De vele oorlogen (en miljoenen) van Marc Descheemaecker: 'Soms moet je je burgerplicht doen'

‘De NMBS moet dringend een echt bedrijf worden, en geen zandbak waarin elke betrokken partij per se wil spelen om zijn eigen belangen te dienen.’

'Ik ben opgegroeid in een socialewoningblok en heb als dokwerker zakken van 50 kilo gesjouwd. Mij ga je niet onder tafel brullen'

Zo schreef ex-spoorbaas Marc Descheemaecker in zijn boekje ‘Dwarsligger’, dat enkele maanden voor de verkiezingen van 2014 de bemoeizieke stationschefs van de Wetstraat een klap tegen hun kepie verkocht. Nog geen drie jaar later is hij als bestuurslid zelf weer in de zandbak gesprongen. Dit keer om er de belangen van de N-VA te dienen.

‘Platte natrapperij.’ Dat was de teneur nadat Descheemaecker zijn ‘Dwarsligger’ in de rekken had gemikt. De socialisten, met Johan Vande Lanotte op kop, hadden zijn herbenoeming als spoorbaas afgeblokt, en de CEO wou hen dat betaald zetten. Toen de N-VA niet veel later bekendmaakte dat Descheemaecker haar Europese lijst zou duwen, was het plaatje compleet. Maar die perceptie deed ‘Dwarsligger’ oneer aan. Het boek verschaft een onthutsend beeld van hoe het er achter de schermen van de NMBS aan toe gaat. Het blijft een rake aanklacht tegen de verlammende houdgreep van de politiek, de graaimentaliteit in sommige hogere echelons, het profitariaat op de lagere niveaus en de almacht van de vakbonden die misbruiken verdedig(d)en.

Vraag is hoe Descheemaecker zelf terugkijkt op zijn openhartigheid nu hij in sneltempo uitgroeit tot arrangeur van de N-VA, en in die functie een heleboel oude bekenden terugziet.

HUMO In maart is Sophie Dutordoir gestart als nieuwe CEO bij de spoorwegen. Wordt u haar schoonmoeder-met-baard?

Marc Descheemaecker «Dat is zeker niet mijn intentie. Ik heb Sofie eerst gebeld: zij vond mijn komst een goede zaak. ‘Ik weet dat jij me gaat helpen,’ zei ze. Zonder haar fiat had ik het niet gedaan. We kennen elkaar al jaren. Als collega-CEO’s kom je elkaar regelmatig tegen in dit land. We hebben in dezelfde periode onze ouders zien aftakelen en sterven. Toen hebben we echt iets aan elkaar gehad.»

HUMO ‘Zelden werd zo weinig verwacht van een nieuwe CEO als van Dutordoir bij de NMBS,’ schreef De Standaard.

Descheemaecker «De verwachtingen zijn bij de NMBS altijd hoog. Maar de voorbije vijftien jaar is er een verschrikkelijk mismanagement geweest vanuit de politiek. Denk aan de saga’s rond Sophie, Jo Cornu (de vorige CEO, red.) en Christian Heinzmann (die zich in 2002 een week na zijn benoeming tot CEO terugtrok, omdat hij zich geblokkeerd voelde door sommige regeringspartijen, red.). Die zaken hebben de NMBS met een negatief imago opgezadeld.»

HUMO Uw partij houdt die politieke koehandel mee in stand. Dutordoir mocht met haar CD&V-stempel enkel CEO worden als de N-VA vijf zitjes kreeg bij Infrabel en de NMBS.

Descheemaecker «Dat is te belachelijk voor woorden. De regering-Di Rupo heeft beslist dat er bij Infrabel en de NMBS vier zitjes in de raad van bestuur bij komen om de regio’s te vertegenwoordigen. Dat is gewoon de uitvoering van de zesde staatshervorming, die door de N-VA niet eens werd gesteund. Van een grote N-VA-overval is geen sprake. Als je de politieke machtsverhoudingen bekijkt, had de N-VA nog meer bestuurszitjes moeten hebben.»

