De verborgen mensensmokkel in het VK: wat de 39 doden ons vertellen

De tragedie in Essex laat zien dat illegale migratie naar het Verenigd Koninkrijk niet onder controle komt. Een voormalige topman van de Britse politie wijst erop dat slachtoffers van mensenhandel zich vaak pas realiseren hoe precair hun situatie is als het te laat is. Illegale migratie speelt zich af in het verborgene, en dus is er weinig zicht op de omvang.

Volgens de Britse overheid zijn dit jaar meer dan duizend mensen tegengehouden die het land illegaal wilden betreden. De laatste keer dat de Britse overheid zich aan een schatting van het aantal illegale migranten waagde, was in 2005: zo'n 430 duizend. Volgens denktanks moet dat aantal veel hoger liggen.

Migranten blijven de oversteek wagen. De VN stelde in 2016 dat smokkelaars tussen de 4.000 en 5.500 pond vragen (rond 6.000 euro). In september onderschepten Britse patrouilleboten in één dag 86 mensen, verdeeld over meerdere boten. In het Franse Calais moet een 4 meter hoge muur de toegang naar de veerboten bemoeilijken, maar mensensmokkelaars die de tocht aanbieden worden nog steeds gesignaleerd in de buurt van migrantenopvangcentra. De Britse overheid beloofde vorig jaar ruim 50 miljoen euro extra uit te trekken voor de kustbeveiliging.

Voor een oud-topman van de Britse politie die het dossier goed kent maar anoniem wenst te blijven, komt de tragedie niet als een verrassing. 'Het feit is dat er dagelijks boten, auto's en vrachtwagens met gesmokkelde mensen worden tegengehouden. Dit gebeurt bijna allemaal aan de oostkust. Ze komen binnen via Calais, België en Nederland.'

Volgens de politieambtenaar heeft de zaak 'alle schijn van mensenhandel'. Bij mensenhandel is er sprake van uitbuiting, vaak opgezet door georganiseerde criminaliteit. Slachtoffers belanden in vormen van moderne slavernij: de seksindustrie, gedwongen criminaliteit of dwangarbeid. Bij mensensmokkel worden mensen alleen geholpen om op illegale wijze een land te betreden.

'Mensenhandel is een groot probleem in het Verenigd Koninkrijk', aldus de oud-politietopman. Vorig jaar alleen al zijn er zo'n 7.000 slachtoffers gered. De ware omvang van het probleem is vermoedelijk nog vele malen groter.'

Vaak realiseren slachtoffers van mensenhandel zich hun positie pas als het te laat is, voegt hij eraan toe. Ze reizen vrijwillig met de mensenhandelaar mee, met het vooruitzicht van werk op de plaats van bestemming. 'Ze betalen bijvoorbeeld in Syrië iemand een laag bedrag voor de overtocht naar het Verenigd Koninkrijk. In havenplaatsen als Rotterdam of Calais zeggen criminelen dan dat het 10 duizend euro kost. Dat bedrag houden ze in, als schuld van de passagiers. Op dat moment wordt iemand een slachtoffer van mensenhandel.'

In 2018 spendeerde de Britse overheid ruim 70 miljoen euro aan het bestrijden van moderne slavernij en mensenhandel, 25 miljoen meer dan het jaar ervoor. De regering heeft het aanpakken van de wantoestanden uitgeroepen tot topprioriteit.


Onder druk gezet

Wie zijn de chauffeurs die deze mensen in zulke omstandigheden vervoeren? Volgens Luuk Esser, universitair docent strafrecht - en specialist op het gebied van de bestrijding van mensenhandel - aan de Universiteit Leiden, bestaat daar geen makkelijk antwoord op. Sommige chauffeurs zijn betrokken bij criminele organisaties, anderen worden onder druk gezet of verlenen een dienst.

In veel gevallen zeggen chauffeurs dat ze niet op de hoogte waren van de lading, al kunnen zij zich daar juridisch vaak niet achter verschuilen. 'In dit trieste geval is iedereen overleden en ben je behalve van smokkel meteen verdacht van moord, omdat je dit risico nam door mensen in zo'n kleine ruimte op te slaan', aldus Esser.

'Chauffeurs kunnen gebruikt worden', zegt de oud-politietopman. 'Velen laten dat met zich doen in ruil voor een beetje geld. Iemand spreekt ze bijvoorbeeld in een haven in Frankrijk of België aan en vraagt of ze de vracht willen vervoeren. Anderen zijn bewust onderdeel van de georganiseerde misdaad. Het lijkt me in dit geval in ieder geval onmogelijk dat hij niet op de hoogte was van de mensensmokkel. Je kunt geen 39 mensen in een vrachtwagen proppen zonder dat de chauffeur het weet.'

© De Volkskrant

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234