null Beeld

'De wissel van de macht' met Jos Geysels: 'Er lag een groot ei klaar'

Dolle koeien en vervuilde kippen luidden in 1999 het onverwachte einde in van premier Jean-Luc Dehaene. De dioxinecrisis brak enkele weken voor de verkiezingen uit en maakte zo komaf met het schier eindeloze marktleiderschap van de christendemocraten. De groenen waren er als de – komt-ie! – kippen bij om daarvan te profiteren.

HUMO Historicus Lode Wils grapte ooit: ‘Zonder de kippen was Dehaene niet moeten vertrekken.’

JOS GEYSELS (toenmalig voorzitter van Agalev) «Laten we zeggen dat er toch al een groot maatschappelijk ei klaar lag. Er bewoog vanalles op politiek en maatschappelijk vlak. We leefden in het post-Dutroux-tijdperk: mensen waren het vertrouwen in politie en gerecht kwijt, en de Nieuwe Politieke Cultuur was in opmars. Volgens de peilingen waren de mensen het besparingsbeleid en de achterkamertjespolitiek van de roomsrode regering beu, en plots bleek ook hun eten niet meer te deugen.

»Tegelijk riepen de CVP en PS al maanden dat het wel in orde zou komen met de verkiezingen. Louis Tobback (SP-vicepremier, red.) kwam uitstekend overeen met Dehaene. Hij voorspelde dat er na de verkiezingen niet veel zou veranderen. Daarmee veegde hij al die bewegingen in de samenleving onder de mat. De dioxinecrisis was de druppel.»

HUMO Dehaene heeft altijd volgehouden dat de crisis werd opgeklopt. Akkoord?

GEYSELS «Hij doelde vooral op een actie van zijn uitdager Guy Verhofstadt. Die verraste hem, enkele weken voor de verkiezingen, door hem de nota-Destickere te overhandigen. Daaruit bleek dat de regering al een maand eerder op de hoogte was van het schandaal. Veearts-keurder André Destickere had SP-minister van Volksgezondheid Marcel Colla verwittigd dat er met dioxines vervuild veevoeder in de menselijke voedselketen was beland, maar Colla en zijn CPV-collega van Landbouw Karel Pinxten hadden dat potje gedekt gehouden. De maanden voordien was nochtans al gebleken dat er wat scheelde met ons vlees: er werd niet alleen vervuild veevoeder aangetroffen, er was ook een variant van de dollekoeienziekte opgedoken die weleens gevaarlijk kon zijn voor de mens. De nota-Destickere toonde aan dat de crisis nog veel groter was. De onhandige reactie van de regering maakte het nog erger. Colla liet massa’s kippen en zuivelproducten uit de rekken halen, maar zei tegelijk dat die maatregel eigenlijk onnodig was omdat het besmette vlees wellicht allang opgegeten was.»

HUMO Was die crisis echt zo schadelijk als uw partij deed uitschijnen?

GEYSELS «Ik ben geen wetenschapper, maar in 2015 toonde kankerspecialist Nik Van Larebeke aan dat het een ramp was voor de volksgezondheid. Hij noemde de impact veel zwaarder dan voordien werd aangenomen. Uit zijn onderzoek bleek dat het vervuilde voedsel voor 20.000 extra kankers en 25.000 extra diabetici had gezorgd.»

HUMO Bij de verkiezingen van ’99 kregen de CVP en de SP rake klappen. 50.000 CVP-kiezers zapten naar Agalev, en de paarsgroene regering was geboren. Was die machtsdeelname een verrassing voor uw partij?

GEYSELS «Wij waren voorbereid op elk scenario. Ik had signalen opgevangen dat Tobback en Dehaene ons misschien nodig hadden om aan de macht te blijven, maar niemand had gedacht dat ze zó zwaar zouden verliezen. In 1997 hadden wij ons programma voorgesteld aan de pers, met oog voor levenskwaliteit en kwaliteit van producten. Journalisten deden daar toen nog heel meewarig over. Nadien kregen we gelijk. Vandaag heeft iedereen daar de mond van vol. In de regering hebben we ook het Voedselagentschap opgericht om te waken over de hygiëne van ons voedsel. Daar blijf ik trots op.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234