HUMO Waarom hebt u voor de N-VA gekozen?

Descheemaecker «Ik heb altijd een liberale overtuiging gehad. Maar ik was ontgoocheld in de weinig liberale regeerakkoorden die de VLD telkens afsloot. Rond 2005 ontmoette ik Geert Bourgeois en Bart De Wever en ik begon hun evolutie te volgen. Ze bleken heel standvastig en hun economische programma ging uit van eigen initiatief en verantwoordelijkheid, met corrigerende maatregelen voor de zwakkeren. Dat sloot nauw aan bij mijn overtuiging. Maar als ik mij als N-VA’er had geout, dan zou ik zijn neergesabeld door mijn socialistische voogdijministers.»

HUMO Misschien had de VLD u dan ook laten vallen.

Descheemaecker «Ach, die VLD-stempel. In 2002 heeft Karel Vinck mij benoemd als hoofd van B-Cargo (de vrachtdivisie van de NMBS, red.) ondanks een veto van de partijvoorzitter van de VLD.»

HUMO Karel De Gucht lustte u niet. Was dat louter omdat u een mannetje was van Marc Verwilghen, zijn vijand binnen de partij?

Descheemaecker «Mijn discussies met meneer De Gucht gingen nooit over inhoudelijke thema’s. Meer zeg ik daar niet over. Anders zegt men weer dat ik rancuneus ben.»

HUMO Hij noemt u een opportunist: ‘Descheemaecker heeft al in veel partijen gezeten en is bij ons weggegaan toen er niets meer te rapen viel.’

Descheemaecker «Ik ben bij de NMBS gekomen ondanks zijn veto. Ik heb nooit op een kabinet gewerkt en nooit op een VLD-lijst gestaan. En ik weet niet waar hij het haalt dat ik bij verschillende partijen heb gezeten.»

HUMO Heeft Bart De Wever u gevraagd, of andersom?

Descheemaecker «Voor hij me belde, had hij twee van zijn mensen gevraagd om elk de helft van mijn boek te lezen – zo snel moest het gaan. Daaruit bleek dat ik, net als hij, voor een veranderingstraject stond. Daarom wou hij me op zijn Europese lijst. En hij heeft er meteen bij gezegd dat het wellicht geen verkiesbare plaats was.»

HUMO En dan hebt u hem gevraagd om na de verkiezingen enkele mooie bestuurszitjes voor u te reserveren?

Descheemaecker «Ik heb helemaal níéts gevraagd. Geen beloftes, geen garanties. Op mijn leeftijd had ik dat niet meer nodig. Ik wou niet dat hij ooit voor mij zou moeten liegen. Dat heeft hem er wellicht van overtuigd dat ik niet in een zelfbedieningsmodus zit.»

HUMO Tom Cochez van de website Apache schreef nochtans dat u een ministerloon hebt geëist.

Descheemaecker «Dat is zever en dat heb ik Cochez ook gezegd.

»Weet u wat mijn drijfveer is? De generatie van mijn kleinkinderen. We kunnen een enorme welvaart aan hen doorgeven, maar daar moeten we wel werk van maken.»

HUMO U draait nu mee in een systeem dat u altijd hebt verfoeid: raden van bestuur die bevolkt worden door partijgetrouwe figuren die niet democratisch verkozen zijn, maar die wel veel macht uitoefenen in de coulissen.

Descheemaecker «Ik pleit al lang voor een systeem zoals bij de Nederlandse Spoorwegen. Daar wordt de benoeming van de bestuursleden losgekoppeld van de politiek. De N-VA is daar ook voor. Maar je mag niet naïef zijn. Als andere partijen altijd hun mannetjes plaatsen, moet je niet de Maagd van Orléans gaan spelen en daar neutrale mensen tegenover zetten, want dan worden die weggespeeld.»

HUMO Maar dan verandert er ook niets aan het systeem.

