null Beeld

De Tand Des Tijds: 'Risky Business' (Paul Brickman, 1983)

Humo presenteert: De Tand Des Tijds! In deze reeks waagt filmjournalist Erik Stockman zich één keer per week aan een rewatch van een grote klassieker, een geliefde cultfilm of een beroemde blockbuster. Waarbij onze man zich afvraagt: hoe heeft deze film de blikkerende hoektanden des tijds doorstaan? Vandaag: ‘Risky Business' van Paul Brickman!

Erik Stockman

Telkens wij één van onze geliefde films aan een rewatch onderwerpen, is er altijd de vage angst dat de magie weg zal zijn; de onderhuids borrelende schrik dat de film en zijn fan, die het vroeger zo goed met elkaar konden vinden, uit elkaar zijn gegroeid. Welnu, in het geval van ‘Risky Business’ slaakten wij een zucht van verlichting: de magie is er nog. En het begint al met die mooie openingsscène waarin Joel (Tom Cruise), zijn sigaret losjes aan zijn onderlip bengelend, ons over zijn droom vertelt. ‘De droom is altijd hetzelfde. In plaats van naar huis te gaan, ga ik naar het huis van de buren,’ horen we hem zeggen terwijl de in neon gedrenkte grootstadsbeelden, de vaag hoorbare ademtocht van een vrouw en de melodieuze synths van Tangerine Dream je meetrekken in een onwerkelijk aanvoelende nachtsfeer. Aangelokt door het geluid van een stromende douche gaat Joel trap op, en door de open deur van de badkamer ziet hij haar – het meisje. Doorheen de stoomnevel stapt hij naar de douchecabine, maar ook al staat het meisje binnen handbereik, hij komt geen halve meter dichterbij. Dit is de droom die we allemaal weleens hebben: datgene wat je wil bezitten (in Joels geval: een bloedmooie naakte vrouw) ligt voor het grijpen, maar tegelijk wijkt het voortdurend voor je terug.

Welkom in ‘Risky Business’, het verhaal van een tiener die enerzijds verlangt naar vrouwen en seks en vrijheid, maar die zich anderzijds nog niet heeft losgewerkt uit de houdgreep van zijn ouders. De vreemde zone waarin Joel zich bevindt is heel herkenbaar: je smacht naar de wereld daarbuiten, maar voorlopig zit je – alle razende hormonen nog aan toe - nog vast in de divan van mama en papa (die het niet kan verdragen dat je aan de knoppen van de toonregelaar van de muziekinstallatie hebt zitten morrelen). Opgezadeld zitten met een alles-is-naar-de-klote-gevoel, terwijl je alleen maar in de armen van een meisje wil liggen; voortdurend fantaseren over sublieme konten, maar er nog niet in mogen knijpen; het ís verdorie een tragedie.

De kans om zich van z’n oudjes los te scheuren doet zich voor wanneer Joels ouders enkele dagen met verlof gaan en hem de zorg over het huis (en over de Porsche) toevertrouwen. Met zo’n basispremisse had regisseur en scenarist Paul Brickman makkelijk de platvloerse richting kunnen uitslaan van ‘Porky’s’ of ‘Meatballs’, maar Brickman doet iets anders. Wat overigens niet wil zeggen dat er in ‘Risky Business’ geen hilarische scènes zitten: zo is het dansje (op witte sokken!) van Cruise op ‘Old Time Rock and Roll’ van Bob Seger terecht legendarisch geworden. En herinnert u zich die scène waarin Joel aan tafel zit in het gezelschap van één diepvriesmaaltijd, één fles whisky en – om het toch een kléin beetje gezellig te maken – één brandende kaars? We’ve been there.

Maar zoals die dromerige openingsscène al duidelijk maakte, mikt Brickman op veel méér dan alleen maar de lachspieren. Zo leidt het zinnetje ‘Ze wilde de liefde bedrijven in een echte trein; en wie was ik om neen te zeggen?’ tot alweer een prachtige scène waarin de muziek (‘I can feel it coming in the air tonight, oh Lord/Well I’ve been waiting for this moment all my life, oh Lord’) en de beelden zich als in een perfecte symbiose samenbundelen tot een filmisch gedicht. Als Michael Mann in de jaren 80 een tienerkomedie zou hebben gedraaid, dan zou die er hebben uitgezien, hebben geklonken en hebben aangevoeld als ‘Risky Business’.

En ‘Risky Business’ overstijgt het genre van de tienerkomedie nog op een andere manier. Zodra Joel aan de slag gaat als de nieuwe manager van het hoertje Lana (wat was Rebecca De Mornay in die tijd een stoot!) en haar vriendinnen, ontpopt hij zich tot een zelfverzekerde yuppie die zijn hemd en zijn pull inruilt voor een zwart T-shirt en een hip colbertje. En zo groeit ‘Risky Business’ in essentie uit tot een vlijmscherpe satire op het tijdperk van Ronald Reagan, toen in de VS de jacht op geld, rijkdom en succes centraal stond en toen je door de maatschappij pas als ‘vol’ werd aanzien als je rondreed in een dure slee en in een loft woonde.

En de jonge Tom Cruise? Die is fantastisch, en dat zeggen we niet alleen omdat we hem hier voor de eerste keer z’n beroemde grijns kunnen zien grijnzen. Cruise, een joch uit New Jersey, kwam in 1983 nog maar net piepen in de showbizz, maar dat hield hem niet tegen om de rol van Joel zichtbaar serieus te nemen. Griezelig serieus, zelfs. Check maar eens de scène waarin de Porsche van Joels vader via een houten steiger in een vijver dreigt te sodemieteren. Op zich betreft het een hilarisch tafereel, maar de welhaast hysterische manier waarop Cruise in die scène tegen Lara staat te gillen (‘You locked the door!!! The keys are inside!!!’) is van een intensiteit die je niet meteen met een tienerkomedie associeert. Volgens ons gaat die jongen dan ook een interessante acteercarrière tegemoet.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234