De Vlaamse talkshow onder de loep

Met uw permissie slaan we de televisieluwe zomer over om nu al het najaar in te duiken en de staat op te maken van de talkshow in Vlaanderen.

U las het hier de voorbije weken al: vanaf dit najaar zullen vooral de zendschema’s bij de VRT duchtig door elkaar geschud worden. ‘Reyers laat’ maakt plaats voor Bart Schols, tot voor kort de stem van ‘De wereld vandaag’ op Radio 1 en anker bij ‘Het journaal’. Hij gaat op Canvas ‘De afspraak’ voorzitten: een nieuwe talkshow in primetime waarin dagelijks duiding zal worden gegeven bij de immer voortschrijdende actualiteit. ‘Terzake’, op dezelfde zender, wordt omgevormd tot ‘Terzake laat’, en ook Eén wordt hervormd: daar gaat ‘Café Corsari’ definitief dicht. Canvas-man Lieven Van Gils maakt de oversteek naar Eén om een voorlopig nog naamloze dagelijkse talkshow te gaan leiden.

Men hoeft overigens niet te wachten tot de herfst om de eerste veranderingen in het landschap van de praatprogramma’s te merken. Zo zal Marcel Vanthilt voor het eerst in acht jaar geen zomervullende talkshow leiden. Het voormalige gezicht van zomerhuizen als ‘Villa Vanthilt’ en ‘Hotel M’ koestert alvast goeie hoop bij de verbouwingsplannen van het huis van vertrouwen.

'Ik heb wel duizend keer gepleit om verder te kijken dan onze neus lang was. Alwéér Rik Torfs of Marc Coucke? Ik ben die soep zó beu gegeten' Marcel Vanthilt

Marcel Vanthilt «Een goeie evolutie, want zo wordt het duidelijker: een vaste ploeg die aan een vaste talkshow werkt. Eerst ‘De laatste show’, dan ‘Café Corsari’, dan ‘Bart en Siska’, in de zomer ‘Villa Vanthilt’ of ‘Hotel M’: dat eeuwige opnieuw beginnen vond ik geen goed idee. Iedereen moet zijn les telkens opnieuw leren, en dat is tijdverspilling. Bovendien: de kijker voelt dat. De teruglopende kijkcijfers voor talkshows zijn geen toeval. Het is goed dat de krachten nu gebundeld worden en dat er op lange termijn wordt gedacht, de gimmick voorbij. Want ‘We doen het eens met Bart en Siska’, ‘We sturen Marcel eens naar zee’, ‘We proberen het eens in een café’: dat waren gimmicks, hè.»

‘Durf nu toch eens een fatsoenlijk, inhoudelijk en interessant en praatprogramma te maken, genre ‘De wereld draait door’,’ zegt Vanthilt, lichtelijk geagiteerd.

Vanthilt «Daar bewijzen ze dat je op maandag een doodserieus debat kunt hebben over het staatsbudget of Nepal, en op dinsdag over carnaval kunt praten. Ik snap die drang niet om dingen heruit te vinden die niet heruit te vinden zijn.»

Daarmee zijn we bij een eerste cruciale factor beland: de keuze van gasten en onderwerpen. Het gros van de Vlaamse talkshows kiest voor een huwelijk van ernst en leut: het mag over iets gaan, als er snel daarna maar weer goedmoedig gegrinnikt kan worden. ‘Ik kijk zelf graag naar iets dat niet té ernstig is,’ zegt Sem Van Hellemont, jarenlang eindredacteur bij ‘De laatste show’ en recent de motor van ‘Bart en Siska’. ‘Ik wil er graag iets van relativering en humor in, zodat ik niet somber naar bed moet.’