Descheemaecker «Dat is juist. Maar de N-VA heeft geen absolute meerderheid en kan dus niet anders dan de anderen te helpen evolueren in de juiste richting. Dat gebeurt nu.»

'Een overval van de N-VA? Als je de machtsverhoudingen bekijkt, had de N-VA nog meer bestuurszitjes bij de NMBS moeten hebben'


Smetvrees

HUMO Uw critici beschouwen u als een gebuisde CEO. Onder uw elfjarige bewind daalden de klanttevredenheid en de stiptheid van de treinen, terwijl de schulden stegen. Steekt dat?

Descheemaecker «Pff, ik ben nog altijd trots op wat we hebben gerealiseerd. Het aantal reizigers steeg met ruim 50 procent, terwijl we elk jaar met minder personeel werkten. Op investeringsvlak hebben we een enorme inhaalrace gelopen met de bestelling van nieuwe treinen en locomotieven… Anders zaten we nu nog met één van de oudste treinvloten van Europa. Wij hebben die investeringen voorgefinancierd, omdat de staat er geen geld meer voor had. Logisch dat de schuld van de NMBS dan stijgt!

»Na de ramp van Buizingen hebben we ook de veiligheid sterk verbeterd. En de Nederlanders zijn jaloers op hoe wij de Fyra-crisis hebben aangepakt. Zij bleven achter met een financiële kater van honderden miljoenen. Wij hebben er bijna geld aan verdíénd: de voorschotten die mijn voorgangers voor die rommeltreinen hadden betaald, zijn integraal gerecupereerd, met een schadevergoeding erbovenop.

»De daling van de stiptheid had vooral te maken met verouderd materiaal, koperdiefstallen en het hogere aantal reizigers. Maar in 2011 hebben Luc Lallemand (de topman van Infrabel, red.) en ik een verbeteringsschema opgesteld dat nog altijd actueel is. De verbeterde stiptheid is dus geen kwestie van een nieuwe CEO die plots alles oplost. De NMBS is een zware tanker: om die te keren, heb je een volgehouden veranderingsproces nodig dat wordt voortgezet door meerdere CEO’s.»

HUMO In uw boek gaf u voorbeelden van werknemers die er ongestraft de kantjes afliepen. Ambtenaren die om kwart voor vier rijen dik stonden aan te schuiven zodat ze om vier uur konden uittikken. Een loketbediende met smetvrees die geen geld durfde aan te nemen. Een boekhoudster die niet met de computer wou werken uit angst een virale infectie op te lopen door een computervirus. Is dat allemaal echt gebeurd?

Descheemaecker «Ik zou u alle namen kunnen noemen, ook van mensen die op hun bureau lagen te slapen. In mijn beginperiode liep ik eens verloren in de wirwar van gangen. Ik kwam terecht in het bureau van een man die zo dronken was dat hij met dubbele tong sprak. Wat later kreeg ik telefoon van het ACOD: of ik hem niet wou straffen, aangezien het een eenmalig incident was. Hij had zijn verjaardag gevierd. Ik liet het zo. Twee dagen later belde die ACOD-secretaris me opnieuw: om diezelfde man aan te bevelen voor promotie. Het jaar erna zou hij met pensioen gaan en door die promotie zou hij de rest van zijn leven een hoger pensioen genieten. Zulke praktijken heb ik systematisch geweigerd.

»Maar je mag die verhalen niet veralgemenen. Er werken veel gedreven mensen bij de NMBS. Ik was gechoqueerd toen een conducteur beide benen verloor door een reiziger in veiligheid te brengen. Die man was alleenstaand en wou absoluut blijven werken. We hebben verhinderd dat hij medisch werd afgekeurd door hem een kantoorjob te bezorgen: de planning van de conducteurs. Daardoor bleef hij in contact met zijn collega’s. Ik ben hem op zijn nieuwe werkplek gaan bezoeken, diep in de Ardennen, en eerder ook in het ziekenhuis. De treinbegeleiders en -bestuurders vormen een hechte familie. Maar in de administratie moet nog meer dynamiek worden gebracht. Ik heb er vertrouwen in dat Sophie dat ook zal doen.»

