De vangst van de Somalische piratenkoning

Het was een Hollywoodfilm, maar eentje met een ongewoon scenario. Undercoveragent ging niet ter plaatse om gijzelaars te bevrijden, nee: undercoveragent liet gijzelnemer naar zich toe komen. Bij de arrestatie van de Somalische piratenkoning door het Belgische gerecht was de werkelijkheid beter dan de film. Met dank aan de FBI.

Half oktober had federaal procureur Johan Delmulle groot nieuws. Op een druk bijgewoonde persconferentie legde hij uit dat het parket de opdrachtgever voor de kaping van de Pompeï had gevat. De Pompeï, een Belgische steenstorter met een Nederlandse kapitein en twee Belgische officieren, was in het voorjaar van 2009 in volle Indische Oceaan gekaapt door Somalische piraten. Zeventig dagen lang lag het schip voor anker, tot wanhoop van de gegijzelden, die met de dag meer voor hun leven vreesden. Pas na de betaling van twee miljoen dollar losgeld kon het schip verder varen naar veiliger wateren.

Later werden twee kapers van de Pompeï gearresteerd en in België berecht: ze kregen negen en tien jaar gevangenisstraf. Maar nu, zei procureur Delmulle, was ook het brein achter de operatie opgepakt: Mohamed Abdi Hassan, alias Afweyne – Somalisch voor Grote Mond. ‘Het gebeurt zelden dat je ook de mensen achter de schermen kunt vatten.’

Afweyne geldt als de peetvader van de Somalische piraten. Hij zou miljoenen dollars hebben verdiend met kapingen in de Indische Oceaan en de Golf van Aden. In 2012 werd een internationaal aanhoudingsbevel tegen hem uitgevaardigd, maar dat leverde weinig op: Afweyne verliet zelden Somalië, dat door de aanhoudende burgeroorlog nog altijd een no-gozone voor de internationale gemeenschap is. En als hij zijn land verliet, had hij een diplomatiek paspoort op zak dat hem onaantastbaar maakte. Tenminste, dat dacht hij. De Belgische autoriteiten dachten daar anders over.


Bekeerde piraat

Afweyne stond al lang op de zwarte lijst van het federaal parket. James Law, de tweede stuurman van de Pompeï, had hem herkend bij de overhandiging van het losgeld. Somalische piraten hebben hem genoemd. En in de meest recente VN-rapporten over piraterij in Somalië duikt zijn naam steevast op.

Een bloemlezing uit die rapporten: Afweyne maakt deel uit van de Somali Marines, de meest gesofisticeerde kapers onder de Somaliërs, met een welhaast militaire structuur. Ze kunnen verder van de kust opereren dan de andere bendes en zijn beter georganiseerd. Afweyne is de financieel verantwoordelijke van de Marines: hij zou in het verleden wapens hebben gesmokkeld vanuit Eritrea, hij betaalt belasting aan de terroristische organisatie Al-Shabaab.

Afweyne zou de hand in negen kapingen hebben gehad, waaronder die van de Pompeï. Voor die laatste operatie werd hij bijgestaan door zijn zoon Abdiqar, die stilaan de leiding van hem overneemt. Afweyne zelf richt zich steeds meer op de handel in qat – een plantaardige drug uit de Hoorn van Afrika. De piraterij wordt, door de toenemende aanwezigheid van oorlogsbodems op de handelsroutes, een almaar riskantere onderneming. Het zakencijfer is de jongste jaren gekelderd.

In 2012 wordt Afweyne in Maleisië gearresteerd. Maar lang kunnen ze hem niet vasthouden: hij zwaait met een diplomatiek paspoort. Dat heeft hij gekregen van gouverneur Aden en de Somalische overgangsregering, in ruil voor een officiële functie als Anti-Pirate Officer. Afweyne, die beweert tot inkeer te zijn gekomen, helpt jonge piraten weer op het goede pad. De Verenigde Naties geloven er geen snars van. Citaat: ‘De Somalische regering beschermt een toppiraat.’

Begin januari 2013 doet Afweyne er als publieke boeteling nog een schepje bovenop. Hij geeft een persconferentie waarop hij zijn verleden als piraat afzweert en jongere mannen – die hij heeft overtuigd – hetzelfde doen. Maar zijn berouw is dubbelzinnig. Je had indertijd als visser geen keuze, zegt Afweyne. De Somalische wateren werden leeggevist door buitenlandse vloten. Somaliërs hadden, als inwoners van een door oorlog verscheurd land, geen verweer. ‘Wij waren als het ware wezen, bij gebrek aan regering en wetgeving. Er was niemand die ons hielp. Niemand die namens ons zijn stem verhief. Onze aanvallen waren legitiem.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234