Sem Van Hellemont «Een goeie mix van ernstige onderwerpen met lichtere dingen en totale nonsens: dat is wat we dertien jaar lang geprobeerd hebben bij ‘De laatste show’, en het was ook de basis van ‘Bart en Siska’. In de beginjaren van ‘De laatste show’ moest het in de eerste plaats plezant zijn. Bij Bruno Wyndaele was de regel: tristesse komt er niet in. Daar is verrassend genoeg net met Mark Uytterhoeven verandering in gekomen. Hij geloofde dat mensen de leutigheid snel beu zouden raken en wilde wat ernst als tegengewicht.»

Vanthilt «Ik vind dat sinds ‘De laatste show’ de klemtoon toch vooral ligt op amusement. Het is een gewoonte geworden, en niemand die ermee durft te breken. Alleen ‘Reyers laat’ wist eraan te ontsnappen en werd daarvoor ook beloond. Waarom volgt de rest dan niet? Kunnen we die grappige filmpjes nu gewoon eens wéggooien, asjeblieft? Maak voor mijn part een koldershow op zondagavond met alleen maar hihi en haha en Philippe Geubels en al de rest. Heel tof wordt dat, maar hou er in praatprogramma’s dan wel mee op (lacht).

»Ik erger me bijvoorbeeld blauw aan hoe in zo veel programma’s 99 procent van de schrijvers niet gevraagd wordt omdat literatuur zogezegd geen goeie talkshows oplevert. Flauwekul. Je ziet telkens opnieuw Herman Brusselmans, af en toe eens Tom Lanoye. Terwijl je in ‘Reyers laat’ zag dat Dimitri Verhulst en Christophe Vekeman óók vier woorden na elkaar kunnen zetten. Ik wil het gerust nog doen, die zomertalkshows, maar dan moet het iets méér zijn dan altijd weer diezelfde opgewarmde soep.»

Van Hellemont «Voor mij kunnen álle onderwerpen, zolang je ze maar boeiend brengt. Maar nog niet zo lang geleden had je op Canvas ‘Studio de stad’, met Ruth Joos. Urenlange gesprekken over hoe steden er in de toekomst zouden moeten uitzien, met nog een lange documentaire tussenin: prima, maar dat had gewoon niet gewerkt op Eén. Je moet je doelpubliek in het achterhoofd houden.»

Toch verbreedde ook Canvas de afgelopen jaren – iets waar het nu, onder leiding van Paul Peyskens, van terugkomt.

Lieven Van Gils «Ook in ‘Reyers laat’ waken we over het evenwicht. Je kunt beginnen met iets over euthanasie, dan een getuigenis over depressie brengen, en eindigen met een verhaal over oorlog. Maar dan is je kijker op het einde murw.»

Dreigt op die manier niet alles infotainment te worden?

Van Hellemont «Als je informatie op een populariserende manier kunt verspreiden, wat is daar dan fout mee? En allicht mis je hier en daar een nuance, maar so what? Je kunt ook het andere uiterste opzoeken, en terechtkomen bij Amerikaanse toestanden. Wat zo’n Jimmy Fallon doet, is avond na avond gigantische vedetten uitnodigen en met hen praten over drie keer niets, of er spelletjes mee spelen. Ik denk dat die doorgedreven lichtheid in Vlaanderen genadeloos zou worden afgemaakt. Je zit hier ook in een veel kleinere vijver te vissen: als je Tom Cruise zo ver krijgt om een spelletje te spelen, is iedereen meteen onder de indruk. Maar doe dat met pakweg Willy Sommers en iedereen haalt zijn schouders op. In die zin ben ik wel nieuwsgierig naar wat Jonas Van Geel op VTM gaat doen. Als iemand het op z’n Amerikaans kan, dan hij wel.»

Juist: de tweewekelijkse talkshow van Van Geel die bij VTM in de steigers staat. Davy Parmentier, hoofd Ontwikkeling bij de zender, bevestigt dat Van Geel en co. in de Verenigde Staten poolshoogte zijn gaan nemen.