HUMO Geeft u haar gerust een tip.

Descheemaecker «De beste spoorwegmaatschappijen van Europa werken met contractuele medewerkers, niet met statutairen. Zo krijg je een dynamischer personeelsbeleid en een veranderingscultuur in je bedrijf. Bij ons hebben Proximus en Bpost die omschakeling al gemaakt. Daarom doen ze het zo goed.»

HUMO Maar bij de spoorwegen valt daar niet over te praten?

Descheemaecker «Ooit zal dat toch voorgesteld worden…»

HUMO Volgens Karel De Gucht kan de NMBS makkelijk 1 miljard besparen door de excessen aan te pakken. ‘Maar dan moet de regering eens een staking van een paar weken durven uitzweten.’

Descheemaecker «Iemand die zegt dat 1 miljard euro besparen gemakkelijk is, beseft niet hoeveel geld dat is. Zo’n grote besparing moet je niet te brutaal doen en over een aantal jaren spreiden. De infrastructuur en de prestatie van het bedrijf mogen er niet onder lijden. In mijn boek heb ik een besparingstraject aangegeven dat de regering nu in grote lijnen volgt. Zonder zware stakingen. Dat lijkt me beter dan de grote confrontatie.»

'De socialistische bemoeizucht ontspoort altijd in zelfbediening.'

HUMO De NMBS heeft een schuld van 5 miljard euro die dagelijks oploopt, en verteert gemiddeld 110 miljoen euro meer dan buitenlandse spoorwegmaatschappijen, terwijl de kwaliteit van haar dienstverlening slechter is. In 2023 worden de spoorwegen in Europa geliberaliseerd. Minister van Mobiliteit François Bellot zegt: ‘Als de NMBS dan nog altijd niet het Europese gemiddelde haalt, is het in 2025 afgelopen.’

Descheemaecker (wuift weg) «Niet dramatiseren. Ik verwacht geen wilde privatiseringen zoals in Groot-Brittannië. Dat heeft daar catastrofale gevolgen gehad. De tarieven voor de reizigers stegen en de infrastructuur werd slecht onderhouden. Het aanbieden van sporen, wegen, kanalen en fietspaden is een taak van de overheid. Zij moet erover waken dat mensen veilig, efficiënt en tegen betaalbare tarieven van en naar hun werk worden gebracht. Maar het zou goed zijn als Infrabel en de NMBS beheerd werden als een normaal bedrijf, met een grotendeels gedepolitiseerd management.»


Man en paard

HUMO Als CEO had u het vooral moeilijk met de bemoeienissen van socialistische politici. Daarom werd uw boek afgedaan als een rancuneus nummertje om de socialisten te beschadigen vlak voor de verkiezingen. Onterecht?

Descheemaecker «In België houdt men er niet van als je zegt waar het op staat. Men heeft liever dat je verzuurd in de coulissen verdwijnt dan dat je schrijft waar de pijnpunten en oplossingen liggen. Ik heb gewoon verteld wat ik heb meegemaakt, en daarbij man en paard genoemd. De week na mijn vertrek ben ik aan dat boek begonnen. Mijn ouders waren net overleden en ik had die uitlaatklep nodig.»

HUMO Johan Vande Lanotte, die er in ‘Dwarsligger’ flink van langs krijgt, zegt dat u in 2013 tegen SP.A-Europarlementslid Saïd El Khadraoui al dreigde om een boek te schrijven dat de SP.A stemmen zou kosten. Tenminste: als u niet herbenoemd werd.

