De zucht van Sinterklaas: Hugo Matthysen over zijn sintfilm 'Ay Ramon!'

Na ‘Dag Sinterklaas’ is er nu de mooie kinderfilm ‘Ay Ramon!’, waarin de goedheilige man en zijn gevolg dromerige avonturen beleven. Stijn Coninx regisseerde, Hugo Matthysen schreef het scenario, en de topcast acteerde dat de stukken marsepein erafvlogen.

'Of Sinterklaas bestaat? Dat is een onverstandige vraag'

HUMO ‘Dag Sinterklaas’ heeft al een respectabele leeftijd. Waarom heeft het zolang geduurd eer er een bioscoopfilm kwam?

Hugo Matthysen «Elk jaar maken Stijn Coninx en ik korte sintfilmpjes voor Ketnet. Vaak valt dan de verzuchting om de Sint eens uitgebreid op de daken te tonen, op de stoomboot, en in Spanje. Om hem in zijn volle poëtische glorie te openbaren, zeg maar. Wegens die vervelende dingen die tussen droom en daad staan, kan dat enkel in een film. En nu is het gelukkig zover.»

HUMO Wellicht liepen er bij de filmploeg mensen rond die als kind naar ‘Dag Sinterklaas’ hebben gekeken, en die nu mochten samenwerken met de enige echte kindervriend.

Matthysen «En ook bij de acteurs. Matteo Simoni en Evelien Bosmans behoren tot de ‘Dag Sinterklaas’-generatie. Maar iedereen was onder de indruk als Sinterklaas zijn opwachting maakte. Het is toch bijzonder om een film te maken over een onderwerp waar elke medewerker, van de lichtman tot de monteur, dierbare herinneringen aan heeft. Het is alsof je een misdaadfilm zou maken met uitsluitend nostalgische ex-criminelen in de crew.»

HUMO Een vraag die we vooraf toch even moeten stellen: bestaat Sinterklaas eigenlijk wel?

Matthysen «Het is een vorm van hoffelijkheid dat we ons nooit van elkaar afvragen of we wel bestaan. Als we zo gaan beginnen, draait de wereld binnen de kortste keren vierkant. Stel je maar eens voor dat je nieuwe iPhone het begeeft. Je gaat naar de winkel, en de verkoper zegt: ‘Het serienummer klopt, volgens de factuur is het toestel nog zestien maanden onder garantie. Maar zeg eens: bestaat u eigenlijk wel?’ Dat kan tot langlopende discussies leiden, en wie weet tot gerechtelijke procedures die veel verder reiken dan die zestien maanden. Naar de gratis herstelling van die iPhone kun je dus fluiten.»

HUMO Sinterklaas bestaat dus? Of niet?

Matthysen «Zoals ik al zei: dat is een onverstandige vraag.»

HUMO Hoe begin je aan het scenario voor zo’n sinterklaasfilm?

Matthysen «De filmwereld was voor mij onbekend gebied. Ik heb me dus verdiept in de ijzeren wetten van het filmscenario. Daar heb ik veel van opgestoken. Een voorbeeld: in een goed verhaal is het karakter van de hoofdpersoon de motor van de actie. De vraag was dus: hoe gaan we de Sint portretteren? Toch niet als iemand die enkel wat wuift en geschenken rondbrengt? ‘Het moet een echte mens zijn’, dacht ik. ‘Iemand die hoogtes en laagtes kent, zoals wij allemaal.’ Daarom leek het me goed hem halfweg de film te laten zuchten.»

HUMO Waarom moest Sinterklaas zuchten?

Matthysen «Omdat het een kinderfilm is. We moeten niet komen aandraven met depressies, een passie voor een verdorven vrouw, of misdaadsyndicaten die de daken overnemen. Daar hebben de kleintjes geen boodschap aan. Nee, we moeten iets brengen dat kinderen kennen, en dat is zuchten!

»Moeder zucht terwijl ze de tafel dekt, want vader zit weer een joint roken in het tuinhuis. Vader zucht omdat ze hem in plaats van nederwiet gedroogde netels hebben aangesmeerd. Opa zucht omdat de buxusrups zijn mooie hegje heeft aangevreten, en oma zucht omdat opa weer staat te zuchten. Dat is de leefwereld van onze kinderen!»

HUMO Wat zit er achter die zucht van Sinterklaas?

Matthysen «Dat was de vraag waarop ik een antwoord moest vinden. Ik had 45 minuten aanloop naar die zucht. En dan nog eens dezelfde tijdspanne om tot een mooi en sprookjesachtig einde te komen: de Sint zucht opnieuw, maar dan wel gelukzalig. Met mooie muziek erbij. Dat was geen eenvoudige opgave.»

HUMO Stijn Coninx heeft de film geregisseerd. Hoe was het om met hem samen te werken?

Matthysen «Ik ken Stijn al heel lang, hij heeft onder andere ‘Het Peulengaleis’ geregisseerd. Maar van samenwerken was deze keer geen sprake. Stijn deed al het werk. Ik gaf hem gewoon een pak papier met de woorden: ‘Je zal zien dat de Sint halfweg zucht. Een opbouw naar die zucht lijkt mij aangewezen, en daarna ga je naar het einde: een nieuwe zucht, maar dan een gelukzalige. Of één van opluchting, dan kan ook. Veel succes ermee!’»

HUMO Had Coninx dan geen inspraak?