Davy Parmentier «We zijn er een aantal shows gaan bekijken en we hebben er samen met Jonas de producers en de schrijvers achter die programma’s ontmoet. In de VS zitten talkshows echt in de cultuur ingebakken, en dus hebben ze daar een heel ander soort expertise dan hier. Internationale voorbeelden als Ellen DeGeneres, Jimmy Kimmel en Conan O’Brien zijn via YouTube naar hier overgewaaid, en zo merkten we dat de waarden die centraal staan in die shows dicht aanleunen bij die van VTM: ‘entertainment’, ‘complexloos’, ‘warm’. En wie belichaamt die waarden beter dan Jonas Van Geel? In wat hij de voorbije twee jaar bij ons gemaakt heeft, merkten we na verloop van tijd dat het format hem te krap ging zitten. We hebben gekeken naar waar hij in uitblinkt, en daar willen we op voortborduren. Maar een puur Amerikaanse talkshow, nee, dat zullen we nooit brengen.»


De rode loper

Weer naar de bestaande talkshows. Iedereen is het erover eens: de persoonlijkheid van de presentator is cruciaal. De slappe vaatdoek hoort in de keuken, niet op het scherm.

Tijd om de naam Matthijs van Nieuwkerk te droppen. Heeft Vlaanderen wel zo’n notoire vlotterd die charme met humor en vinnigheid combineert? Mark Uytterhoeven leek in ‘De laatste show’ nog het dichtst te komen.

Van Hellemont «Van Nieuwkerk wordt gedreven door enthousiasme, terwijl Uytterhoeven niet noodzakelijk altijd overliep van interesse in zijn gasten (lacht). Maar als het gaat over dat type presentator was Bart Peeters wél goed op weg. Hij had gigantisch veel goesting om ‘Bart & Siska’ te doen, en begreep dat je in zo’n talkshow eender wat kwijt kan als je het maar goed brengt.»

Greet Nagels (werkte voor ‘Morgen beter’, ‘Phara’ en ‘De Kruitfabriek’) «In ‘De laatste show’ was Bruno Wyndaele ook zo’n presentator die veel naar zich toetrok. En ‘Phara’ was ook heel erg Phara, hè. Daarna is het roer omgegooid: de tijdgeest dicteerde dat de dominante presentator een zachte luisteraar moest worden. Het hardere interview werd een empathisch gesprek.»

Belichaamt die stijl als geen ander: Lieven Van Gils.

Van Gils «Het heeft niet alleen met beleid te maken, ook met de aard van het beestje: ik bén geen pitbull. Als gasten bereid waren om naar ‘Reyers laat’ te komen, vond ik dat reuze, en voelde ik niet de behoefte om met een hakbijl aan tafel te verschijnen. Ik rolde liever de rode loper uit. Maar: ik stelde wel de vragen die ik moest stellen. Als het moest, peuterde ik het er wel uit. Maar nooit met een smerige tackle.

»De beste afleveringen vond ik die waarin ik me overbodig voelde. Als de gasten aan tafel zich wegdraaiden van mij, en met elkaar begonnen te praten, elkaar aanraakten, elkaars vragen begonnen te beantwoorden. Het mocht niet om mij draaien.»

En toch: is er dan nergens een stemmetje dat fluistert dat de snedige drukte van Nederlandse talkshows ook weleens in Vlaanderen geprobeerd mag worden?

Van Gils «Het mag soms wat levendiger. We zijn hier te bedeesd, te schuchter en te diplomatisch. Daarom nodigen we Prem Radhakishun vaak uit in ‘Reyers laat’: die gooit bommetjes, die geeft leven.»

Ellen Vanhove (eindredacteur ‘Café Corsari’) «Toen we in ‘Café Corsari’ nog met een duopresentatie werkten, kregen we vaak te horen dat het té jachtig werd. ‘Laat de mensen nu eens rustig uitpraten.’ Nu Tomas De Soete en Freek Braeckman elkaar aflossen, krijgen we die kritiek niet meer. Blijkbaar apprecieert de Vlaamse kijker wel wat rust en overzicht. Onze Nederlandse gasten ook, trouwens.»