Descheemaecker «Dat was op een bijeenkomst van de Europese spoorwegmaatschappijen in Wenen. El Khadraoui kende daar niemand en stond altijd alleen. Het was een beetje zielig. Op de bus ging ik naast hem zitten. Hij zei dat we in hetzelfde schuitje zaten: hij zou wellicht niet herverkozen raken, omdat hij niet zo goed lag bij de SP.A-top. En ik zou niet herbenoemd worden bij de NMBS. Ik zei dat dat geen drama was, aangezien ik bijna 60 werd. Toen hij vroeg wat ik dan zou doen, antwoordde ik al lachend: ‘Een boek schrijven. Dan kan ik eens uitleggen wat er bij de NMBS allemaal achter de schermen speelt.’ ‘Oei,’ zei hij, ‘dat zullen ze in Oostende niet graag horen.’ Meer was het niet, maar El Khadraoui heeft dat verhaal wat aangedikt.»

HUMO Zou u met Vande Lanotte nog een pint kunnen gaan drinken?

Descheemaecker «Ik voel geen enkele behoefte om met hem aan een tafel te zitten. Zijn platte machtspolitiek heeft me altijd gestoord. De manier waarop hij de Diabolo-taks heeft gecreëerd, duidt bijvoorbeeld op een miskenning van de belangen van gewone mensen.

»Om de treinen vanuit Mechelen en Antwerpen rechtstreeks naar de luchthaven van Zaventem te laten rijden, moest er een tunnel worden gegraven. Prachtig project, want zo werd Zaventem een knooppunt van treinen, bussen, auto’s en vliegtuigen. Helaas wou de overheid dat niet alleen financieren. Vande Lanotte schakelde privépartners in. Maar die willen natuurlijk ooit hun geld terug. Gevolg: al wie de trein neemt van Antwerpen naar de luchthaven, betaalt een toeslag van 5 euro. Ook op alle andere tickets en abonnementen wordt een Diabolo-taks van een half procent aangerekend. Zo krijg je scheeftrekkingen. Minister Bellot wil nu een spoorwegstation voor de luchthaven van Charleroi. Mooi: opnieuw een knooppunt van mobiliteit. Maar als Infrabel dat dit keer wél volledig financiert, betaalt de Vlaming meer om in Zaventem te raken dan de Waal om naar Charleroi te gaan. Dat is het gevolg van de snel in elkaar geflanste oplossingen waar Vande Lanotte een patent op heeft. De oversubsidiëring van zonnepanelen is een ander voorbeeld. Daar betalen nu ook alle klanten toeslagen voor op hun energiefactuur.

»Ik vind: je kunt niet tegelijk hoge belastingen heffen én mensen extra laten betalen voor de infrastructuur. Daarom was ik zo kwaad over de verspilling van belastinggeld bij de NMBS. Op de Thalysverbinding tussen Oostende en Luik zat geen kat. Vande Lanotte wou die spooktreinen niet afschaffen, omdat hem dat stemmen kon kosten in zijn stad!»

HUMO U schrijft dat de steden die geld losweekten om megalomane treinstations te bouwen ‘toevallig allemaal socialistische burgemeesters hadden’: Gent, Luik, Antwerpen, Hasselt, Bergen…

Descheemaecker «Het station van Luik is een architecturale parel. Een echt PS-project. Ik bezocht het ooit met Louis Gallois, de topman van de Franse spoorwegen. Toen ik hem zei wat het had gekost, viel hij achterover. ‘Met dat budget heb ik alle tgv-stations in heel Oost-Frankrijk gezet,’ zei hij.»

HUMO Bent u een sossenhater?

Descheemaecker «Dat is overdreven. In mijn wereldbeeld bepaalt je ideologische keuze niet of je een goed of slecht mens bent. Ik heb socialistische vrienden, maar ze zullen me nooit overtuigen. De socialistische bemoeizucht ontspoort altijd in zelfbediening.»

HUMO U had ook geen hoge pet op van Jean-Claude Fontinoy, luitenant van Didier Reynders en voorzitter van de raad van bestuur van de NMBS. Over hem schreef u dat hij alleen maar ellende veroorzaakt. ‘En het is nooit duidelijk of dat het gevolg is van zijn incompetentie of van zijn bijna ziekelijke drang om problemen te scheppen waar er geen zijn.’ Hoeveel high fives kreeg u van hem toen u voor het eerst zijn raad van bestuur weer binnenwandelde?