Matthysen «Natuurlijk wel. In zo’n script staat elke pagina voor één minuut film. Ik heb hem dus negentig bladzijden overhandigd, waarvan het merendeel blanco was, de paginanummers niet te na gesproken natuurlijk. Op pagina 45 stond dan: ‘De Sint zucht. Maar dat hoeft niet door merg en been te gaan. Geen reutel, Stijn! Kinderfilm, namelijk!’ Maar er waren ook pagina’s met aanwijzingen als: ‘Hier wordt het spannend.’ Of: ‘Als het wat langdradig dreigt te worden, grijp dan naar een visuele grap, en ook wel een beetje actie misschien?’ En hier en daar een motiverend: ‘Niet aan jezelf twijfelen, Stijn!’

»Ja, ik vind dat je een regisseur de vrijheid moet geven om zijn creativiteit in zo’n productie te leggen.»

'Het is bijzonder om een film te maken over een onderwerp waar elke medewerker, van de lichtman tot de monteur, dierbare herinneringen aan heeft'

HUMO Eén van de vele troeven van de film is de heerlijke slechterik.

Matthysen «Ja, Evelien Bosmans doet dat geweldig. Als het niveau van een film mag worden afgemeten aan de kwaliteit van de slechterik, dan verdient ‘Ay Ramon!’ een Oscar. Ze is zo overtuigend dat je weleens denkt: zou dat kind écht zo zijn?»

HUMO Ben je een beetje bang geworden van Evelien Bosmans?

Matthysen «Nee. Een beetje voorzichtig, dat wel. Ik zou haar niet binnenlaten als ik alleen thuis was. Ik weet wel dat het maar een film is, maar toch: als de koude rillingen over je rug lopen als je Evelien ’s morgens uit haar auto ziet stappen, dan is dat niet voor niks. Want een rug kan niet liegen.»

HUMO Het is toch geen griezelfilm geworden?

Matthysen «Het is een warm, gezellig geheel geworden, daar hebben we over gewaakt. Maar ik kan me een andere film voorstellen waarin Evelien Bosmans met een bos bloemen op een feestje binnenwaait en vrolijk ‘Hallo allemaal!’ roept, en dat je als kijker voelt: niemand zal dit overleven! Je zapt snel naar een geruststellender programma, want je weet dat het je zeven maal zeven nachtmerries zal kosten als je blijft kijken. Ik wil maar zeggen: Evelien is een enorm talent.»


Zwarte Piet

HUMO Het uiterlijk van Zwarte Piet is een beetje anders in de film. Waarom?

Matthysen «Ik was daar totaal door verrast. Op de vierde opnamedag liep ik even langs op de set. Na een uurtje of zo vroeg de producent mij wat ik van de nieuwe look van Zwarte Piet vond.

»‘Ja, nu zie ik het, wat hebben jullie aangericht?! Dat zwart is niet meer zo fanatiek, en waar zijn die oorbellen?’ riep ik verwonderd. Ik had het niet eerder opgemerkt, omdat ik alle aandacht had gericht op de prachtige stagiaires die daar rondliepen. Multitasken is nu eenmaal niet mijn ding.

»‘Waarom hebben jullie dat gedaan?’ vroeg ik.

»‘Dat is een bugettaire kwestie. We gaan daar veel media-aandacht mee krijgen. Een stuk van die media-aandacht kunnen we dan doorverkopen aan films die het met minder moeten stellen.’

»‘Wat een sluwe vos...’ mompelde ik. Dat sloeg evenwel niet op de producent, maar op Alexander Kristoff, die zich nog schuilhield in het peloton en anderen het werk liet opknappen. Die dag werd de Ronde van Vlaanderen gereden, en ik zat daar met een half oor naar te luisteren.

»Maar de man had gelijk. Media-aandacht is het nieuwe goud. Ik werk nu aan een filmscript met als werk-titel ‘De man zonder media-aandacht’.»

HUMO Sterke titel. Waarover gaat het?

Matthysen «Het gaat over een man die denkt dat hij de kranten zal halen door het wereldrecord hardgekookte eieren eten te breken. Na maandenlang oefenen en uitgekiend diëten slaagt hij erin om in vijf minuten tachtig eieren naar binnen te werken. Zijn vrouw, de enige getuige, filmt de geslaagde recordpoging met haar smartphone. Ze heeft het ding echter op selfie gezet. Op het filmpje, dat ze triomfantelijk op YouTube hadden willen zwieren, staat nu niks anders dan de vrouw, die af en toe dingen roept als ‘Ja Tom! Je hebt een voorsprong op het schema van vier eieren! Komaan, je bent een winner!’

»Dat die superprestatie nooit zal worden gehomologeerd, is bijzonder tragisch. De druk op de relatie tussen die twee partners maakt het allemaal menselijk en herkenbaar. In een vlaag van waanzin gooit de man zijn vrouw voor de wielen van een vrachtwagen. Een geparkeerde vrachtwagen, want hij houdt nog zielsveel van haar. Het is dus meer een symbolisch gebaar. De vrouw was daarop voorbereid, ze liep al weken rond met kniebeschermers onder haar jurk. Ze kruipt recht en zegt: ‘Heb je het nu eindelijk verwerkt, Tom?’ En hij zegt: ‘Ja Ellen, ik denk het wel.’

»Daarna wandelen ze arm in arm verder naar de toekomst, gesymboliseerd door een affakkelvlam van een chemisch bedrijf aan de horizon. Eindgeneriek. Ideale opener voor de volgende Genter Kino Festspiele.»


Bekijk de trailer van 'Ay Ramon!':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234