Van Gils «De Nederlandse gasten in ‘Reyers laat’ zijn ook altijd in de wolken: ‘Hier hoeven we de andere gasten niet meteen op te eten.’»

Van Hellemont «Het is straf dat ‘De wereld draait door’, met al bijna tien jaar dezelfde presentator, blijft werken. In Vlaanderen was er na drie jaar vinnigheid van Mark Uytterhoeven in ‘De laatste show’ al sprake van metaalmoeheid bij de kijker. We zijn destijds met de ploeg nog op bezoek geweest bij ‘De wereld draait door’: daar waren ze net jaloers op óns marktaandeel. Ze gaven toen ook toe dat ze heel goed gekeken hadden naar Uytterhoeven in ‘De laatste show’. Dat zie je nog altijd aan sommige rubriekjes in het programma.»


Foert

Lang leve de improvisatie, of alle macht aan het script? Het is de eeuwige twistappel in talkshowland.

Van Hellemont «‘De laatste show’ was altijd strak geregisseerd. Het idee was: ‘Hoe beter voorbereid, hoe makkelijker je kunt improviseren.’»

Vanthilt «Je voelde heel erg dat de uitzending volledig op papier stond. Nu dit, nu dat, en dan dat. Op den duur haatte ik het daar te gast te zijn. Uytterhoeven, bijvoorbeeld, had een script waar hij aan vasthield, en daar moest je dan maar in meedraaien. Maar dan ben je een comedyshow aan het maken, geen praatprogramma.

»‘Bart & Siska’ en mijn eigen ‘Villa Vanthilt’ waren uiteindelijk gewoon doorslagjes van ‘De laatste show’. De opbouw was haast letterlijk gekopieerd: vier onderwerpen, twee filmpjes, en op het einde muziek.»

'Ik ben wel nieuwsgierig naar wat Jonas Van Geel op VTM gaat doen. Als iemand op z'n Amerikaans kan, dan hij wel' Sem Van Hellemont

Van Hellemont «Enkele weken geleden gebruikte Bart Schols in Humo ‘Bart en Siska’ als voorbeeld van hoe hij zijn nieuwe programma op Canvas níét wil – geen strak voorbereide show waarin alle vragen al neergeschreven staan. Terwijl het toch niet verkeerd is om logisch na te denken over het verloop van je gesprek? De antwoorden waren, voor alle duidelijkheid, niet vooraf vastgelegd, en soms werd het script na drie vragen ook overboord gegooid.»

Vanhove «In ‘Café Corsari’ hebben we verschillende pistes belopen. Echt gescript was het nooit, maar in het begin hadden we wel een iets strakker scenario waar we achteraf gezien te hard aan vasthingen. We hebben gaandeweg geleerd dat je het ook uit het moment zelf mag laten komen.»

Van Hellemont «In Vlaanderen wordt er al snel smalend gedaan als er iets op papier staat, maar bij dingen als ‘The Graham Norton Show’ staan zelfs de antwoorden al neergeschreven – en toch ligt daar niemand van wakker.»

Daarbij aansluitend: moet van elk gesprek op voorhand de tijdsduur bepaald zijn? ‘Phara’ had ooit historica Sophie de Schaepdrijver te gast. Maar omdat het item ervoor erg boeiend bleek, werd haar passage geschrapt. De historica werd beleefd gevraagd of ze de volgende dag kon terugkomen – en zo geschiedde.