Descheemaecker (grijnst) «Jean-Claude draait al lang genoeg mee om te weten hoe het circus werkt. Ik neem geen woord terug van wat ik heb geschreven. Men heeft onderzocht of men mij een proces kon aandoen. Maar de dure advocaten die men had ingeschakeld, achtten de winstkansen zéér miniem.»

HUMO Maar hoe is het om opnieuw met iemand te moeten samenwerken die u zo hebt afgemaakt?

Descheemaecker «In de omgang is Jean-Claude een aangenaam mens, maar aan de onderhandelingstafel kan het er hard toegaan. Er zijn geen maskers. Ik heb geschreven hoe ik erover denk. Dat heeft het voordeel van de duidelijkheid. Ik hou niet van schijnheiligheid. Als het botst, mag die persoon dat weten.»

'Op Vlaams niveau zou je De Lijn en de NMBS in elkaar kunnen schuiven. Die synergie zou veel geld opleveren'

HUMO Is dat de straatvechter in u?

Descheemaecker «Ik ben opgegroeid in een socialewoningblok. Vier hoog, zonder lift. Dat geeft stevige kuiten. Mijn jeugd heeft zich afgespeeld op het pleintje waar we voetbalden, basketbal speelden en kattenkwaad uithaalden. Als je je op straat kunt handhaven, dan ben je in het latere leven al een stap verder. Ik heb ook als dokwerker geklust: sjouwen met zakken van 50 kilo. In een sociale dialoog zul je mij dus niet gauw onder tafel brullen.

»Als spoorbaas heb ik op de trein ooit een jonge gast bij zijn kraag gepakt. Het was de periode waarin Brusselse jeugdbendes voor overlast zorgden. Die gastjes waren een treinbegeleidster aan het treiteren. Toen ze hen probeerde buiten te krijgen, werd één van hen agressief. Ik zei: ‘Laat mij eens passeren, mevrouw. Ik ben ook van de NMBS.’ Ik heb dat ventje beetgepakt en gezegd dat hij twee keuzes had: ofwel onmiddellijk uitstappen ofwel alleen bij mij blijven. Hij was meteen weg. Soms moet je je burgerplicht doen.»


Afgerukte ledematen

HUMO U wordt voor de N-VA zo stilaan een spilfiguur op het vlak van mobiliteit en investeringsbeleid. Naast bestuurslid bij de NMBS, bent u ook voorzitter van De Lijn en Brussels Airport Company (BAC). Wat is uw oplossing voor het gigantische fileprobleem waar België mee kampt?

Descheemaecker «Het mobiliteitsbeleid is nu compleet versnipperd over alle beleidsniveaus: federaal, Vlaams, de provincies, steden en gemeenten… Om een coherent beleid te voeren, moet je die hele soep samenbrengen op Vlaams niveau, want daar zitten de grote reizigersstromen. Dan kun je knooppunten maken, zoals Zaventem, waar spoorwegen, tram- en buslijnen, vliegverkeer en parkings samenkomen en grote bedrijven zich vestigen. Dát is visie.»

HUMO Vorige week kwam het bericht dat De Lijn in 2016 maar liefst 11 miljoen reizigers verloor. Hoe komt dat?

Descheemaecker «Dat was een schoolvoorbeeld van alternatieve berichtgeving. Het gratisbeleid heeft de cijfers jarenlang valselijk gepimpt. Elk gratis abonnement werd in de officiële statistieken gelijkgesteld met 90 bus- en tramritten per maand. Schromelijk overdreven, hè? Een vriend van me verkocht zijn bedrijf en verhuisde naar Frankrijk. In ruil voor zijn nummerplaat kreeg hij een gratis abonnement van De Lijn. Hij was misschien drie keer per jaar in België, maar in de statistieken telt hij mee voor 1.000 ritten per jaar. Met die overschattingen creëerden socialisten à la Stevaert vroeger mee hun succesverhaal.

