null Beeld

De zwarte doos

De vtm handelt meestal in gezapig amusement voor het hele gezin, en in wijd en zijd beproefde formats waar niemand zich volgens marktonderzoek een buil aan kan vallen, maar een enkele keer wil de geliefde familiezender toch ook eens uit de band springen. Ik moet nu gek genoeg aan 'De zwarte doos' denken, een zomers magazine dat vorig jaar nog een heel andere teneur had dan nu, in het crisisjaar 2009. Méén ik me te herinneren, want het is genoegzaam bekend dat zogeheten zomerse magazines voor de vergetelheid geboren zijn. Eerlijk: geen rechtgeaard mens heeft veel zin om op zomeravonden naar zulke programma's te kijken. Zelfs niet als het regent.

Rudy Vandendaele


Naar een natte surfplank staren die tegen een betonnen tuinmuur leunt, of naar een verregend barbecuestel op het gazon, is in zulke omstandigheden vaak vermakelijker.

De verreikende invloed van 'Man bijt hond' zie je tegenwoordig overal op de televisie, en dus ook in 'De zwarte doos'. Nu, die invloed is, mits goed verwerkt, niet noodzakelijk een minpunt. Ik zag een mooi, poëtisch filmpje over Edgard, een kapper met pensioen die door de vitrine van zijn in onbruik geraakte kapperszaak - al zijn toebehoren stond er nog stof te vergaren - het traagzame dorpsleven bekeek door de ogen van een man van drieëntachtig. Zo nu en dan liep een bekende van hem voorbij, die hij ten behoeve van de kijkers toelichtte: 'Ha, daar heb je de drukker. Hij heeft altijd bij Het Belang van Limburg gewerkt. Zijn zoon is mijn cafébaas.' Hij zwaaide, de drukker zwaaide terug, en zo ging het leven vredig voorbij. Neen, ik ben nu ook weer niet doorlopend uit op seks en geweld. Fijn ook dat Edgard nog altijd naar het café gaat.

'De zwarte doos' opent telkens weer met een rubriek waarin een reporter in ochtendlijke spoorstations aan krantenlezers vraagt wat ze precies aan het lezen zijn. Een werkbaar idee, zo bleek. Een man was verdiept in een artikel over fossiele vondsten: 'Als ik in een omgeving ben waarvan ik weet dat er fossielen te vinden zijn,' sprak hij, 'dan zal ik wel eens krabben.' Hij bleek, door te krabben, ook de trotste bezitter van een vuistbijl en nog een stuk of wat andere archeologische hebbedingetjes die er ons aan herinneren dat de mens al strompelend van ver komt. Toen de trein die hij moest nemen het station binnenliep, zei hij voor de volledigheid: 'Ik heb een heterocliete collectie.' Dat wisten we dan ook weer, op de valreep. Een bijvoeglijk naamwoord als heterocliet hoor je overigens zelden op de vtm.

Er zit ook merkwaardig veel openlijke satire in 'De zwarte doos'. In 'Het gouden oog' sprak Paul Jambers, de grand reporter, over zijn diepe bewondering voor de Duitse onderzoeksjournalist Günter Wallraff - Jambers maakte, alsof hij vergeten was dat hij de vtm aan het dienen was, zelfs gewag van Wallraffs beroemde boek 'Ganz unten'. Hij zei dat hij maar één Vlaamse onderzoeksjournalist kende die enigszins in de buurt van dat Duitse lichtende voorbeeld kwam: Jan Van den Bossche, de vederlichte presentator van het programma 'Campinglife', een oprecht onnozel toeristisch magazine ter bevordering van luxueuze campings, waarin ook Elke Vanelderen heur kwek niet houdt. Kortom, bij monde van Paul Jambers stak de ironie met orkaankracht op. Ze was uiteraard welbesteed aan die Van den Bossche, maar Jambers' bijdrage aan de landelijke, of misschien zelfs wel internationale televisiekritiek duurde net iets te lang, ook wel omdat hij er zo te zien iets te zeer van genoot. De vtm laat klaarblijkelijk toe dat iemand zich óp de vtm vrolijk maakt over vtm-programma's. Zou er godbetert een mentaliteitsverandering gaande zijn?