Vanthilt «Ik had de grote André van Duin eens te gast in ‘Villa Vanthilt’. Dat wordt dan gebudgetteerd op 7 of 8 minuten, inclusief vier obligate filmpjes die je al duizend keer gezien hebt. Toen heb ik ook gewoon foert gezegd en bewust geen einde gemaakt aan dat gesprek. Na afloop heb ik gewoon tegen de resterende gasten gezegd: ‘Sorry, komt u morgen maar eens terug.’ Geen enkele kijker had gemerkt dat dat interview bijna 20 minuten duurde, omdat op elke vraag ook een interessant antwoord kwam. Dan moet dat toch kunnen, zonder meteen de reflex te hebben: ‘Oei, dit duurt te lang.’ Práát toch eens met de mensen. Het woord zegt het zelf: praatprogramma.»


Doorzichtig warm water

In ‘MeMotv’ op Canvas zat vorige week een aflevering van ‘Argus’ uit 1989: een gesprek waarin de gasten aan onstuimig parler-vrai deden en elkaar pittig in de hoek argumenteerden. Nogal een contrast met veel talkshowinterviews van nu, waarin braafheid en vooraf ontsmette antwoorden de rigueur zijn.

Nagels «Mediatraining: iedereen is tegenwoordig professioneel voorbereid. Bovendien weet je, door de snelle digitale media, van de meeste mensen al wat ze van iets denken. Het is heel moeilijk geworden om te verrassen. Je moet zelf meer toevoegen als je wilt dat je talkshow spannend is, dat het meer is dan gewoon een praatje.»

Vanthilt «Als ik iets geleerd heb uit die acht zomershows is het dat je het gesprek an sich moet vertrouwen. Als iemand interessant genoeg is, zál het ook interessant zijn. Alleen ben ik heel teleurgesteld over wat ik de afgelopen jaren zag in Vlaamse talkshows. Het is altijd hetzelfde, en er is zo veel copycatgedrag. ‘O, we hebben ergens een mooi interview gelezen, laten we dat op televisie overdoen.’ Dat gaat dan over de redactie van een programma: als je het zelf niet kunt verzinnen, ben je het niet waard om in zo’n redactie te zitten, vind ik. Zo onprofessioneel! Ik zag het ook bij mijn talkshows. Op het einde was ik daar echt niet meer blij mee. Ik heb wel duizend keer gepleit om verder te kijken dan onze neus lang was: lees toch eens Engelse muziekbladen of Amerikaanse highbrow wetenschapsbladen. Daar vind je andere dingen dan alwéér Rik Torfs of Marc Coucke. Ik ben die soep zó beu gegeten. Dat ís geen soep meer, het is doorzichtig warm water geworden.»

Vanhove «Ik vind dat we in ‘Café Corsari’ heel erg ons best doen om over het muurtje te kijken. Check de afleveringen van het afgelopen seizoen: we hebben veel internationale gasten gehad. Niet altijd de grote namen, wel altijd mensen met een straf verhaal.»

Er komt geen nieuw seizoen van ‘Café Corsari’, ‘Bart en Siska’ en ‘Reyers laat’. Was ‘De laatste show’ dan het laatste succesverhaal?

Van Hellemont «Qua marktaandeel en waardering heeft ‘Bart en Siska’ even goed gepresteerd als ‘De laatste show’. Als je het mij vraagt, is dát dus het laatste succesverhaal (lacht). Het eerste seizoen was gemaakt met een optie op een tweede, en aangezien het zo goed liep, waren we dan ook nogal van de hand Gods geslagen toen beslist werd dat er geen tweede seizoen zou komen. Maar bij de VRT heeft men ons op het hart gedrukt dat het géén inhoudelijke beslissing was, wel een budgettaire.»

Nagels «Je moet programma’s de kans geven om te groeien. Ik heb het indertijd bij ‘Phara’ meegemaakt: ’t is zoeken en tasten, twijfelen en de mist ingaan, en plóts krijg je vleugels. Je voelt dat je bent waar je moet zijn, en alles lijkt te lukken. Je ondergaat niet meer, je bepaalt. Zo geloof ik bijvoorbeeld nog altijd dat we ‘De kruitfabriek’ juist hadden gekregen als er een tweede seizoen was gekomen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234