier lang heb ik op m’n reet op u zitten te wachten.’

Die Harry! In diezelfde scène krijgt Harry van de burgemeester het groene licht om de jacht op Scorpio te openen. Maar de burgemeester geeft Harry nog een waarschuwing mee: ‘Ik wil niet dat je opnieuw moeilijkheden veroorzaakt, zoals vorig jaar.’ ‘Wel,’ zo horen we Harry vervolgens zeggen met die onnavolgbare zacht slepende stem van hem, ‘Als een man achter een vrouw aanzit om haar te verkrachten, maak ik ‘m af.

Zo doe ik dat.’ ‘Maar hoe wist je zeker dat hij haar wilde verkrachten?’ vraagt de burgemeester. Waarop Harry: ‘Als een naakte vent achter een vrouw aanjaagt met ‘n mes en ‘n stijve, collecteert hij niet voor het Rode Kruis!’ En wat die geweldige oneliner áf maakt, is natuurlijk dat typische besmuikte Clint Eastwood-glimlachje. In 1971 werd ‘Dirty Harry’ door veel critici onmiddellijk gebrandmerkt als ‘fout’, ‘rechts’ en zelfs ‘fascistisch’, en bekeken door de cultureel correcte bril van 2019 wordt de film er eerlijk gezegd niet minder ranzig op.

Nu dienen wij eerst en vooral aan te stippen dat wij níet tot het slag mensen behoren die vinden dat elke film uit het verleden met terugwerkende kracht moet worden beoordeeld vanuit het #MeToo, #TimesUp of #BlackLiveMatters-perspectief. Dat soort geheven vingertjes-mentaliteit is niet aan ons besteed: wij gebruiken onze wijsvinger liever om het onderste uit de pot met de Bodyglide te halen.

Maar in het geval van ‘Dirty Harry’ is het gewoon reuzeleuk om de film eens onder die cultureel correcte loep te leggen. Wanneer wij Harry iets horen uitroepen als ‘Ik hou niet van bonenvreters!’, tja, dan barsten wij spontaan los in een schaterlach, ook al beseffen we donders goed dat die uitspraak zo fout is als de pest (overigens beledigt Harry in deze film zowat élke bevolkingsgroep). O ja: wanneer de politiecommissaris zich tijdens een meeting laat ontvallen dat er een helicopter zal worden ingezet in de ‘black area’, wordt dit door de ondertitelaar van dienst vertaald als ‘negerwijk’: hola! Een bank achteruit!

‘Dirty Harry’ was in ieder geval de film waaraan Eastwood voor een stukje zijn reputatie van ‘rechtse zak’ heeft te danken. En dat heeft natuurlijk veel te maken met de nogal onconventionele manier waarop Harry jacht maakt op Scorpio, de schurk die ervan geniet om tanden uit 14-jarige meisjes te trekken met behulp van een combinatietang. Om te achterhalen waar Scorpio dat 14-jarige meisje gevangen houdt, deinst Harry er zelfs niet voor terug om tijdens een ondervraging zijn hak op het bloedende been van Scorpio te zetten.

Met andere woorden: ziehier een flik die zijn toevlucht neemt tot foltertechnieken! ‘Hoogst ongebruikelijk politiewerk,’ zo mompelt zijn chef in alweer een geinige scène. Anderzijds zijn wij er ons goed van bewust dat Harry’s ‘hoogst ongebruikelijke politiewerk’ door een deel van het publiek op goedkeurend hoofdgeknik wordt onthaald. ‘De man heeft ook rechten,’ zo horen we een jurist zeggen wanneer Scorpio bij gebrek aan degelijk bewijsmateriaal wordt vrijgelaten. Waarop Harry: ‘Ik heb genoeg van die rechten!’

Dit laatste klinkt als iets wat veel mensen zouden durven te schrijven in de comments op de website van de krant of in de riolen van de social media: ‘Fuck de rechtspraak, schurken moeten worden afgeknald!’ Wat veel toeschouwers tijdens het bekijken van ‘Dirty Harry’ evenwel niet schijnen op te pikken, is dat Harry ook flink belachelijk wordt gemaakt. Tijdens een nachtelijke achtervolging onderbreekt Harry zijn werk om, staande op een vuilnisbak in een steeg, naar een blote meid te gluren.

Maar Harry verliest zijn evenwicht en wordt betrapt: ‘We bellen de politie!’ tieren de boze buurtbewoners, waarop Harry nog zwakjes probeert: ‘Ik bén de politie!’ En hopla, in één enkele scène wordt de rechtse, populistische en fascistische Harry herleid tot een lachwekkende schertsfiguur. Laat ons trouwens vooral niet vergeten te vermelden dat ‘Dirty Harry’ in de eerste plaats een fantastische politiefilm is met een zalige grootstadsatmosfeer en met een geweldige soundtrack van Lalo Schifrin. Harry mag dan a son of bitch zijn, we zijn dol op hem.

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234