Dwarskijker over 'De zwarte doos' (2)

In een rubriek die 'De knuppel' heet, een titel die aan de uitdrukking 'een knuppel in het hoederhok gooien' is ontleend, liet ene Venetiaans blonde Roel zich gelden. Hij moest in dit programma de anarchistische, ontregelende, subversieve, hondsbrutale humor vertegenwoordigen. Ik vermoed dat ik zijn modellen ken: Sacha Baron Cohen, en misschien ook wel Jean-Yves Lafesse, een Fransman van wie op YouTube sporen te vinden zijn. Lafesse loopt op straat en draait toevallige voorbijgangers een loer. Hij ziet bijvoorbeeld een echtpaar op jaren naderen. Hij stapt op de man af, negeert de vrouw en zegt: 'Bonjour. Je kent mij toch? Ik ben de eigenaar van de seksshop hier vlakbij. Je bent toch een goede klant? 't Is zeker een maand geleden dat ik je nog in mijn zaak gezien heb. Spring eens binnen, als je tijd hebt.' Waarna hij het echtpaar verbijsterd achterlaat. Ik herinner me dat Bart De Pauw in 'Schalkse ruiters' ooit iets soortgelijks heeft gedaan: op straat vroeg hij aan twee middelbare vrouwen, kennelijke vriendinnen die aan het winkelen waren, of ze een paar minuutjes tijd hadden voor een interviewtje. Dat hadden ze, en hij begon alvast aan zijn inleiding: 'Oudere lesbiennes: wie zíjn ze?' Aangezien ik ondanks alles wat over mij beweerd wordt nu ook weer niet zó'n goed mens ben, ben ik tuk op dit soort practical jokes.

Roel van 'De knuppel' wilde op grond van de futiele krantenkop 'Tom Boonen bekent slippertje' eens nagaan hoe het in de praktijk zat met ontrouw in Vlaanderen. Daartoe vatte hij post bij een non-descript motel bezijden een prozaïsche snelweg. Een man en een vrouw verlieten dat pand, en hij sloeg meteen toe: of ze zonet ontrouw waren geweest? 'Neen,' zei de man, 'we zijn collega's,' en ze liepen schielijk door. Waarna Roel hen nog naliep dat ze schuinmarcheerders waren - hij gebruikte in dat woord één s minder dan de Nederlandse spelling voorschrijft, wat me tegenviel van iemand die het fijne wilde weten over schuinsmarcheerders. In ieder geval vond ik dat hij daar met een walgelijk soort gotspe de privacy van mensen stond te bedreigen, in naam van een bijdrage aan een televisieprogramma, waarmee hij ongetwijfeld naam probeert te maken. Je moet de nobele kunst van de practical joke vooral niet aan hufters overlaten, en bovendien kan de practical joker maar beter bijzonder consciëntieus zijn. 't Schiet me ineens te binnen: misschien slaat de titel 'De knuppel' wel op Roel zelf.

Dwarskijker over 'De zwarte doos' (3)

Het klapstuk van 'De zwarte doos' is ongetwijfeld 'Wij van België', een parodie op de docusoap waarin onze kroonprins en zijn gade de hoofdrol spelen. Ik vind imitaties niet het hoogste goed inzake humor, maar niettemin heb ik bewondering voor het precisiewerk van Walter Baele, de kroonprins, en Nathalie Meskens, zijn gade, een actrice die televisieverslaafden zich nog wel zullen herinneren van 'Kaat & Co', waarin ze niemand minder dan Kaat zelf speelde. De verhaallijn en de dialogen zijn ook niet mis. De kroonprins, die zich had laten overhalen om aan 'Sterren op de dansvloer' deel te nemen - Francesca Vanthielen mocht zich in zijn bijzondere aandacht verheugen - moest eerst op dansles gaan. Hij wilde wel, maar toch vreesde hij een homoseksuele dansleraar: 'een man met een alternatieve aarding', zoals Baele het in de approximatieve gedaante van de kroonprins en in de bijbehorende bedekte termen uitdrukte. Ik denk dat het prinsenpaar al een beetje aan het vervagen is in de Vlaamse publieke opinie, ook als voorwerp van satire, maar for old time's sake kan ik nog steeds met ze lachen, vooral als ze door le Baele en la Meskens zijn neergezet. Eigenlijk had 'Wij van België' als apart programma moeten bestaan, nog het liefst in het echte televisieseizoen. Waarom ík nooit directeur van de vtm ben geworden: al sla je me dood.

(rv)

undefined

'Wij van België' gebundeld!

De vtm heeft helemaal geen nieuwe directeur nodig: vanaf dinsdag 4 augustus zendt de commerciële omroep 'Wij van België' gebundeld uit in afleveringen van een half uur. Vive la Belgique! Et vive la vtm!

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234