»Wij hebben dat gratisbeleid stopgezet. Voor het eerst krijgen we nu een reëler beeld. Wat echt telt, is dat het aantal betalende reizigersritten vorig jaar is gestegen van 500 naar 509 miljoen. Maar uw collega van Belga verkoos de sensationelere titel.»

HUMO Voor veel mensen blijft openbaar vervoer te duur.

Descheemaecker «De tarieven zijn nog laag. Bij De Lijn wordt slechts 20 procent van de kosten gedekt door inkomsten, al de rest wordt gesubsidieerd door de staat. De spoorwegen krijgen elk jaar een dotatie van 3 miljard euro om de treinen te laten rijden en te investeren. Jo Cornu wilde de tarieven verhogen, maar kreeg daar van de politiek geen toelating voor.

»Op Vlaams niveau zou je De Lijn en de spoorwegen in elkaar kunnen schuiven. Dan kan je trams en bussen enten op je spoorverbindingen, met loketten waar je terecht kunt voor álle tickets en abonnementen. Die synergie zou veel geld opleveren. Geld waarmee je de tarieven kunt verlagen óf de kostendekkingsgraad kunt verhogen.»

HUMO Ik hoor niets over de auto. Het fiscale voordeel voor bedrijfswagens kost 4 miljard euro per jaar. De N-VA blijft talmen om dat aan te passen, terwijl alle mobiliteitsexperts én Europa zeggen dat het dringend nodig is.

Descheemaecker «Het is absurd dat een Porsche Panamera die 50 kilometer elektrisch kan rijden, voor 120 procent fiscaal aftrekbaar is als bedrijfswagen. Maar ik heb geen probleem met een vertegenwoordiger die zijn bedrijfswagen nodig heeft omdat hij de hele dag van winkel naar winkel moet rijden.»

HUMO Naast uw mobiliteitsmandaten hebt u ook nog bestuurszitjes in de Hoge Raad voor Diamant, Ethias, Gimv, de Europese Investeringsbank en het Europees investeringsfonds. Dat is een royaal belegde boterham.

Descheemaecker «Na mijn vertrek bij de NBMS heb ik andere aanbiedingen gekregen, maar ik wou geen operationele functie meer. Het mocht wat minder hectisch. Ik stond wel open voor een beperkt aantal raden van bestuur. De eerste die me belde, was Ari Epstein van de Hoge Raad voor Diamant. Hij zei: ‘Jij kent Antwerpen en hebt internationaal een goede reputatie, we willen jou als onafhankelijk bestuurder.’ Bij de luchthaven zat ik al in de raad van bestuur lang voor de N-VA bestond. Het zijn de privéaandeelhouders die me eind 2013 tot voorzitter hebben aangesteld. Die twee mandaten hebben dus niks met politiek te maken.

»Voor die andere mandaten heeft de N-VA me gevraagd vanwege mijn specifieke ervaring in het bedrijfsleven. Ik kan die perfect invullen, omdat ik geen dagelijkse job meer uitoefen. Daardoor hou ik ook wat meer tijd over voor de kleinkinderen.»

HUMO Klopt het dat u nu meer verdient dan het jaarloon van 460.000 euro dat u als spoorbaas had?

Descheemaecker «Dat is nonsens. Al mijn mandaten zijn gepubliceerd. Wie die vergoedingen wil optellen, doet maar.»

HUMO Dutordoir moet het stellen met 290.000 euro. U liet al verstaan dat u het daar niet voor gedaan zou hebben.

Descheemaecker «Nee. Het is de zwaarste job in het Belgische bedrijfsleven. Je moet sterk in je schoenen staan om overeind te blijven en je moet zéker geen dankbaarheid verwachten. Weinigen houden het lang vol. Jo Cornu, Honoré Paelinck en Karel Vinck zijn vroegtijdig gestopt, Christian Heinzmann was een week CEO, Frank Van Massenhove zelfs geen dag.»

