Slaaptekort Beeld Shutterstock
SlaaptekortBeeld Shutterstock

Nachtrust

De verkoop van slaapmiddelen boomt in België. En ook dat komt door corona

De coronacrisis veroorzaakt een enorme golf aan slapeloosheid. Slaapmedicatie – zowel op voorschrift als zonder – gaat opvallend meer over de toonbank dan vroeger, zo tonen nieuwe cijfers. Maar ook psychologen en onderzoekers zagen de golf al komen.

Er bestaat zoiets als corona-insomnia. Door de lockdowns, het afgesloten zitten van vrienden, het vervallen van de scheiding tussen werk en privé, blijft onze motor alsmaar draaien. “Hobby’s of een sport beoefenen is nu voor velen moeilijker geworden”, zegt psychologe Aisha Cortoos, die aan de VUB doctoreerde over slapeloosheid. “Als de kinderen dan ook nog eens thuis les volgen, moeten ouders tegelijk werknemer en leerkracht spelen. Dat is enorm belastend.”

Het fenomeen van de corona-insomnia beschreef zij al in december op de blog van haar bedrijf Brainwise, dat slaapcursussen aanbiedt. December is ook de maand waarin het gebruik van slaapmedicatie in ons land een enorme piek heeft bereikt. De verkoop van slaapmiddelen zonder voorschrift steeg in december vorig jaar met bijna de helft (41,4 procent) in vergelijking met dezelfde maand in 2019. Dat tonen cijfers van de Febelco Group, die geneesmiddelen over de Belgische apotheken verdeelt.

Febelco heeft het over een ongeziene stijging in de verkoopcurve. “De impact van corona is zéér duidelijk merkbaar”, luidt het bij Febelco Group. “De stijging van 2019 naar 2020 is het dubbele van de stijging tussen 2018 en 2019.” En dan te weten dat ons land binnen Europa al steeds een koploper geweest is in het slikken van slaappillen.

Doktersbriefje

Slaapmedicatie zonder voorschrift slaat op de middeltjes die van kruidenmengsels gemaakt worden, of de pillen met het hormoon melatonine. Maar ook in het andere segment, waar wel een doktersbriefje voor nodig is, zien de apothekers een merkwaardige stijging. Voor heel het jaar 2020 is de verkoop daarvan met 3,4 procent gestegen.

“Een stijging met 3,4 procent is niet te onderschatten”, zegt Olivier Delaere, CEO van Febelco. “In de praktijk komt dat neer op een toename in de verkoop van 200.000 producten. In totaal zijn er vorig jaar meer dan zes miljoen van die geneesmiddelen verkocht. Blijkbaar zoeken nog steeds veel nieuwe patiënten daar hun toevlucht in.”

null Beeld rv
Beeld rv

De markt voor de slaappillen mét voorschrift is ook nog steeds veel groter dan die van de slaappillen zonder. Vorig jaar is er zes keer zoveel medicatie mét een doktersbriefje verkocht dan degene die vrij te verkrijgen is. Maar de nieuwe cijfers staan in schril contrast met de vorige jaren, waarin de verkoop van die medicatie op voorschrift stabiel bleef of afnam. “Die recente stijging is dus geen goede zaak”, concludeert professor An Mariman, die in de slaapkliniek van het UZ Gent patiënten met slaapstoornissen begeleidt.

Met de slaapmedicatie op voorschrift is het nochtans net zoals bij antibiotica. Artsen werden de laatste jaren gesensibiliseerd om die medicatie zo weinig mogelijk voor te schrijven. Dat is ook nodig, want ondertussen zijn de negatieve effecten ervan bekend.

“Gebruikers hebben soms een kater van de medicatie”, zegt An Mariman. “En worden wakker zonder dat die is uitgewerkt. Hun reactievermogen is dan ook minder, wat gevaarlijk is als ze nadien in de auto stappen. Maar uiteraard zijn de klassieke slaapmiddelen ook verslavend. Het effect verslapt na een tijdje, waardoor gebruikers hun dosis gaan verhogen.”

Om die verslaving tegen te gaan, ijvert de overheid er al al langer voor om de verpakkingen kleiner te maken. De meeste doosjes met benzodiazepines – een groep slaapmiddelen op doktersvoorschrift – bevatten dertig tabletten. Maar de apothekersbond APB wil dat graag terugbrengen naar tien. Als het doosje sneller op is, gaan mensen misschien twee keer nadenken voor ze een nieuw voorschrift vragen.

“De nieuwe cijfers tonen misschien ook dat huisartsen enorm hard onder druk komen te staan om ze toch voor te schrijven”, zegt Cortoos.

Stresssysteem

Wat je dan kan doen om in slaap te geraken, is voor slapelozen de vraag van één miljoen. Slaapmedicatie gebruiken kan wel, maar is enkel op de korte termijn een oplossing. “Medicatie op voorschrift mag je nooit meer dan twee weken nemen”, zegt Cortoos. “Het is enkel goed voor de acute periodes met veel stress.”

Voor wie al dagen of weken wakker is, begint ook de nachtrust een bron van zorgen te worden. Bij sommigen kan een pilletje zonder doktersbriefje daar al tegen helpen. Maar hardnekkige slapeloosheid oplossen is meestal een werk van lange adem.

“Door werk of spanningen thuis gaat ons stresssysteem doorheen de dag in een hogere versnelling”, zegt Cortoos. “Slapelozen moeten dat dus leren ‘terugschakelen’. Voor slapeloosheid is niet één oplossing, maar elke patiënt moet nagaan op welke manier hij ontspanning kan vinden, zodat stress en plezier weer met elkaar in balans komen.

“Sommigen zijn geholpen met sport, anderen door te connecteren met nieuwe mensen, of door ademhalingsoefeningen. Eigenlijk komt het neer op zelfzorg inbouwen. De moeilijkheid is dat de maatschappij ons een ander beeld oplegt en van ons vraagt dat we blijven presteren.”

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234