HUMO Maar 290.000 euro is toch geen hongerloon?

Descheemaecker «Dat is veel geld, ja.»

HUMO Het is zelfs meer dan wat een minister verdient.

Descheemaecker «Di Rupo zei altijd dat de baas van de NMBS niet meer mag verdienen dan de premier. Maar hij vergeet dan de ambtswoning en alle andere privileges van een premier waarvan het grote publiek niet eens weet heeft.»

HUMO U hebt bij de NMBS een eind gemaakt aan de verspilling, zegt u. Bij uw afscheid kreeg u een ontslagpremie van 1.000.000 euro. Valt die ook niet onder de noemer ‘verspilling’?

Descheemaecker «Dat stond zo in mijn contract. Waarom zou elke werknemer een ontslagvergoeding krijgen en ik niet?»

'Weet u, ik heb in mijn leven véél geld laten liggen.'

HUMO Krijgt elke werknemer een ontslagvergoeding van 1 miljoen?

Descheemaecker «Weet u, ik heb véél geld laten liggen in het bedrijfsleven. Bij ISS, het multinationale schoonmaakbedrijf, was ik executive vice-president. Ik werkte vanuit Denemarken, maar ben terug naar België gekomen, omdat ik het beu was om uit mijn koffer te leven. Bij de NMBS heb ik ingeleverd. Karel Vinck zei me dat ik gerust als zelfstandige mocht beginnen, zodat ik minder sociale bijdragen zou betalen. Maar ik vond het ongepast om een publieke functie in te vullen via een managementvennootschap. Mijn vader was politieagent: het algemeen belang zit er diep ingebakken. Daardoor heb ik heel veel belastingen betaald. Maar ik hield een mooi loon over om goed van te leven.»

HUMO U vindt de loonspanning tussen CEO’s en het gewone volk niet decadent?

Descheemaecker «Vergeleken met Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, de VS en de Aziatische landen valt die loonspanning in België heel goed mee.»

HUMO Maar hoe leg je uit aan een spoorarbeider die om vier uur opstaat om in weer en wind kabels te leggen, dat hij twintig keer minder verdient dan u?

Descheemaecker «Tja. De dokter die hij bezoekt, verdient misschien dertig keer meer, de hartchirurg die hem opereert vijftig keer meer en de voetballer die hij toejuicht duizend keer meer. Dat is nu eenmaal het marktsysteem. We kunnen dat natuurlijk veranderen, maar dat hebben ze achter de Berlijnse Muur ook eens geprobeerd. En dat bleek geen onverdeeld succes.

»Ik moest vroeger ook om vier uur opstaan om te werken in de haven. Met dat geld heb ik mijn studie helpen betalen. Sorry, hè. Ik heb als CEO ook veel moeten doorstaan. Ik herinner me dat ik met Luc Lallemand in Buizingen stond, te midden van de afgerukte ledematen, en dat we elkaar in de ogen keken: ‘Nu gaat alle shit op onze nek terechtkomen.’ Met die druk moet je kunnen omgaan. Daar is opleiding, intelligentie en koelbloedigheid voor nodig. En daar staat een loonpakket tegenover.»

HUMO Was u als baas van het bulderende type?

Descheemaecker «Ik heb weleens geroepen tegen mensen, maar ik waakte er altijd over dat ik nooit een lijn overschreed. Zo denk ik met plezier terug aan Jos Digneffe, de vroegere voorzitter van de socialistische spoorvakbond. Wij hebben zware discussies gehad, maar nooit elkaars respect verloren.

»Etienne Schouppe heeft me ooit zijn truc verteld: als ze er niet uit raakten, met al die secretarissen erbij, sprak hij met de twee vakbondsvoorzitters apart af in een café aan de Basiliek van Koekelberg. Daar werden geen notulen gemaakt. Zoiets lukt alleen als je elkaar vertrouwt. Ik heb dat zelf ook een paar keer gedaan, in hetzelfde café, bij een goeie Duvel.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234